EBTEKAR NEWSPAPER
پنج شنبه, 25 مرداد 1397   Thursday 16 August 2018

سرمقاله

افراط در انبار ستیزی و تکرار ناامید کننده

محمدصادق جنان صفت

جار ناهنجاری
پویان خوشحال
در مواجهه با فردی که اقداماتی خلاف آنچه خواست عمومی است، انجام می‌دهد، برخورد شما چیست؟ فردی که از شیشه خودرو خود آشغال به بیرون پرت می‌کند یا شخصی که خودرو‏‌اش را در وضعیت کم‌آبی کنونی با آب شهری می‌شوید و بسیاری دیگر از این موارد که به نوعی حقوق شهروندی را زیرپا می‌گذارند؛ در برابر چنین افرادی چه باید کرد؟ بسیاری این روزها ترجیح می‌دهند که در فضای مجازی با ارسال یک پست دست به حمایت بزنند. حال اینکه همین تبلیغات و حمایت‌های مجازی را شاید بتوان یکی از دلایل افزایش برخوردهای مردمی با زیرپا گذشتن حقوق شهروندی دانست.
این روزها بیش از گذشته شاهد این موضوع هستیم که مردم در برخورد با مردم شیوه‌های نرم‌تری را برای بیان خواسته‌های خود انتخاب می‌کنند. می‌توان این موضوع را به وضوح دید که دیگر در مواجهه با اقدامات خلاف حقوق شهروندی افراد بی‌تفاوت نیستند. به یکدیگر تذکر می‌دهند؛ گوشزد می‌کنند، هنجارها و ناهنجاری‌ها را به یکدیگر می‌شناسانند. به عبارتی امر به معروف و نهی از منکر که در آموزه‌های دینی ذکر شده است، این روزها بعد دیگری پیدا کرده است.
نادر صادقیان، جامعه‌شناس در گفت‌وگو با «ابتکار» امر به معروف و نهی ازمنکر را در ارتباط با مقوله مورد نظر کافی نمی‌داند و معتقد است باید درمواجهه با چنین موضوعی به دنبال ریشه‌ این نوع از رفتارها بود و با پاسخ به آن به راه‌های پیش‌رو اندیشید.
صادقیان می‌گوید: «بیشتر پدیده‌های اجتماعی چند علتی هستند و موضوع عنوان شده نیز از همین دست است. نمی‌توان گفت تذکرهای مردمی بی‌تاثیر است. این تذکرات و این برخوردها لازم بوده اما کافی نیست.»
از نگاه روانشناختی برخی از این رفتارها مانند پرتاب کردن فیلتر سیگار به کف پیاده‌راه و خیابان مربوط به فضای خانواده و تربیت والدین دارد. در موارد بسیاری مشاهده می‌شود که فرد تا آخر عمر خود نیز از این موضع کوتاه نمی‌آید چرا که آموزش کافی را چه در فضای اجتماعی و چه در فضای خانواده ندیده است.
صادقیان در تشریح علت جامعه‌شناختی زیرپا گذاشتن قوانین خرد می‌گوید: «از نگاه جامعه‌شناختی باورهای فرد نسبت به هنجارها از بین رفته است. او احساس ناکامی در اجتماع می‌کند، حس تبعیض اجتماعی که ناشی از اختلاف طبقاتی است بر او غالب می‌شود و به بروز چنین رفتارهایی می‌انجامد.»
این جامعه‌شناس با اشاره به قانون‌شکنی‌های کلان در سایر حوزه‌ها و تاثیر آن بر فرد می‌افزاید: «فرد از شیشه خودرو خود آشغال به بیرون پرت می‌کند و یا قانون‌های خُرد دیگر را زیرپا می‌گذارد. اگر به او بگوییداین عمل شما قانون شکنی است؛ پاسخی که دریافت می‌کنید شاید اشاره به اختلاس‌های میلیاردی باشد. هرچند این تنها یک توجیه غلط است اما فرد این‌گونه خود را قانع کرده‌است. در نتیجه نباید از تاثیر قانون‌شکنی‌های سایر حوزه‌ها بر موارد این‌چنینی چشم‌پوشی کرد.»
در چنین موقعیتی فرد آموزش دیده و آگاه دست به تذکر می‌زند. می‌خواهد با گوشزد کردن مقررات و قوانین این‌چنینی فرد را نسبت به خلافی که مرتکب می‌شود آگاه کند اما پاسخی که انتظار دارد را دریافت نمی‌کند. به گونه‌ای که حس می‌کند، جامعه اصلاح‌پذیر نیست.
صادقیان با اشاره به این موضوع که تلاش‌های مردمی چه درفضای مجازی و چه در کوچه و خیابان‌ها قابل تقدیر است، به کم‌کاری‌های حکومتی اشاره کرده و می‌گوید: «چنین جرایمی هرچند در قانون دیده شده باشند با این حال تا به مرحله اجرا درآیند، سال‌ها برنامه‌ریزی می‌طلبد. حال اینکه در کشورهای توسعه یافته حتی برای ریختن آب دهان بر زمین هم قوانینی تبیین شده است. چقدر خوب است که حکومت از بعد دیگری به این موضوع بپردازد. اگر نمی‌تواند در جرایم خُرد ورود کند یا به عبارتی دست به تنبیه بزند، از تشویق استفاده کند. به طور مثال خانواری که در مصرف آب ‌صرفه‌جویی کرده است، تشویق شود. حال اینکه ممکن است چنین موضوعی نیز صورت گیرد اما ملموس نیست؛ رسانه‌ای نشده است. قبض مبهمی در دست خانوار قرار می‌گیرد و فرمول نامشخصی نیز برای محاسبه مصارف در نظر گرفته می‌شود. حکومت می‌تواند با تشویق کسانی که به قوانین خرد احترام می‌گذارند، تاثیر به‌سزایی در کاهش این جرایم داشته باشد.»
در شرایط کم‌آبی ماشین خود را با آب شهری نشویید! زباله مواد غذایی مصرف شده در خودرو را به کف خیابان پرتاب نکنید! به حقوق یکدیگر احترام بگذارید! آیا ایران یابهتر است بگوییم مردم ایران که بر دوش خود قدمتی هزاران ساله را بر دوش می‌کشند، در قرن بیستم و یک نیازمند شنیدن چنین بایدها و نباید‌هایی هستند؟ سوالی که باید به آن زمان اختصاص داد، اندیشید و در پی پاسخی درست و کارآمد بود. حمایت‌های مجازی هرچند به چشم می‌آیند و تاثیرگذار است اما همه ما می‌دانیم که کافی نیست. این یکی از هزاران گره‌های اجتماعی کشور است که باید از خود برای حل آن شروع کنیم؛ آن هم در شرایط اقتصادی و اجتماعی وفرهنگی کنونی!


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام