EBTEKAR NEWSPAPER
شنبه, 02 شهریور 1398   Saturday 24 August 2019

سرمقاله

برچیده شدن فساد نیازمند توافق اجتماعی

محمدعلی وکیلی

هنر یا پول؟ هنر با پول!
فاطمه امین‌الرعایا
امسال بخش سرامیک یازدهمین جشنواره تجسمی فجر با کمترین استقبال از سوی هنرمندان این عرصه روبه‌رو شد تا جایی که دبیر این جشنواره برای خالی نماندن این بخش، ناچار شد آثار را به صورت کیوریتوری چیدمان کند. اما دلیل این اتفاق چه بوده است؟ آیا آثار انتخاب‌شده از سوی مسئولان این بخش از جشنواره آنطور که باید دربرگیرنده بخش‌های متنوع سفال بوده‌‌اند؟
بخش طوبی زرین یازدهمین دوره جشنواره تجسمی فجر، هشتم بهمن‌ماه با حضور مسئولان هنری وزارت ارشاد، هنرمندان و مخاطبان حوزه تجسمی در موسسه فرهنگی هنری صبا کار خود را آغاز کرد. قرار بر این بود که این دوره از جشنواره در بخش مسابقه‌ای در 10 رشته برگزار شود. سفال و سرامیک هم یکی از این 10 رشته بود اما این بخش به دلیل استقبال کم شرکت‌کنندگان و تعداد پایین آثار ارسالی از قسمت مسابقه خارج شد و به صورت کیوریتوری چیدمان شد. مهران هوشیار، دبیر ‌رشته سرامیک یازدهمین جشنواره هنرهای تجسمی فجر گفته بود: «قرار بر این شد که ما از هنرمندان شاخص این رشته دعوتی ‌داشته باشیم تا تعدادی آثار شاخص‌شان را ارائه کنند و بتوانیم در این دوره از جشنواره معرفی مناسبی از ‌سرامیک معاصر ایران داشته باشیم. از حدود ۳۸ هنرمند از اقصی نقاط ایران برای این ‌حضور در این رویداد دعوت کردیم که ۲۳ نفر از آنها در این بخش اثر ارائه کردند.‌»
او درباره چگونگی انتخاب آثار نیز گفته بود: «از آنجا که ‌جشنواره تجسمی فجر رویکردش در حوزه هنرهای تجسمی است، ما سرامیک هنری را ‌گردآوری کردیم. وقتی بحث هنر مطرح می‌شود، انتظار داریم اثر با هنر روز ارتباط داشته ‌باشد و معیار اصلی ما در انتخاب آثار، در وهله نخست هویت هنر معاصر با تمام ویژگی‌ها ‌و دغدغه‌های دوران معاصر بود. در مرحله بعد تمایزی که این رشته با سایر رشته‌های ‌هنری دارد ملاک بود؛ اینکه سرامیک ساختار متفاوتی داشته باشد. در نهایت نیز یکی از ‌اولویت‌های ما در انتخاب آثار این بود که آثار ارتباط ماهوی با هویت تاریخی و پشتوانه ‌فرهنگی ایران با حداقل ۸ هزار سال سابقه تاریخی داشته باشد».‌
جشنواره امسال متنوع بود
اما نظر کارشناسان درباره بخش سرامیک این دوره از جشنواره تجسمی چیست؟ منصور اسکندری، استاد سرامیک هنری در دانشگاه پلیموث انگلستان و مدرس آموزش عالی و سخنران صاحب‌نظر بین‌المللی در حوزه سرامیک هنری، آثار سرامیک یازدهمین دوره جشنواره تجسمی فجر را متنوع ارزیابی می‌کند. او درباره دلیل عدم استقبال هنرمندان بخش سرامیک از بخش طوبی‌ زرین یازدهمین دوره جشنواره تجسمی فجر به «ابتکار» می‌گوید: با وجود فعالیت تعداد زیادی سفالگر در کشور، متاسفانه کمتر شاهد پرورش و ظهور سفالگر مبتکری که از خودش خلاقیت داشته باشد، هستیم. سفالگران بیشتر در حوزه ریخته‌گری، قالب‌گیری، نقاشی زیر لعاب و‌... کار انجام می‌دهند و نتیجه این اتفاق تولید آثار مشابه بسیار است و فرقی نمی‌کند اثر را چه کسی ساخته باشد. در شبکه‌های اجتماعی متاسفانه می‌بینم که گویا بازاریابی و فروش آثار، بسیار ارزشمندتر از هنر و صنعت هنر است. در چند نمایشگاه هم شاهد این اتفاق بودم و به این روند هم اعتراض کردم.
خلاقیتِ فراموش ‌شده
او درباره آثار چیدمان‌شده در این دوره از جشنواره تجسمی فجر در بخش سرامیک می‌گوید: در این بخش، جدای از خوب و بد بودن آثار که موضوعی کاملا سلیقه‌ای است، آنچه لحاظ شده، تنوع است. آثار این دوره، از آثار نمایشگاه‌های دیگر متنوع‌تر هستند. در این دوره، در آثار انتخاب‌شده از تکنیک‌های مختلفی استفاده شده و این برای من جالب است.
اسکندری ادامه می‌دهد: آثاری که در این دوره بیشتر جلب توجه می‌کنند، ساخته اساتید هستند تا دانشجویان. دلایل بسیاری برای این اتفاق وجود دارد و من نمی‌خواهم روی آن‌ها دست بگذارم. اما متاسفانه اساتید این حوزه به جز چند شخص انگشت‌شمار، خلاقیت را به شاگردان‌شان یاد نمی‌دهند. امروز شاهد حضور هنرجوهایی در کلاس‌ها هستیم که فقط آمده‌اند که دوره‌ای را بگذارنند و خلاقیت سهمی در آموخته‌های‌شان ندارد. شاید دلیل این باشد که برخی استادان این امر را به هنرجویان خود نمی‌آموزند چون خودشان هم در این امر تبحر چندانی ندارند. هنرجو همان‌ چیزی را یاد می‌گیرد که به او آموزش داده شود. در نمایشگاه امسال هم برخی آثار به این دلیل فرق می‌کنند که آثار اساتید هستند. هنرجوها تقصیری هم ندارند، یاد نگرفته‌اند.
او می‌افزاید: خلاقیت بسیار مهم‌تر از مهارت است. باید افراد بیاموزند که چگونه ایده‌پردازی و طراحی کنند و ایده خود را چگونه به اثر ساخته‌شده تبدیل کنند. این موارد متاسفانه در ایران هنوز کمی ضعیف است. کلاس‌های مداوم کمکی به طراحی و خلاقیت هنرجوها نمی‌کند.
هنر ارجح‌تر از مسائل مالی
اسکندری معتقد است درصورتی که ما به خلاقیت بیش از امروز بها دهیم، در آینده می‌توانیم در بخش سرامیک و رقابت در بازار جهانی هنری این رشته حرفی برای گفتن داشته باشیم. او می‌افزاید: باید این اتفاق از یک‌جا آغاز شود. باید جایی میزان سنجش ما و بها دادن به آثار از محوریت مسائل مالی به مسائل هنری بازگردد. گاهی به هنرجوها می‌گویم چرا چیزی می‌سازید که فرد دیگری هم می‌‌تواند مشابه آن را بسازد؟ من می‌گویم باید اثری را بسازیم که نتوانند آن را از جای دیگری تهیه کنند و آنگاه خریدار حاضر است برای همان یک اثر مبلغ قابل توجهی را بپردازد. اما متاسفانه هنوز این موارد در ایران جا نیفتاده است. هنرجوها به‌دنبال این هستند که کلاس‌های مختلف بروند تا فقط یک چیزی بسازند و آن را با قیمت پایین به‌سادگی در بازار بفروشند.
او می‌گوید: البته وضعیت امروز هنرجوها به نسبت 6-5 سال پیش بهتر شده است. چند سال پیش که به ایران آمده بودم، هنرجوها به آن صورت موادی برای کار کردن نداشتند اما امروز این دسترسی به هر حال فراهم است. اما متاسفانه ما در بخش مالی قضیه گیر کرده‌ایم. هنرجوها دنبال این هستند که چیزی بسازند که بفروشد، پس فروش جای هنر را گرفته است. به نظر من اول به هنر رسیدگی کنیم، فروش به دنبال آن خواهد آمد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام