EBTEKAR NEWSPAPER
دوشنبه, 02 مهر 1397   Monday 24 September 2018

سرمقاله

روایت نوروززاده از قرعه کشی رانبرای دلارهای پتروشیمی

محمدصادق جنان صفت

موضوع بررسی پدیده‌های اجتماعی و توجه به زمینه‌های تاریخی، سیاسی و فرهنگی شکل‌گیری هر یک از اینها، موضوعی بسیار مهم و قابل اعتنا است. در حقیقت نمی‌توان انتظار داشت بدون دستیابی به چنین زمینه‌هایی، تحلیلی جامع و مانع از دلایل و علل بروز هر یک از این پدیده‌ها به دست داد. این مسئله در حوزه‌ انقلاب‌ها و رخدادهای سیاسی و اجتماعی که منشاء دگرگونی‌ها و دگردیسی‌های سترگ در سطوح ملی، منطقه‌ای و حتی بین‌المللی شده‌اند، بسیار فراگیرتر و بااهمیت‌تر نشان می‌دهد.
طبیعی است که انقلاب‌ها را باید در بستر تاریخی شکل‌گیری آنها بررسی کرد و این بستر تاریخی برون‌دادی دارد که از آن به «فلسفه سیاسی» تعبیر می‌شود. در حقیقت این فلسفه سیاسی است که چیستی و چرایی و بروز انقلاب‌ها، زمینه‌های تاریخی آن‌ها، رفتارهای فرهنگی‌شان و منش و مشرب اقتصادی هر یک را به نیکی و در قالبی صحیح پژواک می‌دهد.
از دیگر سو، متاسفانه یکی از مشکلات و مسائل بزرگ جامعه ایران در حوزه تحلیل‌های جامع، کارشناسی و علمی عدم وجود منابع کارآمد و تخصصی در هر یک از این حوزه‌ها است. بدین جهت باید از هر اثری که بتواند بر پایه اصولی منطقی و متکی بر زمینه‌های فلسفی و سیاسی شکل‌گیری و بروز پدیده‌های سترگ اجتماعی رمزگشایی کند، استقبال کرد. از جمله این اقدامات انتشار مجدد کتاب درس گفتار «فلسفه سیاسی انقلاب فرانسه» توسط سید جواد طباطبایی است. این کتاب بخش قابل توجهی از رویکرد و نگاه او را نسبت به موضوع انقلاب فرانسه بازتاب می‌دهد که می‌تواند زمینه را برای تحلیل صحیح آن به حد مقدور نظریه‌پرداز مهیا کند.
درس گفتارهای «فلسفه سیاسی انقلاب فرانسه» که در سال ۱۳۸۶ با شرکت جمع کثیری از دانشجویان و دانش‌پژوهان علاقمند به اندیشه سیاسی برگزار شده است، از جمله مهمترین سلسله درس گفتارهای سید جواد طباطبایی در حوزه اندیشه جدید اروپایی است.
در اهمیت درس گفتارهای انقلاب فرانسه همین بس که این انقلاب در واقع پایانی بر عصر روشنگری و آغازی بر دنیای جدید قلمداد می‌شود. انقلاب فرانسه پدیده‌ای بود که هم به مباحث مطرح در اندیشه سیاسی در آستانه این انقلاب جهت داد، و هم مباحث فلسفی پس از خود را متاثر ساخت، به طوری که به جرات می‌توان گفت همه اندیشمندان بزرگ پس از این انقلاب، اندیشه‌شان را به نوعی با التفاتی به پیامدهای این انقلاب سامان داده‌اند. از اندیشمندانی که در آستانه انقلاب فرانسه و به نوعی به عنوان نظریه‌پردازان این انقلاب ظاهر شده اند می‌توان به آثار منتسکیو، روسو، ولتر و جان لاک اشاره کرد که مباحث بسیار بااهمیتی را در حوزه فلسفه سیاست و حقوق طرح کردند که به‌مثابه پایه‌های نظری برای این انقلاب به شمار می‌آیند و همچنین از بزرگترین اندیشمندان پس از انقلاب که نظام فلسفی آنها در ارتباط وثیقی با این انقلاب طرح‌ریزی شده است، به هگل و مارکس می‌توان اشاره کرد. شاید بتوان نقطه اوج التفات به ماهیت و پیامدهای انقلاب فرانسه را هگل دانست که در عین پذیرش کلیت این انقلاب، با نگاه انتقادی، اصلاحات اساسی در مبانی نظری آن وارد کرده است. در مجموع همانطور که گفته‌اند، فلسفه آلمانی موسوم به ایده‌آلیسم آلمانی، درواقع انقلابی در نظر بود، همانطور که انقلاب فرانسه انقلابی در عمل. به عبارتی دیگر، دنیای جدید با دو انقلاب آغاز می شود؛ انقلاب فرانسه که انقلابی در عمل بود و ایده‌آلیسم آلمانی که انقلابی در نظر بود.
طباطبایی در این درس گفتارها، ضمن توجه دادن به مهمترین تفسیرهایی که از وجوه متعدد از این انقلاب به عمل آمده است، به ویژه تفسیر توکویل که معروفترین و معتبرترین تفسیرهاست، سعی کرده است انقلاب فرانسه را به عنوان حلقه‌ای میان اندیشه سیاسی قبل و بعد از آن ببینند و به ویژه پیامدهای حقوقی این انقلاب را برجسته کنند، بنابراین به جرات می‌توان گفت که درس گفتارهای انقلاب فرانسه، به سهم خود دوره‌ای فشرده در تاریخ اندیشه سیاسی در غرب است.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام