سرمقاله

سخنی با بزرگان

کورش الماسی

میلاد مشایخی* - تنها دلخوشی پژوهشگران حوزه اعتیاد سال‏هاست که معطوف شده به روز جهانی مواد مخدر (26 ژوین) مصادف با پنجم تیر‏ماه، چرا که در این روز همه به دنبال حل معضل اعتیاد هستند و بعد از پایان این مناسبت همه‏چیز به روال قبل بازمی‏گردد. اعتیاد واژه بسیار بزرگ و پرمعنایی است که شاید طیف‏های گوناگونی را در بر می‏گیرد. ندانستن تعاریف اعتیاد به معنایی وابستگی می‏تواند در هر حوزه از زندگی رخ دهد و مصرف تنها بخشی از آن است، مثلا اعتیاد به خرید لوازم آرایش، اعتیاد به مصرف شکر و نوشابه و... که متاسفانه کشور ما در برخی از این اعتیادها حایز رتبه‏های تک‏رقمی در جهان است و این اصلا خبر خوشی نسیت. چرا که یک جامعه اعتیاد‏پذیر می‏تواند بسیار خطرناک باشد و مستعد ریشه اعتیاد به مواد مخدر باشد. حال باید امیدوار بود و دنبال راهکار بود چرا که به اندازه کافی در این سال‏ها ناله کرده‏ایم از ساخت خبر‏نامه‏های تلویزیونی تلخ و چاپ پوسترهای سیاه و اکران فیلم‏ها و طرح‏های مقابله‏ای و درمانی بی‏اثر. به راستی راهکار درست چیست ؟ و چرا در کشور ما روز به روز مصرف مواد رونق گرفته و سن اعتیاد پایین می‏آید، حلقه گمشده چیست؟ کشور ما به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی خود و قرار گرفتن در همسایگی افغانستان و پاکستان و مسیر اروپا ( هلال طلایی ) همیشه در معرض خطر بوده و هر چه در زمینه مقابله تلاش می‏کنیم شاید چندان به دید مردم نمی‏آید. ولی تقدیم حدود 3700شهید و حدود 13000 جانباز صرفا در زمینه مبارز با مواد مخدر، و قرار دادن 50درصد جمعیت زندانیان به سوداگران مواد مخدر نشان از فعالیت شبانه‏روزی حوزه مقابله دارد. شاید اولین گام اشتباه را همین برداشتیم و فکر کردیم صرفا با مقابله می‏توانیم از پس این معضل برآییم. سپس به دنبال آمار رفتیم و سعی کردیم با آمارهای ضد و نقیض از تاریکی اعتیاد بکاهیم که این سیاست صدمات جبران‏ناپذیری به بدنه این معضل اجتماعی زد چرا که وقتی ما مصرف آمار اعتیاد و مصرف مواد مخدر را در کشور پایین اعلام می‏‏کنیم خود به خود اعتبارات و هزینه‏ها هم کاسته می‏شود و این خود تبدیل به یک معضل می‏شود. اما در دولت یازدهم و دوازدهم یک شعار سر لوحه بحث و اعتیاد کشور قرار گرفت و آن هم اجتماعی‏تر بودن امر مبارزه با مواد مخدر است که می‏توان گفت اقدام موثری بود چرا که ما تا روزی که خود مردم را درگیر مسائل اجتماعی نکنیم و از سیاست برای مردم به سیاست مردم برای مردم تبدیل وضعیت نکنیم نمی‏توانیم شاهد موفقیتی باشیم.
بحث پیشگیری مهم‏ترین اصل مبارزه با مواد مخدر است که متاسفانه عمر آن در کشور ما بسیار کم است و در مقایسه با قوانین اعتیادی کشور، جای دستور العمل‏ها و قوانین حوزه پیشگیری بسیار ناچیز است.
اما امروز شاهد رونق گرفتن برنامه‏های بیشتری هستیم که توسط ستاد مبارزه با مواد مخدر به عنوان دستگاه نظارتی و حدود 20 نهاد مرتبط که به طور مستقیم می‏توانند مجری برنامه پیشگیری باشند.
گام اول پیشگیری در حوزه اعتیاد، بسط مفاهیم درست از این معضل در جامعه است که آگاه‏سازی و حساس‏سازی از مهم‏ترین کارکردهای آن است و این نیاز به تربیت مربی و مدرسان حرفه‏ای دارد که بتوانند این تعاریف را به نحو درست در جامعه نشان دهند.
گام بعدی درگیر‏کردن محیط‏ها توسط تصمیم‏گیران اجتماعی است که این امر می‏تواند توسط سازمان‏های مردم‏نهاد و یا همان NGO ها به نحو مطلوب انجام شود چرا که تجربه ثابت کرده است حضور مستقیم ادارات و نیرو‏های دولتی در برنامه‏‏های اجتماعی چندان کارکرد مناسبی نداشته است. و اما در گام آخر باید به این نکته توجه کرد که برای جامعه پاک نیاز به نشاط اجتماعی است و این امر با برگزاری همایش‏های پیاده‏روی و اجرای کنسرت به تنهایی محقق نمی‏شود چرا که پژوهش‏ها ثابت کرده جامعه پرنشاط و عاری از استرس گرایش کمتری به مواد مخدر دارد.
هم‏اکنون پرمصرف‏ترین ماده جهان و ایران گل و ماریجوانا است و تناوب ایران با کشورهای دیگر این است که جوانان به عنوان ابزار تفریح از گل استفاده می‏کنند این استفاده ( ابزاری تفریحی ) از مواد مخدر و محرک بزرگترین زنگ خطر است. خوشبختانه گام‏های مناسبی در این حوزه برداشته شده است که با حجم بالای جمعیت جوان چندان به چشم نمی‏آید ولی دستگاه‏های متولی، مثل ورزش و جوانان‏، آموزش و پرورش‏‏، بهزیستی و وزارت بهداشت در حوزه پیشگیری خصوصا رویکرد اجتماعی‏محور گام‏هایی را برداشته‏اند که با تداوم آن می‏توان امید داشت که حجم اعتیاد‏پذیری جامعه کمتر شده است. لیکن از این نکته نیز نباید غافل شد که جامعه بدون اعتیاد یک تفکر منسوخ شده است و ما تنها می‏توانیم با برنامه‏های پیشگیری از جامعه معتادان کاسته و با برنامه‏های تشویقی درست، جامعه معتادان را به سمت درمان سوق دهیم و از سرعت چرخه قاچاق در بازیابی مواد جدید بکاهیم.
*پژوهشگر حوزه اعتیاد


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام