EBTEKAR NEWSPAPER
پنج شنبه, 23 آبان 1398   Thursday 14 November 2019

سرمقاله

مردابِ غوغاسالاری

ژوبین صفاری

ناشران شرکت‌کننده در نمایشگاه کتاب تهران هرچند مصلای امام خمینی(ره) را در وضعیت فعلی به مکانی چون شهر آفتاب ترجیح می‌دهند ولی آن را مکانی مناسب برای میزبانی دائمی نمی‌دانند.
به گزارش مهر، برپایی دوباره نمایشگاه کتاب تهران در مصلای امام خمینی(ره) تهران شاید در ظاهر امر قدمی‌رو به عقب باشد اما بهتر است با صنفی که به طور مستقیم درگیر این ماجرا هستند و چنین جابه‌جایی و نقل مکانی تاثیر مستقیمی‌ روی آنها دارد، در این باره گفت‌وگو کنیم. برآیند این گزارش که سعی در بازنمایی حقیقت و نظرات ناشران دارد، به طور عمومی‌ نشان می‌دهد که بُعد مسافت شهر آفتاب از شهر تهران، تاثیر زیادی روی میزان بازدیدکنندگان نمایشگاه داشته و دارد. همچنین تخصصی نبودن فضای مصلی برای نمایشگاه کتاب، از جمله مولفه‌هایی است که فعلا در اولویت اول توجه ناشران قرار ندارد و در مراتب پایین‌تری از دوری یا نزدیکی راه مورد توجه قرار می‌گیرد. اما نکته مهم هم که در گفت‌وگو با چند مدیر نشر مورد توجه قرار گرفت، عادت کردن مخاطب به یک مکان ثابت برای رویدادی به نام نمایشگاه کتاب تهران است.
کوروش فقیه نصیری مدیر انتشارات آوای کلار برگشت نمایشگاه به مصلای تهران را مثبت ارزیابی می‌کند و می‌گوید: رفت و برگشت به شهر آفتاب برای ما خیلی سخت و دشوار بود و هر روز ۲ ساعت در راه بودیم. نمایشگاه کتاب تهران نباید در شهر آفتاب و مکانی دور باشد، بلکه باید مکانی در دسترس داشته باشد. نمایشگاه کتاب تهران ایرادی هم دارد، نباید کتاب‌های درسی و کنکوری به همراه کتاب‌های عمومی ‌در نمایشگاه حضور داشته باشند چون نوآوری و عنوان جدید ندارند و هر سال همان عناوین قدیمی ‌هستند. یعنی چیزی به آنها اضافه نمی‌شود در حالی که ناشر عمومی‌ موظف است کتاب جدید به نمایشگاه بیاورد. به هر حال، برگزاری نمایشگاه در شهر آفتاب موجب می‌شد ما گاهی روزها ساعت ۱۱ یا ۱۲ شب به تهران و خانه برسیم.
مجید رهبانی مدیر انتشارات جهان کتاب گفت: من طی برگزاری نمایشگاه، تنها یک یا دو بار به شهر آفتاب رفتم. بنابراین شاید نتوانم مقایسه‌ای دقیق در این‌باره داشته باشم. ولی بازخورد و سخنانی که از دیگر دوستان می‌شنوم این استنباط را به وجود می‌آورد که بیشتر ناشرها به خاطر دوری مسافت شهر آفتاب، از برگشتن به مصلی خوشحال هستند. فضای مصلی برای برپایی نمایشگاه کتاب، کوچک و غیراستاندار است. شهر آفتاب به فضای نمایشگاهی و استاندارد نزدیک‌تر است. اما چیزی که می‌بینم، مشکل دوری شهر آفتاب از شهر است و می‌شنوم که دوستان می‌گویند می‌شود غیراستاندارد بودن محل را تحمل کرد ولی دوری مسافت را نه. البته این نکته را هم بگویم که امکانات شهر آفتاب هم هنوز کامل نشده بود.
پروین صدقیان مدیر انتشارات گل آذین و رئیس هیات‌مدیره انجمن صنفی زنان ناشر می‌گوید: آمدن نمایشگاه به مصلی، خیلی بهتر است. ما هم همکاری کردیم تا این اتفاق خوب بیفتد. شهر آفتاب محلی نمایشگاهی با فضای بسیار بزرگ است اما امکاناتش کامل نیست. از این نظر، آزاردهنده بود؛ به ویژه دوری راه و کمبود وسایل نقلیه مناسب. اگر الان بخواهیم حرف بزنیم، به نوعی داریم پیش‌بینی‌هایی می‌کنیم که ممکن است به وقوع نپیوندند. اما می‌توان راجع به مصلی صحبت کرد و آن طور که مدیر اجرایی نمایشگاه گفت سهم زیادی از بخش‌های نمایشگاه امسال زیر سقف هستند و امکانات برای‌شان فراهم شده است. صدقیان در یک جمع‌بندی گفت: در حال حاضر مصلی برای برگزاری نمایشگاه بهتر است چون دو خط مترو دارد و وسط شهر قرار دارد. در نتیجه مردم راحت‌تر می‌توانند به آنجا رفت و آمد کنند. شهر آفتاب به دلیل دوری، جایی بود که خیلی از بازدیدکنندگان نمایشگاه حاضر نمی‌شدند زحمت رفتن به آن را به خود بدهند. بودن نمایشگاه در مصلی، فرصت خوبی را به کتابخوان‌ها می‌دهد. البته باید در نمایشگاه امسال شرکت کنیم و ببینیم که امکانات جدید، پس از دو سال نبودن در مصلی چگونه فراهم شده است؟ در دوره‌های پیشین نمایشگاه که در مصلی بودیم، بخش کودک و نوجوان در فضای باز قرار داشتند همین طور ناشران دانشگاهی. فقط ناشران عمومی‌ داخل فضای بسته و در شبستان قرار داشتند. گفته شده امسال ناشران کودک و نوجوان و دانشگاهی در فضای مسقف جا داده می‌شوند. به هر حال، عموم ناشران از این اتفاق خوشحال هستند.
حامد کفاش مدیر انتشارات سایان می‌گوید: برگزاری نمایشگاه در مصلای امام خمینی(ره) را بیشتر از شهر آفتاب می‌پسندم. دلیل اصلی‌اش هم بُعد مسافتی است که شهر آفتاب دارد. اما این سرگردانی و خانه به دوشی به هیچ وجه خوب نیست و ناشران را آزار می‌دهد. زمانی که به شهر آفتاب رفتیم، اتفاق خوبی بود چرا که قرار بود نمایشگاه تا چند سال در آن مکان برپا شود ولی حالا در حال برگشتن به محل پیشین هستیم. این تزلزل در درازمدت آزاردهنده خواهد بود چون الان نمی‌دانیم سال آینده قرار است نمایشگاه در کجا برپا شود و چه خواهد شد! در هر صورت برپایی نمایشگاه با وضعیت فعلی در مصلی خوب است چون فروش ناشران خوب خواهد بود. اما همان طور که اشاره کردم از این دولت به آن دولت، از این شهرداری به آن شهرداری، نباید مکان نمایشگاه کتاب تغییر کند چون این مساله روی مخاطب تاثیر خواهد گذاشت. او به یک مکان خاص عادت کرده و آن را به عنوان نمایشگاه شناخته یا خواهد شناخت ولی با این تغییرها به او ضربه می‌زنیم. محمدرضا جعفری، مدیر نشر نو معتقد است: چنین رویدادی برای ما امری مثبت است. البته نمی‌دانم چه غرفه‌ای به ما بدهند ولی این اتفاق را رویدادی مثبت می‌دانم؛ جدا از اینکه مصلی از شهر آفتاب نزدیک‌تر است، برخی مخاطبان می‌توانند پس از تعطیلی اداره و کارشان به نمایشگاه بیایند و کتاب‌ها را ببینند اما برای رفتن به شهر آفتاب حوصله نداشتند. بنابراین می‌توانم بگویم که مصلی از نظر مکانی، جایگاه بهتری از شهر آفتاب دارد. به علاوه از نظر وسایل حمل و نقل هم مصلی وضعیت بهتری دارد؛ از جمله مترو و دیگر وسایل نقلیه عمومی. درست است که ساختمان و سازه مصلی برای نمایشگاه کتاب مناسب نیست ولی عادت کرده‌ایم که نمی‌شود هم خدا را خواست هم خرما را.
جعفری گفت: بزرگ‌ترین عامل مثبت مصلی، همان نزدیک بودنش نسبت به شهر آفتاب است و شهروندان می‌توانند از آن بازدید کنند. اما برای رفتن به شهر آفتاب، برنامه‌ریزی و قید یک روز کاری را زدن لازم بود. طبق مشاهداتی که طی دو سال گذشته در نمایشگاه داشتیم، تعداد بازدیدکنندگان به خاطر برگزاری در شهر آفتاب، نسبت به سال‌های گذشته کاهش پیدا کرده بود.
ابوالفضل میرباقری، مدیر انتشارات کتابسرای تندیس در این‌باره می‌گوید: نمایشگاه کتاب طی چند سال گذشته جابه‌جا شده و هنوز مسئولان امر نتوانستند مکان‌یابی دقیق و درستی برای این رویداد بزرگ فرهنگی داشته باشند. با اینکه نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی کشور است، هنوز طی چند سال گذشته نتوانسته‌ایم ساز و کار مشخصی برای برگزاری‌اش داشته باشیم. چه مصلی، چه شهر آفتاب و چه نمایشگاه بین‌المللی امکانات در خور و شایسته‌ای برای برگزاری نمایشگاه کتاب ندارند. کاربری مصلی برای برگزاری نمایشگاه مناسب نیست. شهر آفتاب دور و تکمیل نشده است و مخاطب نمی‌تواند این دوری راه را تحمل کند. نمایشگاه بین‌المللی به دلیل زیر ساخت‌هایش پذیرای جمعیت میلیونی بازدید‌کننده نیست. اما با توجه به مشکلات و امکانات موجود، فعلا مصلی بهترین گزینه است ولی درمان قطعی نیست. به نظرم برای دراز مدت، مسئولان امر باید چاره بهتری بیندیشند.
بهروز سمامی‌ مدیر نشر ماهابه از مدیران نشری است که به شدت با برگشتن نمایشگاه به مصلی مخالف است. او می‌گوید: من با جابه‌جایی نمایشگاه از شهر آفتاب به مصلی مخالفم. اول این که تا مخاطب خواست به شهر آفتاب عادت کند، دوباره دچار جابه‌جایی به مصلی شد. درست است که دسترسی به مصلی از شهر آفتاب راحت‌تر است اما در دو سال گذشته، استقبال مخاطب از شهر آفتاب نشان داد که اگر تمهیداتی که در این دو سال در نظر گرفته شد، به کار گرفته شود، بازدیدکننده شهر آفتاب هم به اندازه مصلی است. به نظرم اگر از منظر ترافیک شهری به مسئله نگاه کنیم، بودن نمایشگاه در شهر آفتاب در ۱۰ روز برگزاری‌اش، هیچ مشکلی برای مرکز شهر ایجاد نمی‌کند. از نظر فروش هم به نظرم، سالن‌ها و غرفه‌های شهر آفتاب، مزیتی نسبت به یکدیگر ندارند و شرایط برابری دارند که باعث می‌شود ناشر از یک فروش مناسب برخوردار شود. ولی این شرایط در مصلی برای ناشران متفاوت و بسته به مکان غرفه شان در شبستان است. اگر قرار بر این بود بعد از دو سال به مصلی برگردیم، ای کاش جابه‌جایی صورت نمی‌گرفت. سال‌ها درباره جابه‌جایی نمایشگاه حرف و شعار داده شد ولی این انتقال فقط دو سال دوام آورد. دو سالی که اتفاقا اکثرا ناشران از آن رضایت داشتند.
علیرضا رئیس دانایی، مدیر انتشارات نگاه بازگشت نمایشگاه به مصلی را کاملا مثبت ارزیابی می‌کند و می‌گوید: نمی‌گویم وقتی نمایشگاه در شهر آفتاب بود، بد بود ولی در مصلی، دسترسی به آن بیشتر است. فروشگاه نشر نگاه مقابل دانشگاه تهران است. گاهی که در غرفه نمایشگاه از ما ۵۰ یا ۱۰۰ نسخه از یک کتاب را می‌خواستند، با یک تاکسی یا پیک موتوری از نمایشگاه تا فروشگاه را در مدت ۱۵ دقیقه طی می‌کردیم اما چنین امکانی در شهر آفتاب وجود نداشت.
این مدیر با سابقه نشر می‌گوید: بودن در شهر آفتاب برای مخاطبان نیز مشکلاتی داشت و مرتب از مردم این گلایه را می‌شنیدیم که شهر آفتاب دور است. یک امکان خوب مصلی، دسترسی خوب با خط مترو و همچنین این است که داخل شهر قرار دارد. درست است که نمایشگاه باید به مکانی بزرگ‌تر و حرفه‌ای‌تر برود ولی شهر آفتاب هم آماده نبود و همه فازهایش اجرایی نشده بودند. شهر آفتاب مترو هم داشت ولی خرید و حمل کتاب در چند ایستگاه مترو میسر و قابل تحمل است نه یک مسافت طولانی. علی جعفریه، مدیر نشر ثالث از جمله ناشران با سابقه می‌گوید: همیشه دنبال مکانی ثابت برای نمایشگاه کتاب بودیم. شهر آفتاب این خواسته ناشران را تامین نکرد و به خاطر بعد مسافتی که نسبت به تهران دارد، بازدیدکنندگان بیشتر از ناشران با این مکان مشکل داشتند. نفس برگزاری نمایشگاه کتاب برای مخاطبان بازدیدکنندگان است. دومین مسئله موجود درباره برگزاری نمایشگاه در مصلی یا شهر آفتاب این است که این رویداد، محل و محفلی برای دیدار اهالی قلم با مخاطبان‌شان است. اما به دلیل همان دوری مسافت، طی دو سال گذشته، اهل قلم کمتری به نمایشگاه می‌آمدند. یعنی ما نویسنده و مولفی که طی دو دوره گذشته، برای چند روز به نمایشگاه بیاید، کمتر دیدیم. مجموع چنین عواملی باعث شد که ناشران تصمیم بگیرند به مصلی برگردند. البته مصلی یک گزینه موقت است تا مکانی ثابت و مناسب پیدا شود و حتما نمی‌توان آن را به عنوان گزینه‌ای دائمی‌ برای نمایشگاه دانست.
لیما صالح رامسری مدیر انتشارات معین نیز درباره بحث مورد نظر گفت: مشکل اساسی این است که مسئولان ما ثبات تصمیم‌گیری ندارند. به هر حال، شما اگر یک مغازه هم بخرید، یک یا دو سال نیاز است تا مشتری‌ها آن را بشناسند. فاصله تا شهر آفتاب زیاد و مکانش مقداری پرت بود. ولی ما ناشران را به آنجا انتقال دادند. مردم در سال اول نمایشگاه در شهر آفتاب، سردرگم بودند. اما سال دوم با آشنایی بیشتری به نمایشگاه آمدند و تقریبا می‌شد گفت که نمایشگاه در حال جا افتادن است. نمی‌خواهم وارد این بحث بشوم که شهر آفتاب بهتر است یا مصلی. طبیعتا مصلی چون در شهر قرار دارد، بهتر است ولی ما ناشران و کتابفروشان به خاطر این نقل و انتقال‌ها، میلیون‌ها تومان ضرر کردیم. متاسفانه مسئولان برای ناشران احترام و ازرشی قائل نیستند و ناشر در حکم گوشت قربانی است. یعنی ناگهان هوس می‌کنند که مکان نمایشگاه را تغییر بدهند و این کار را می‌کنند. در سال اول شهر آفتاب گفتیم مکانش پرت است و دور ولی گفتند اتوبوس هست و مترو! پذیرفتیم. البته باید بگویم که شهر آفتاب از نظر متراژ غرفه مکان مناسبی بود ولی باز دوباره به جایگاه پیشین برگشته‌ایم. مدیر نشر معین ادامه داد: برای این دوره از نمایشگاه من سعی کردم تا ۸ نفر از دست اندرکاران و پرسنل نشر معین را برای نمایشگاه آماده کنم اما هنوز نمی‌دانم چه غرفه و چه متراژی به ما تعلق می‌گیرد! چون شنیده‌ام که ممکن است متراژ غرفه پایین بیاید. هر سال مشکلی در نمایشگاه وجود دارد و امکان بی‌مشکل بودنش وجود ندارد. از جمله این که هر سال یک عده از ناشران، نورچشمی ‌و عزیزکرده هستند. مثلا در دوره‌های پیشین ناشری را دیدم که با وجود گذشت یک روز از برگزاری نمایشگاه، هنوز نیامده بود غرفه اش را باز کند. فکر کردیم این ناشر سال دیگر از حضور در نمایشگاه محروم می‌شود ولی دیدیم که سال بعد بهترین مکان را به همان ناشر داده‌اند. به نظرم ما ناشران تبدیل به توپ فوتبالی شده‌ایم که مرتب از این سو به آن سو شوت می‌شود. از طرفی شرایط طوری شده که دیگر نمی‌توانم بگویم صد در صد حق با ماست. چون اگر با ما ناشران صحبت کنید به این نتیجه می‌رسید که حق با ماست و اگر با مسئولان هم صحبت کنید، شما را قانع و راضی می‌کنند. متاسفانه ارزش یک رویداد مهم که در آسیا با عنوان نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران جا افتاده بود، اینگونه بی‌احترام شده و پایین آمده است. همان طور که گفتم مشکل اساسی از مسئولان و نداشتن ثبات است. هر مدیر جدیدی که می‌آید، چارچوب‌های مدیر پیشین را نمی‌پسندد. این مساله در انتخاب و چاپ کتاب‌ها هم همین طور است. در حال حاضر نسخه‌های برخی از عناوین ما کم هستند و باید برای عرضه شان در نمایشگاه ۵۰۰ یا هزار عنوان از آن‌ها چاپ کنیم ولی وضعیت دلار باعث شده که من با پول در جیبم به بازار بروم ولی کسی به من کاغذ نفروشد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام