سرمقاله

مزن بی‌تامل به گفتار دم

رضا دهکی

فشاری برای بازگشت گروه‌های تئاتری نبود!
فاطمه امین‌الرعایا
شهرام کرمی در نشست خبری سی و هشتمین دوره تئاتر فجر، از چالش‌های برگزاری سی و هشتمین دوره جشنواره تئاتر فجر گفت.
با همه حاشیه‌ها، جشنواره تئاتر فجر از دهم بهمن آغاز می‌شود. به همین دلیل روز گذشته نشست خبری سی و هشتمین دوره این رویداد با نادر برهانی مرند، دبیر جشنواره و شهرام کرمی، مدیرکل هنرهای نمایشی در مجموعه تئاتر شهر برگزار شد.
کرمی در این نشست با اشاره به برگزاری اولین دوره جشنواره در سال ۶۱ گفت: این رویداد در اوج شرایط بحرانی و جنگ با سرمایه عظیم هنرمندان آغاز شد و امروز ما میراث‌دار یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای سطح منطقه هستیم که به عنوان یک فستیوال شناخته‌شده در عرصه نمایش در سطح بین‌المللی هم توانسته خودش را به خوبی معرفی کند. ما جشنواره تئاتر فجر را در یک بازه زمانی 10 روزه می‌بینیم، اما این رویداد خیلی پیش‌تر آغاز شده و برگزاری ۳۴ جشنواره استانی زیرمجموعه این جشنواره است و ما ثمره این جشنواره را می‌توانیم در طول برگزاری جشنواره شاهد باشیم. اهمیت، هدف و تاثیر این رویداد برای همه ما واضح و مبرهن است و اداره کل هنرهای نمایشی نیز این رویداد را به عنوان بزرگ‌ترین رویداد حوزه هنرهای نمایشی برگزار می‌کند.
او با اشاره به چالش‌های عمده پیش روی برگزاری این دوره از جشنواره گفت: بخشی از این چالش‌ها، چالش‌های همیشگی بوده که متاسفانه همیشه با آنها دست به گریبان بودیم. اولین چالش ما، فقدان اعتبار در حوزه برگزاری جشنواره بود. در سال جاری، اعتبار این دوره به نسبت سال گذشته با کاهش بودجه روبه‌رو بودیم و از همان ابتدا تلاش کردیم تا با جذب اسپانسر بخش عمده‌ای از مشکلات اعتباری را برطرف کنیم اما مایه تاسف است که مثل تمام دوره‌های گذشته این دوره هم بدون مشارکت هیچ اسپانسری برگزار می‌شود و ما همچنان در حسرت هستیم که یک نهاد، مرکز یا بنگاه اقتصادی به برگزاری جشنواره کمک کند. اما در هیچ دوره‌ای در حوزه هنرهای نمایشی حامیانی که می‌توانند در این بخش پیشقدم شوند به برگزاری این جشنواره کمکی نکردند و من این را به عنوان یک گله مطرح می‌کنم. ما تلاش کردیم این دوره را با صرفه‌جویی برگزار کنیم و با حفظ بخش‌های اصلی جشنواره به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کنیم که خلائی در این حوزه اتفاق نیفتد.
کرمی درباره دومین چالش افزود: دومین چالش ما تحریم‌های اقتصادی و سیاسی خارجی است که همه با آن دست به گریبان بودیم که به همه امور مخصوصاً امور فرهنگی و هنری ضربه زده است. نگاه امسال ما این بود که بتوانیم آثار با کیفیت خارجی را به جشنواره دعوت کنیم اما با چالش‌های عمده‌ای روبه‌رو شدیم اما تلاش کردیم با راهکارهایی بهترین‌ها را انتخاب کنیم.
او ادامه داد: چالش سوم، عدم ‌تمایل برخی گروه‌های نمایشی در چند هفته اخیر بود که باعث شد در تنظیم جدول نهایی جشنواره با مشکلاتی روبه‌رو شویم. من به صراحت عرض کنم که یکی از موضوعات مهم و جدی‌ که می‌تواند منجر به شکوفایی تئاتر ما شود، همدلی و همراهی خانواده بزرگ تئاتر ایران است. برخی از هنرمندان ما که همه جزو خانواده نجیب تئاتر ایران هستند تصمیم گرفتند که در جشنواره شرکت نکنند. این تصمیم‌ به خودی خود قابل احترام است. هنرمندان با احساس پاک‌شان تصمیمی گرفتند، اما این مسئله را به چیز دیگری تفسیر نکنید چون گرچه که برخی ترجیح دادند در جشنواره شرکت نکنند اما ما با همدلی و همراهی‌ این هنرمندان می‌توانیم جشنواره را به بهترین شکل برگزار کنیم.
در ادامه این نشست نادر برهانی‌مرند، دبیر سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر گفت: در سال گذشته چندین نشست مختلف آسیب‌شناسی برگزار شد که با توجه به آنچه در این نشست‌ها شنیدم، تلاش کردند که در دومین تجربه خود، آن موارد را اعمال کنم. ترجیع‌بند همه نکات اشاره شده در سه محور گنجانده می‌شود. اولین مورد این بود که جشنواره، رویداد عریض و طویلی شده و وسعتش باعث شده از کیفیتش کاسته شود. نکته دوم درباره رقابت‌زده شدن جشنواره بود. سومین محور نیز درخصوص بخش بین‌الملل جشنواره بود. من سعی کردم با کمک شورای سیاستگذاری و شهرام کرمی و دبیرخانه این مسائل را در نظر بگیریم تا شاهد جشنواره‌ای باکیفیت‌تر باشیم. اولین مسئله کم کردن بخش‌های رقابتی بود که با سختی توانستیم آن را اعمال کنیم. در همین راستا امسال در بخش آثار صحنه‌ای فقط یک بخش رقابتی داریم که بخش تئاتر ایران بود، درصورتی که تا پیش از این در سه بخش رقابتی آثار شرکت می‌کردند. همچنین یک بخش غیررقابتی با ۲۷ گروه تدارک دیدیم و درنهایت قرار بود حتی قبل از اتفاقات اخیر بدون بخش ملل تنها میزبان ۵۷ اثر باشیم. البته ثبت‌نام‌ها حاوی پیامی بود که با وجود مذموم قلمداد کردن بخش رقابت، علاقه گروه‌های تئاتری به حضور در بخش رقابتی خیلی زیاد بود و ۲۴۹ گروه متقاضی بخش رقابتی و ۵۰ اثر متقاضی حضور در بخش غیررقابتی بودند در حالی‌که کمک هزینه بخش غیررقابتی خیلی بیشتر بود.
برهانی‌مرند دبیر سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر اظهار کرد: در بحث بین‌الملل هم به درستی رقابتی بودن این بخش را برداشتیم. وقتی در بخش ملل مسابقه برگزار می‌کنیم، حداقل باید ۳۰ گروه شرکت کنند که نیمی از آن‌ها خارجی باشند اما امسال وضعیت مالی وحشتناکی داریم و هنوز هم دچار چالش هستیم. بنابراین دیدیم بهانه خوبی داریم که الزام حضور حداقل ۱۵ گروه خارجی را حذف کنیم و بیشتر به کیفیت بیندیشیم و فکر کنیم پایمان را اندازه گلیم‌مان دراز کنیم. از سوی دیگر به بخش ملل مثل بازار بین‌المللی توجه کردیم که از ۱۳ تا ۱۷ بهمن و با حضور نمایندگان ۲۵ کشور برگزار می‌شود.
او درباره تعداد نمایش‌های حاضر در هر بخش گفت: قرار بود در بخش رقابتی ۳۰ اثر باشد که بعد از انصراف‌های اخیر ۲۲ اثر داریم. در بخش غیر رقابتی ۲۷ اثر بوده که الان ۱۹ اثر داریم. در بخش ملل حضور ۶ اثر از میان ۷ اثر قطعی شده است. در بخش خیابانی ۲۳ اثر، بخش رادیو تئاتر ۱۱ اثر، فجر پلاس ۴۰ اثر در ۸ سالن و دیگر گونه‌های اجرایی ۴ اثر از میان ۱۸ اثر حضور دارند.
برهانی‌مرند افزود: در بخش رادیو تئاتر و خیابانی جشنواره تئاتر فجر نمایش‌هایی هم در تجلیل از سردار سلیمانی و اتفاقات سقوط هواپیما و مرگ هموطنانمان در نظرگرفته شده است. او ادامه داد: تلاش ما این بود که برای جایگزین کردن نمایش‌های انصرافی به فراخوان پایبند باشیم و از نمایش‌های ذخیره دوم و سوم در هر بخش استفاده کنیم.
برهانی‌مرند در ادامه به معرفی داوران جشنواره پرداخت و گفت: مسعود دلخواه، رضا مهدی‌زاده و کیومرث مرادی داوران بخش رقابتی و حسین مسافر آستانه، مجید صالحی و علیرضا استادی داوران بخش خیابانی هستند. قرار بود امسال به دلیل مشکل بودجه رادیو تئاتر در جشنواره نباشد اما خود دوستان معاونت صدا و مرکز هنرهای نمایشی رادیو بخش اعظم هزینه‌ها را تقبل کرده و ایوب آقاخانی، بهرام ابراهیمی و فریدون محرابی داوران رادیو تئاتر هستند.
دبیر جشنواره سی و هشتم تئاتر فجر درباره بخش بزرگداشت این دوره گفت: امسال قرار است برای کریم اکبری مبارکه، آندرانیک خچومیان، حسین عاطفی و مهدی لزیری پیشکسوت تئاتر شهرستان بزرگداشت برگزار شود.
او با اشاره به عدم افزایش قیمت بلیت آثار حاضر در جشنواره سی و هشتم نسبت به دوره گذشته سایت تیوال را عهده‌دار بلیت‌فروشی جشنواره سی و هشتم اعلام کرد. او گفت: ما امسال جشنوارگی جشنواره را نخواهیم داشت و اساسا جشنی در کار نیست و این دوره از جشنواره، به فراخور ایام فجر یک گردهمایی اهالی تئاتر خواهد بود.
کرمی در ادامه درباره حمایت از گروه‌های انصرافی، تاکید کرد: وظیفه من و دولت حمایت از همه اقشار و گروه‌های هنری است. دفاع من از جایگاه هنری افراد است اما دوستانی که انصراف دادند خودشان باید پاسخگوی دلایل عدم تمایل‌شان برای حضور در جشنواره باشند که مطمئناً عواطف و احساسات فردی و گروهی پشت این تصمیم بوده است. با انصراف برخی گروه‌ها تمام برنامه‌های ما دچار اخلال شد و بیشتر از ۳۰ گروه اعلام انصراف کردند و متاسفانه برخی از این گروه‌های انصرافی اصلاً در جشنواره نبودند. البته هم من و هم برهانی‌مرند برای جلوگیری از دودستگی وارد عمل شدیم زیرا برخی می‌خواستند بازگردند اما شرایط برای‌شان فراهم نبود.
در حاشیه این نشست، شهرام کرمی، مدیرکل هنرهای نمایشی در گفت‌وگو با «ابتکار» تعداد گروه‌هایی را که از حضور در جشنواره تئاتر فجر انصراف دادند حدود 30 گروه نمایشی در بخش‌های مختلف نمایشی عنوان کرد و آن را 15 تا 20 درصد آثار شرکت‌کننده دانست.
او در پاسخ به سوالی درباره شائبه فشار نهادهای غیرمرتبط برای بازگشت این گروه‌ها به جشنواره گفت: اصلا چنین چیزی صحت ندارد. من و آقای برهانی‌مرند عضو این خانواده هستیم. ما بسیار دوستانه از دوستان تقاضا کردیم که اگر ممکن است جشنواره را تنها نگذارند. هر اتفاقی در حوزه هنرهای نمایشی رخ می‌دهد، زیر نظر اداره هنرهای نمایشی است. البته اظهارنظرهایی درخصوص موج عدم تمایل وجود داشته است اما هیچ نهاد، مجموعه یا بخشی در رابطه با فشار بر گروه‌ها برای بازگشت عملکردی نداشته است. از ابتدا برنامه ما این بود که جشنواره را مطابق شیوه‌نامه برگزار کنیم.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام