سرمقاله

سوالات بی‫جواب در هیاهوی سوال از رئیس جمهوری

ژوبین صفاری

گروه فرهنگ و هنر - سال 98 از همان ابتدا هم سال خوبی نبود. از سیل خانمان برانداز روزهای آغازین که نوروز را برای همه تلخ کرد تا همین امروز که همه مجبور به خانه‌نشینی اجباری شدیم تا شاید بتوانیم زودتر از شر این ویروس کذایی خلاص شویم. امسال بسیاری از افراد در سیل این اتفاقات عجیب عزیزان‌شان را از دست داده‌اند. در این بین هنرمندانی هم متاسفانه از بین ما رفتند. روزهای پایانی سال معمولا روزهایی برای یادآوری خاطرات این عزیزان است.
هر سال این روزها که می‌رسد، اسامی کسانی که در این یک سال از میان‌مان رفته‌اند را با بهت و ناباوری مرور می‌کنیم و هر سال هم این حس تکرار می‌شود. امسال با از دست دادن جمشید مشایخی آغاز شد و با رفتن رئیس‌دانا خاتمه یافته است. با یادآوری هر‏کدام از این اسامی و خاطراتی که برایمان ساخته‌اند، لبخندی تلخ بر صورت‌مان حک می‌شود.
تنها دو هفته بعد از آغاز سال، در شرایطی که همه در بهت سیل‌های ویرانگری بودند که در بسیاری از نقاط کشور مردم را گرفتار کرده بود، خبر درگذشت جمشید مشایخی، کمال‌الملک سینمای ایران، شوک بزرگی به هنردوستان بود. او شامگاه ۱۳ فروردین از دنیا رفت. مشایخی ایفاگر نقش‌های متفاوت و ماندگاری در ژانر‌ها و سبک‌های مختلف در سینما و تلویزیون بوده و با کارگردانان برجسته‌ای در طول تاریخ سینما همکاری کرده است. از جمله آثاری که او در آن‌ها ایفای نقش کرده، می‌توان به بازی در فیلم‌های «گاو»، «قیصر»، «شازده احتجاب»، «سوته‌دلان»، «خانه عنکبوت»، «کمال‌الملک»، «گل‌های داودی»، «آوار»، «پدربزرگ»، «طلسم»، «سرب»، «روز واقعه»، «خانه روی آب»، «یک بوس کوچولو»، «جرم» و «سیزده ۵۹» و مجموعه‌های «هزاردستان»، «داستان‌های مولوی»، «سلطان صاحبقران»، «امام علی(ع)»، «پهلوانان نمی‌میرند» و «ستایش» اشاره کرد.
یکی از دیگر هنرمندانی که صدایش برای بسیاری از ما خاطره‌انگیز بود نیز در این سال از میان ما رفت. پرویز بهرام که شاید حداقل یک‌بار هرکدام از ما تلاش کردیم تا صدای او را تقلید کنیم، صبح ششم خرداد ماه پس از سال‌ها تحمل بیماری در منزلش و در سن ۸۶ سالگی درگذشت. صدای ماندگار بهرام در مستند «جاده ابریشم» برای همه ایرانیان آشناست. «ژان والژان» در سریال بینوایان، شخصیت «لورنس اولیویه» در هنری هشتم و «اتللو» برخی از نقش‌های ماندگار این صداپیشه در هنر دوبله ایران است. دیگر نقش‌های ماندگار این دوبلور برجسته کشورمان صداپیشگی در مجموعه‌های «کارآگاه کاستر» و «راز بقا» بوده است.
تابستان امسال با درگذشت داریوش اسدزاده دیگر هنرمند پیشکسوت همراه شد. این بازیگر پیشکسوت تئاتر، سینما و تلویزیون که دوست داشت یک قرن زندگی کند، سوم شهریور ماه در سن ۹۶ سالگی درگذشت. او متولد یکم آذرماه ۱۳۰۲ در کرمانشاه بود که در ۲۰ سالگی وارد عرصه بازیگری شد و سال‌ها در مقام بازیگر، نویسنده و کارگردان در تئاتر تهران (نصر) فعالیت کرد. بازی در دو سریال «سمندون» و «خانه سبز» و فیلم‌های سینمایی زیادی مثل «دو نیمه سیب»، «همسر»، «زمان از دست‌رفته» و «بوی کافور عطر یاس» بخشی از کارنامه این هنرمند است که دستی هم در نوشتن کتاب داشت. آخرین فیلم او هم «حکایت دریا» به کارگردانی بهمن فرمان‌آرا بوده است.
ابراهیم آبادی بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون یکی دیگر از هنرمندان درگذشته امسال است که روز نهم آبان ماه درگذشت. او که یک ماه پایانی زندگی خود را در بیمارستان تحت نظر گذراند، متولد سال ۱۳۱۳ بود و زیر نظر اساتیدی همچون علی اصغر گرمسیری به تحصیل پرداخت، برای ادامه تحصیل به «پراگ» رفت و مدرک تحصیلی کارگردانی تئاتر را از این شهر گرفت. آبادی در سال‌های فعالیت حرفه‌ای خود علاوه بر فعالیت در تئاتر، در فیلم‌ها و سریال‌های زیادی بازی کرد که فیلم‌های «عطر کافور عطر یاس»، «توکیو بدون توقف»، «صد سال به این سال‌ها»، «مومیایی ۳»، «آپارتمان شماره ۱۳» ، «دزد عروسک‌ها» و «گراند سینما» از آن جمله هستند. سریال‌های «مختارنامه»، «پاورچین »، «شب دهم» و «معصومیت از دست رفته» از جمله آثار شناخته شده وی در تلویزیون هستند.
شامگاه دهم دی‌ماه شهلا ریاحی بازیگر با سابقه تئاتر، سینما و تلویزیون و نخستین زن کارگردان ایران دی ماه امسال از دنیا رفت. این بازیگر پیشکسوت در آخرین ماه‌های زندگی‌اش، وضعیت جسمانی خوبی نداشت و به گفته فرزندش ، نه تنها کسی را نمی‌شناخت، بلکه صحبت هم نمی‌کرد و نمی‌توانست غذا بخورد. شهلا ریاحی متولد ۱۳۰۵ بود که علاوه بر سال‌ها حضور در عرصه بازیگری تئاتر، تلویزیون و سینما، با ساخت فیلم «مرجان» به عنوان اولین کارگردان زن سینمای ایران نیز شناخته می‌شود. آخرین حضور او در سینما به فیلم «نهنگ عنبر ۲» در سال ۹۵ برمی‌گردد.
در هشتمین روز اسفند نیز ملکه رنجبر پس از مدت‌ها تحمل بیماری در سن ۸۱ سالگی در بیمارستان درگذشت. او مدت‌ها پیش به دلیل مشکل نارسایی حرکتی در بیمارستان بستری شده بود.
ملکه رنجبر، زاده ۱۰ شهریور ۱۳۱۷ در رشت بود. وی از سن شش سالگی فعالیت هنری خود را با بازی در نقش «کوزت» در نمایش «بینوایان» شروع کرد. بازی در فیلم‌های «نان عشق موتور ۱۰۰۰»، «پسر آدم ، دختر حوا»، «ازدواج در وقت اضافه» و «گناهکاران» (آخرین فیلم) در کنار بازی در چند مجموعه تلویزیونی و تئاتر، از نقش آفرینی‌های اوست.
درگذشت گلزار محمدی هنرمند ۴۲ ساله نمایش عروسکی و دبیر هیجدهمین جشنواره نمایش عروسکی تهران مبارک، دیگر اتفاقی بود که کام هنرمندان تئاتر و به ویژه نمایشگران عروسکی را تلخ کرد. هنرمندی که طی چند سال گذشته با بیماری سرطان دست و پنجه نرم کرد ولی سرانجام بامداد یکشنبه هیجدهم اسفند ماه، خود را به دستان مهربان فرشته مرگ سپرد تا در جهانی دیگر به آرامش برسد. محمدی که در خانه پدری‌اش در سنندج درگذشت، در کارنامه هنری خود کارگردانی چند نمایش عروسکی از جمله «ملک جمشید و غول»، «تیبا و تیبوتی» و «پهلوان پنبه» را داشت.
منیر شاهرودی فرمانفرمائیان نیز از دیگر درگذشتگان امسال بود. او که یکی از برجستگان حوزه تجسمی بود که 31 فروردین چشم از جهان بست. او متولد سال ۱۳۰۱ در قزوین بود و در همین شهر نیز به خاک سپرده شد. او تنها هنرمندی بود که در ۴۰ سال اخیر از ترکیب آینه‌کاری، اشکال هندسی، نقش‌مایه‌ها و نقاشی پشت شیشه استفاده کرد تا آثار مدرن خود را خلق کند. در سال ۲۰۱۵، فرمانفرمائیان نخستین هنرمند ایرانی شد که آثارش در یک نمایشگاه انفرادی در موزه گوگنهایم به نمایش درآمد.
مسعود عربشاهی، نقاش و مجسمه‌ساز ایرانی نیز که ۲۷ شهریور در سن ۸۴ سالگی بر اثر عارضه قلبی-ریوی درگذشت، یکی از نقاشان پیشرو و از شاخص‌ترین هنرمندان مفهومی ایران بود.
هوشنگ ظریف، نوازنده پیشکسوت و مدرس تار نیز ۱۷ اسفند به علت ایست قلبی درگذشت. این هنرمند عرصه موسیقی سال ۱۳۱۷ در تهران متولد شد. او به عنوان تکنواز تار در ارکسترهای متعدد سازمان ملی وابسته به وزارت فرهنگ و هنر، گروه استاد فرامرز پایور، رادیو تلویزیون ملی ایران، ارکسترهای موسیقی سنتی وابسته به وزارت فرهنگ و هنر و... حضور داشته و اجراهای متعددی در کشورهای اروپایی و آسیایی به روی صحنه برده است. ظریف در اوایل دهه ۷۰ موفق به دریافت نشان درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی شد که معادل مدرک دکتراست.
او بیش از ۵٠ سال از عمرش را به آموزش موسیقی پرداخته است و رد پای پررنگی در تاریخ موسیقی ایران بر جای گذاشته و با بهره گیری از محضر استادانی چون علی‌اکبرخان شهنازی، روح‌الله خالقی، موسی و جواد معروفی، چنان مهارتی در نواختن «تار» کسب کرد که شاگردانش هر کدام چهره‌های تارنوازی شدند که می‏توان به چهره‌هایی چون حسین علیزاده، داریوش طلایی، ارشد طهماسبی و حمید متبسم اشاره کرد.
بهنام صفوی، خواننده موسیقی پاپ نیز پس از سال‌ها تحمل بیماری روز دوشنبه ۲۳ اردیبهشت در سن ۳۶ سالگی درگذشت. بهنام صفوی در سال ۱۳۸۵ قطعه «تمنا» را منتشر کرد که مورد استقبال قرار گرفت و همین انگیزه‌ای برای تولید آلبوم اولش «عشق من باش» در سال ۱۳۸۸ شد. «آرامش»، «فوق‌العاده» و «معجزه» دیگر آلبوم‌هایی است که از این خواننده پاپ به بازار عرضه شده است.
مظاهر مصفا هم ۸ آبان در سن ۸۷ سالگی درگذشت. مظاهر مصفا یکی از قصیده‌سرایان شاخص ایرانی بود. تاکنون چند مجموعه شعر از او به‌چاپ رسیده که از آن جمله می توان به «ده فریاد»، «سی سخن»، «پاسداران سخن»، «توفان خشم»، «سپیدنامه»، «سی‌پاره» و… همچنین تصحیحات او بر دیوان ابوتراب فرقتی کاشانی، «مجمع الفصحا» رضا قلی‌خان هدایت، مزاری قهستانی، سنایی، سعدی، جوامع الحکایات عوفی اشاره کرد.
علی زندی، سعید نوراللهی، ولی‌الله شیراندمی، حسین صفاریان، علی اصغر طبسی، رضا عبدی، علی ابوالحسنی، نصرت کریمی، نوری کسرائیان، اسکندر حجتی، رضا عقیلی از جمله بازیگرانی هستند که امسال چشم از جهان فرو بستند.
سیدکمال طباطبایی (تهیه‌کننده سینما)، مجید اوجی (تهیه‌کننده تلویزیون)، حسین آهی، ناصر احمدی، مهدی علی‌محمدی، اسحاق انور، علی‌اصغر بیانی، حسین اصلانی، خسرو جعفرزاده، ابوالحسن خوشرو، مرتضی دل‌شب، حسین دهلوی، تورج شعبانخانی، فرشاد سنجری، فرود گرگین‌پور، حسین موفق، طاهر یارویسی، آی محمد یوسفی، احسان اشراقی، احمد اقتداری، زبیده جهانگیری، محسن جهانگیری، حمید سهیلی، پرویز خائفی، خسرو جعفرزاده، سیدهادی خسروشاهی، عبدالرحمان عبادی، محمد ابراهیم رنجبر، مهدخت مخبر، فریبرز رئیس دانا، سیدقاسم موسوی قهار، مرتضی کلانتریان، احد گودرزیانی، اسماعیل شیشه‌گران، مسعود دشتبان، مهین عظیما وفیروزه گوران دیگر چهره‌های عرصه فرهنگ و هنر هستند که امسال از میان ما رفتند.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام