EBTEKAR NEWSPAPER
چهارشنبه, 05 تیر 1398   Wednesday 26 June 2019

سرمقاله

بازی دوگانه ترامپ

جلال خوش‌چهره

چشم‌انداز اقتصاد ایران در ۹ ماه باقی‌مانده سال ۱۳۹۸ چگونه خواهد بود؟ آیا این روند نزولی قیمت‌ها در بازار طلا، ارز و خودرو ادامه پیدا کرده و قرار است مردم ایران سالی بهتر از سال ۱۳۹۷ را تجربه کنند؟ آیا چشم‌انداز مثبتی وجود دارد؟ این پرسش‌های مهمی است که این روزها ذهن مردم را پر کرده است.
از یک سو در ابتدای سال جاری و پایان سال ۱۳۹۷ کشور با تهدیدهای خارجی روبه‌رو شد و ایالات متحده آمریکا فشار تحریم‌ها بر ایران را بیشتر کرده و از سوی دیگر در داخل کشور نیز بی‌نظمی، بی‌برنامگی، عدم درک شرایط و… مشکلات را مضاعف کرد، اما به اعتقاد برخی از کارشناسان اقتصادی تاثیر اخبار سیاسی بر قیمت‌ها، خالی شدن حباب‌ها، بهتر شدن انتظارات مردم از آینده کشور موجب شده که این روزها بوی امید در فضای کشور استشمام شود.
به گزارش ایسنا، علیرضا شکیبایی، رئیس بخش اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان با اشاره به روند نزولی قیمت ارز، طلا و خودرو گفت: عمده مسائلی که در حال رخداد است به دلیل جو سیاسی و روانی است. با توجه به اینکه باب مذاکره به صورت ‌غیرمستقیم بین ایران و برخی از کشورها آغاز شده، این موارد خبرهای مثبتی در بازار منتشر می‌کند که بر اساس آن روی قیمت دلار و سکه تاثیر می‌گذارد و باعث کاهش قیمت‌ها می‌شود.
تاثیر اخبار سیاسی بر قیمت‌ها
رئیس بخش اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان با تاکید بر اینکه اخبار مثبت سیاسی باعث روند کاهشی قیمت دلار شد، در ادامه به بازار خودرو اشاره و اظهار کرد: افزایش عرضه خودرو توسط شرکت‌های خودروساز به بازار و اینکه این عرضه در روزهای آینده افزایش بیشتری خواهد داشت، باعث کاهش قیمت خودرو شده و قیمت خودرو را واقعی‌تر خواهد کرد.
این دکترای اقتصاد در‌خصوص وضع کردن مالیات بر ارز و سکه عنوان کرد: این یک راهکار درست است که می‌تواند باعث کاهش تقاضا شده و در‌نهایت بر کاهش قیمت این دو کالا موثر باشد.
وی علت اصلی کاهش قیمت ارز و سکه را مراودات سیاسی دانست و بیان کرد: بازار بورس، شاخص مثبت و خوبی در چند روز اخیر تجربه کرده است و این به سبب اخبار مثبت سیاسی است که منتشر شده و امیدواریم بحث سیاسی ادامه یابد و باعث آرامش بازار شود.
حباب‌ها در حال خالی شدن هستند
زین‌العابدین صادقی، دانشیار بخش اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان به بازار ارز اشاره کرد و گفت: حبابی که در بازار ارز که از زمستان سال گذشته ایجاد شده بود، بسیار بزرگ بود، به‌طور مثال بر اساس آمارها روزی یک میلیون دلار از هرات افغانستان به ایران می‌آمد و به ریال تبدیل می‌شد، یعنی ارزش پول ایران در هرات بالاتر از ارزش پول ما در تهران شده بود و این نشان‌دهنده حباب بزرگ در این بازار در کشور بود و همین امر سبب شده بود که آربیتراژورهای ارزی از این انتقال سود کلانی به دست آوردند. از طرفی چون بحث تحریم‌های بانکی مطرح بود بسیاری از تقاضا‌کنندگان ارز تقاضای ارزشان به صورت بانکی نبود بلکه تقاضا برای اسکناس دلار را داشتند و خود این عامل باعث افزایش قیمت دلار می‌شد.
وی بخشی از کاهش کنونی قیمت دلار را به دلیل درصدی کاهش در حباب بزرگ در این بازار دانست و در ادامه امید به آینده را از دیگر دلایل برشمرد و بیان کرد: انتظارات مردم به آینده نسبت به قبل بهتر شده و این موضوع باعث کاهش قیمت ارز شده است.
این دانشیار بخش اقتصاد دانشگاه شهید باهنر کرمان از تحریم‌های آمریکا نسبت به ایران سخن به میان آورد و اظهار کرد: تحریم‌ها آن‌طوری که آمریکا تصور می‌کرد، روی اقتصاد تاثیر نگذاشته و ایران راهکارهای مناسبی برای رفع برخی از مشکلات پیدا کرده است. ایرانیانی خارج از کشور داریم که صاحبان سرمایه هستند و ارتباطات مالی که با ایران دارند، می‌تواند بخشی از مشکلات ارزی کشور را حل کند.
صادقی ارتباط بازار طلا و دلار را مستقیم و آنها را دارایی‌های جایگزین یکدیگر دانست و تصریح کرد: زمانی که در بازار ارز حباب وجود داشته باشد به‌طبع آن در بازار طلا نیز حباب به وجود خواهد آورد و اکنون این حباب‌ها در حال کوچک شدن هستند.
بازی باخت- ‌باخت
وی علت وجود حباب در برخی از بازارها را به دلیل پیش‌بینی‌های بسیار بد از وضعیت اقتصاد ایران پس از تحریم‌ها ذکر کرد و افزود: این عامل از طریق افزایش عدم اطمینان، نرخ تنزیل را افزایش می‌دهد و افزایش نرخ تنزیل باعث ارزشمند شدن حال نسبت به آینده نزد مصرف‌کنندگان می‌شود. به‌طور مثال بخشی از تقاضای دلار در کشور از طرف عوام صورت می‌گیرد و تقاضای ارز فقط منجر به کاهش قدرت خرید مردم می‌شود و خود آنها نیز به‌نوعی در حال تضرر هستند ولی کاهش ارزش پول ملی باعث می‌شود این افراد برای حفظ ارزش پول خود باز تقاضای ارز خویش را افزایش دهند که خود این عامل دور و تسلسل باطل است.
این دکترای اقتصاد عنوان کرد: قشری متقاضی دلار هستند و این قشر تشخیص نمی‌دهند که چه مواردی روی قیمت دلار تاثیرگذار است؛ لذا اگر رسانه‌های جمعی خصوصاً رسانه ملی سطح سواد اقتصادی و فرهنگ مردم را در این زمینه افزایش دهند و مردم متوجه شوند که این بازی یک بازی باخت-‌باخت ابتدا برای خودشان است، شاید به‌نوعی بتوانیم تقاضای این افراد را مدیریت کنیم.
وی اضافه کرد: در کشورهای مختلفی این مشکل وجود دارد ولی به این شدتی که در کشور ما است در هیچ جای دنیا وجود ندارد. به‌طور مثال؛ در کشور سوریه با وجود اینکه دو یا سه گروه در این کشور در حال جنگ بودند، اما ارزش پول آنها از کشور ما بیشتر بود؛ این در حالی است که کشور سوریه به لحاظ قدرت اقتصادی، سیاسی و امنیتی قابل قیاس با کشور ایران نیست و این مهم نشان از وجود حباب می‌دهد.
سوداگران خودرو
صادقی به بازار خودرو اشاره کرد و گفت: اکثراً بنگاه‌داران با نشان‌های جعلی در سایت‌های مجازی نام‌نویسی و قیمت‌گذاری می‌کنند و وقتی بررسی می‌کنیم در می‌یابیم اکثر آنها بنگاه‌داران شهرهای بزرگ هستند که به زور یک قیمتی را به بازار خودرو القا می‌کنند. از طرفی تولیدکنندگان داخلی خودرو نیز نیم‌نگاهی به این قیمت‌ها دارند و خود این عامل باعث افزایش پله‌ای قیمت خودرو می‌شود.
وی با بیان این مطلب که سایت‌های معاملاتی مجازی و انحصار در بازار خودرو باعث افزایش سوداگران قیمت خودرو شده است، تصریح کرد: پلیس برخوردهایی با این فعالان سایت‌های مجازی که قیمت خودروها را به صورت غیر‌منطقی افزایش داده بودند، انجام داد‌ که باید انصافاً عنوان کرد این اقدام نیز موثر بوده است. گفتنی است قیمت‌هایی که در سایت‌ها برای خودروها اعلام می‌شد خیلی بیشتر از ارزش واقعی خودرو بود که این افزایش قیمت برای شرکت‌های بیمه که تامین‌کننده خسارت مردم بودند نیز مشکل ایجاد کرد.
تاثیر عملکرد بانک مرکزی در بازار
وی سیاست‌های نادرست بانک مرکزی در پاییز و زمستان ۱۳۹۷ را از دیگر دلایل افزایش نرخ ارز اعلام کرد و در ادامه با اشاره به بازار بورس افزود: اگر شاخص بورس در حال افزایش است، به این دلیل است که دارایی‌های آنها در حال گران شدن است و خود به خود روی سودآوری آنها تاثیر دارد و این عامل می‌تواند با ورود سرمایه‌های سرگردان به این بازار جلوی ایجاد حباب در بازار ارز و طلا را بگیرید.
این دکترای اقتصاد افزود: شاید عملکرد غیر‌شفاف و غیر‌کارای تخصیص حدود ۱۴ میلیارد دلاری ارز برای واردات و تامین کالاهای اساسی مردم نیز خودش یکی از عوامل افزایش قیمت‌ها و کاهش ارزش پول ملی در کشور شد و به نظر من دستگاه‌های نظارتی با ورود به این بحث باید پیگیر جریان انحراف تخصیص ارز باشند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه شهید باهنر کرمان مطرح کرد: پایین بودن بهره‌وری به دلیل فرهنگ کار پایین و کهنه بودن فناوری تولید باعث شده بخش تولیدی کشور هم به دلیل افزایش قیمت تمام‌شده نتواند از این افزایش رقابت‌پذیری مصنوعی کاهش ارزش پول ملی استفاده کند و به طبع آن نیز صادرات کشور افزایش قابل توجهی پیدا کند.
عدم وجود بازار کارا و رقابتی در کشور
صادقی بسیاری از مشکلات اقتصادی کشور را در عدم وجود بازار کارا و رقابتی در کشور دانست و ادامه داد: اگر دولت بتواند قانون مالیات بر سکه و ارز را اعمال کند، اقدام بسیار خوبی در این حوزه انجام داده ضمن آنکه دولت می‌تواند روی معاملات سوداگران خودرو نیز مالیات وضع کند.
وی از انحصاری بودن بازار خودرو انتقاد شدید کرد و گفت: اگر ورود خودروهای دست دوم خارجی به کشور آزاد شود، باعث شکسته شدن انحصار بازار خودرو خواهد شد. همچنین کیفیت بسیاری از خودروهای دست دوم خارجی از خودروهای مونتاژ چینی بالاتر است.
این دکترای اقتصادی روند کاهشی قیمت ارز، طلا و خودرو را وابسته به شرایط آینده دانست و بیان کرد: اگر در مذاکرات برجام تعهداتی که طرفین به ایران داده‌اند، اجرایی شود و بدنه نخبگان کشور اعم از نخبگان مذهبی و دینی، سیاسی، فکری و اقتصادی مذاکرات منطقی با غرب داشته باشند و بتواند به توافق معقولی برسند، قطعاً روند کاهشی قیمت‌ها ادامه خواهد داشت زیرا بسیاری از این قیمت‌ها حباب است.
مردم ایران تثبیت‌کننده بازار نیستند
وی خاطرنشان کرد: ما کشور بزرگ و پر پتانسیلی هستیم اما متاسفانه مردم در برخی موارد رفتار اقتصادی معقولی نمی‌کنند. متاسفانه مردم ایران تثبیت‌کننده بازار نیستند به‌طوری‌که وقتی قیمت کالایی افزایش می‌یابد به‌جای آنکه کمتر بخرند، بیشتر می‌خرند و این باعث واگرایی قیمت و سبب عدم ثبات بازار می‌شود، بنابراین رسانه‌های جمعی باید این رفتار مردم را اصلاح کنند.
صادقی افزود: این رفتار مردم در سال‌های اخیر افزایش یافته که بخشی از این رفتارها، به دلیل عدم اعتماد است و این بی‌اعتمادی می‌تواند ناشی از کاهش سرمایه اجتماعی در جامعه باشد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام