EBTEKAR NEWSPAPER
یکشنبه, 29 مهر 1397   Sunday 21 October 2018

سرمقاله

دلارهای نفتی و قبیله‌گرایی مدرن

جهانبخش محبی نیا

فاطمه رنج‌اندیش
به نظر می‌رسد کانون کارگردانان ایران به عنوان یکی از اصناف رسمی «خانه سینما» در نخستین ماه سال جدید فعالیت‌های صنفی را با قدرت آغاز کرده است.
5 اسفند سال 96 در جریان اعلام نامزدها با رای‌گیری اعضای شورای مرکزی و بازرسان کانون کارگردانان انتخاب شدند. بر اساس انتخابات انجام شده نتیجه به این شرح بود: «رئیس کانون: محسن امیر یوسفی، اعضای شورای مرکزی: حمید نعمت‌الله، پوران درخشنده، رضا درمیشیان، محسن امیر یوسفی، احمد امینی، مصطفی کیایی، فرهاد مهران‌فر، محمد عرب و خسرو معصومی. اعضای علی‌البدل: قدرت‌الله صلح میرزایی و وحید موسائیان، بازرسان: نادر مقدس و مهرداد خوشبخت».
در ادامه این انتصاب‌ها از مهمترین اقدامات شورای جدید کانون کارگردانان در سال جاری می‌توان به انتشار نامه آنها به بنیاد سینمایی فارابی اشاره کرد. ماجرا از این قرار است که شورای مرکزی کانون کارگردانان در پیامی ضمن تشکر از بنیاد سینمایی فارابی برای اعلام شفاف تسهیلاتی که به پروژه‌های سینمایی در سال‌های 90 تا 96 اختصاص داده شده است، خواهان شفاف‌سازی همه نهادها در این امر شد. در متن این پیام که در آن بر شفاف‌سازی همه نهادها در اعلام تسهیلات و مشارکت‌های‌شان در تولید پروژه‌های سینمایی تاکید شده است، آمده:
«مدیر عامل محترم بنیاد سینمایی فارابی؛ جناب آقای علیرضا تابش
شورای مرکزی کانون کارگردانان سینمای ایران مراتب قدردانی خود را از اعلام روشن و شفاف میزان وام، تسهیلات، مشارکت و هرگونه کمک نقدی اختصاص داده‌شده به اشخاص و یا پروژه‌های سینمایی در فاصله سال‌های ١٣٩٠ تا ١٣٩۶ ابراز می‌دارد و امیدوار است این رویه مطلوب درباره سال‌های پیش از این هم اعمال شود. شورای مرکزی کانون کارگردانان همچنین امیدوار است سایر نهادها و سازمان‌هایی که در فیلم‌های سینمایی مشارکت داشته یا تسهیلاتی ارائه داده‌اند به صورت شفاف میزان مشارکت خود را اعلام کنند تا به رشد سینمای ایران کمک شود.»
در همین راستا نیز روز گذشته نامه دیگری از سوی کانون کارگردانان به رئیس جمهوری روی خروجی خبرگزاری‌ها قرار گرفت که از رئیس جمهور خواستار رفع موانع خروج جعفر پناهی برای حضور در جشنواره کن شدند. در این نامه آمده است:
«ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران؛ جناب آقای دکتر حسن روحانی
با سلام و احترام، با توجه به انتخاب فیلم سینمایی «سه رخ» ساخته آقای جعفر پناهی «عضو کانون کارگردانان سینمای ایران» در بخش اصلی هفتاد و یکمین دوره از فستیوال فیلم کن، خواهشمند است دستور فرمایید با اتخاذ ترتیبات لازم موانع خروج آقای پناهی از کشور برطرف شود تا ایشان بتوانند در این رویداد مهم جهانی شرکت کنند. با احترام؛ شواری مرکزی کانون کارگردانان سینمای ایران.»
نظر به واکنش‌های بجای این نهاد صنفی در روزهای اخیر امید است که این روند ادامه‌دار باشد. ضمن اینکه درباره درخواست کانون کارگردانان برای شفاف‌سازی اعطایی بنیاد فارابی تا امروز خبری از سوی مدیر بنیاد آقای علی‌رضا تابش مخابره نشده است. این در حالی است که در سال گذشته جسته و گریخته نقدهایی از سوی کارگردانان حرفه‌ای سینما به نحوه عملکرد فارابی اعلام شد. از آنجا که بنیاد سینمایی فارابی سالانه نزدیک به 30 درصد تولیدات سینمایی را تحت پوشش دارد، شفاف‌سازی فعالیت‌هایش در سال‌های اخیر تاثیر زیادی در شکل‌گیری اذهان جامعه سینمایی دارد. در ادامه نظر برخی از فعالان سینمایی ایران را درباره این موضوع جویا شدیم.
درخواست کانون کارگردانان در حوزه وظایف‌شان است
آرش خوشخو، منتقد سینمایی، درباره عملکرد کانون کارگردانان معتقد است: «اقدامات کانون کارگردانان دقیقا همان چیزی است که از این صنف انتظار می‌رود. درباره اینکه به آقای پناهی مجوز خروج داده می‌شود یا نه نظری ندارم ولی این درخواست یک حرکت صنفی مفید است. در مورد شفاف‌سازی بنیان فارابی باید بگویم که این خواسته عمومی از نهادهای دولتی و نیمه دولتی است. رضا میرکریمی نیز سال گذشته درباره جشنواره بین‌المللی فجر صابون این شفاف‌سازی به تنش خورد. یعنی مجبور شد هزینه‌های جشنواره فجر داخلی و بین‌المللی را به درخواست یک خبرنگار اعلام کند. در نتیجه جشنواره فجر امسال به مراتب صرفه‌جویانه‌تر بود که قاعدتا در جشنواره جهانی امسال نیز همین روند ادامه خواهد داشت. به نظرم هر دوی تقاضاها در حوزه وظایف کانون کارگردانان است.»
خوشخو درباره علت درخواست شفاف‌سازی فعالیت‌های بنیاد فارابی بیان می‌کند: «بنیاد فارابی به گونه‌ای چشم و چراغ فیلمسازان است. به گونه‌ای که هر کسی می‌خواهد فیلمی را بسازد، بخشی از مشکلات مالی‌ را با امید به حمایت وام‌های فارابی پیش می‌برد. قاعدتا این بنیاد نقش تعیین کننده‌ای در تولیدات سینمایی ایران دارد. به هر حال در چنین نهادهایی همیشه شائبه رانت و ارتباطات وجود دارد. پس به راحتی با شفاف سازی مانند کاری که شهرداری تهران انجام داده است، می‌توان اعتماد عموم را جلب کرد. بر همین اساس فارابی به راحتی باید این کار را انجام دهد. مطئنا تاثیر کار کانون کارگردانان هم درباره این خواست بیشتر خواهد بود.»
سردبیر روزنامه «هفت صبح» درباره الزام قانونی پاسخگویی بنیاد فارابی به این درخواست می‌گوید: «طبق قانون بنیاد باید در مدت 10 روز پاسخگو باشد ولی احتمال دارد. در واقع تمام نهادهای دولتی ملزم به پاسخگویی هستند. اگر کسی در سامانه درخواست کند، مسئول دولتی باید در مدت 10 روز جوابگو باشد. اگرچه نمی‌دانم به لحاظ قانونی الزامی برای پاسخگویی به نامه منتشر شده کانون کارگردانان در خبرگزاری‌ها وجود داشته باشد مگر اینکه به صورت رسمی و قانونی در سامانه ثبت شده باشد.»
این یک بازی رسانه‌ای است
کیوان کثیریان منتقد سینمایی درباره تاثیر درخواست کانون کارگردانان توضیح می‌دهد: «شفافیت سازی در قدم اول پسندیده است اما از آنجا که ما به این روند عادت نداریم، برای‌مان قدری عجیب است. در حالی که باید معلوم شود کی چقدر حمایت شده که اصلا بد نیست و چه کرده که اتفاقا همین مهم است. ظاهرا بعضی حمایت شده‌اند اما فیلمی ساخته نشده است. مثلا از این وام‌ها هزینه گرین کارت آمریکا تامین شده است. در همین راستا 1200 میلیون گرفتند اما فیلمی ساخته نشد. چنین مواردی با شفافیت مشخص می‌شود، با رودربایستی و لاپوشونی جا را برای فساد باز می‌کنیم.»
رئیس انجمن مرکزی کانون نویسندگان و منتقدان عملکرد بنیاد فارابی را در سال‌های اخیر اینگونه ارزیابی می‌کند: «سینمای ایران در هر شرایطی دولتی است. وقتی از دولت پول گرفته می‌شود و برنمی‌گردد به قولی وام‌های بدون بازگشت زیاد می‌شود، اینجا است که تبعیض به وجود می‌آید. اتفاقا کسانی که وام‌های اینچنینی می‌گیرند بیشتر ادعای استقلال دارند. در واقع از آنجا که می‌دانند اعلام نمی‌شود خیال‌شان راحت است. پس فریاد سر می‌دهندکه تا به حال جز از جیب مبارک‌شان خرج نکرده‌اند.»
کثیریان همچنین درباره الزام بنیاد به پاسخگویی نامه منتشر شده، توضیح می‌دهد: « در این نامه درخواستی داده شده اما سوالی پرسیده نشده است. بنابراین بنیاد فارابی می‌تواند ادعا کند که در گزارش بعدی با شفافیت عمل کند. نکته‌ای که وجود دارد این است که شفافیت خوب است ولی اگر منجر به یک حرکت مقطعی شود و در برهه‌ای فضا را متشنج کند به نتیجه نمی‌رسد. با ادامه این روند دم فساد کنده می‌شود.»
او در ادامه نیز درباره علت این درخواست رسانه‌ای از سوی کانون کاگردانان به جای ثبت رسمی آن در سامانه بیان می‌کند: «رسانه به عنوان عنصر مهم نقش بازی می‌کند. یعنی افکار عمومی بدانند کانون کارگردانان خواستار شفافیت است. این یک حرکت از بازی شطرنج است. در واقع شما افکار عمومی را متوجه می‌کنید که به عنوان صنفی که اعضای آن بیشترین وام را گرفته‌اند راضی به شفافیت هستید. بنابراین این یک بازی رسانه‌ای است که افراد اعلام موضع می‌کند.»


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام