سرمقاله

ایران ـ آمریکا؛ تغییر در سطح منازعه

جلال خوش چهره

کیمیا نجفی
حسن روحانی اخیرا از گشایش اقتصادی خبر داد و گفته بود که قرار بر این است گشایشی از لحاظ اقتصادی در کشور به وجود بیاید و دست دولت مقداری باز می‌شود. از سوی دیگر محمدباقر قالیباف نیز بر گشایشی تاکید می‌کند که بازار پول و ارز را سامان می‌دهد. به گفته او خبر‌های خوبی در حوزه سامان‌بخشی به اقتصاد در راه است و آینده خوبی را پیش رو داریم. قالیباف تاکید کرد که منظورش سامان‌دهی اقتصادی در حوزه بورس، ارز و بازار پول است. با مطرح شدن این مسئله گمانه‌زنی‌های بسیاری از گشایش اقتصادی وعده داده شده به وجود آمد. البته این تمام ماجرا نبود و در ادامه رئیس کل بانک مرکزی نیز در برنامه تلوزیونی با اشاره به مدیریت بازار ارز گفت: «همین امروز و فردا قیمت ارز را پایین خواهیم آورد و به مردم نشان خواهیم داد که دولت هیچ وقت به دنبال گران کردن ارز برای تامین کسری بودجه نبوده است.»
با مطرح شدن این موضوع عده‌ای از تحلیلگران گشایش اقتصادی را در حوزه بازار ارز تعریف کرده و معتقدند که دولت به دنبال ساماندهی این بخش از اقتصاد است.
بازار شایعات همچنان داغ است
این‌روزها بازار شایعات درخصوص گشایش اقتصادی داغ بوده و گمانه‌زنی‌ها همچنان ادامه دارد. برخی‌ها منتظر گشایش در دیپلماسی خارجی کشور بوده و عده‌ای بر این باورند که دولت برنامه‌ای برای دادن سهام به جاماندگان سهام عدالت دارد. در این میان نیز صحبت‌هایی از تصویب FATF نیز به میان آمد، البته معاون دفتر رئیس‌جمهوری گفت که وعده «گشایش اقتصادی» روحانی، درباره‌ لوایح مرتبط با FATF نیست‌.
علیرضا معزی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر رئیس‌جمهوری در حساب کاربری خود در توئیتر نوشت: «‏گرچه خبر مهم اقتصادی که ‎رئیس‌جمهوری از آن سخن می‌گوید درباره‌ لوایح مرتبط با FATF نیست، اما ای‫کاش آنها که برخلاف نظر دولت و مجلس وقت، راه را بر آن بستند، دریابند که درگمانه‌زنی فعالان اقتصادی وشهروندان، تصویب لوایح چهارگانه و جای نداشتن در لیست سیاه FATF، «گشایش اقتصادی» محسوب می‌شود».
گشایش اقتصادی شبیه به یک غیب‌گویی است
با صحبت‌های اخیر رئیس جمهوری بازارهای اقتصادی چشم به راه مشخص شدن وعده داده شده هستند تا پس از آن مسیر حرکتی خود را تعیین کنند. حال مهم‌ترین پرسش این است که وعده گشایش اقتصاد در شرایط فعلی محقق می‌شود یاخیر؟ بسیاری از اقتصاددانان و تحلیلگران معتقدند گشایش اقتصادی اثرگذار نمی‌تواند در مدت کوتاهی اتفاق بیفتد و حتی اگر دولت به صورت دستوری تغییراتی را ایجاد کند، نمی‌توان انتظار اثرگذاری سریع و کاملی از تغییرات داشت. در این راستا ابراهیم نکو، دبیر دوره نهم کمیسیون اقتصادی مجلس و کارشناس مسائل اقتصادی با اشاره به مسئله گشایش اقتصادی در روزهای آتی و امکان تحقق صحبت‌ها در شرایط فعلی به «ابتکار» گفت: صحبت‌های دولت درخصوص گشایش اقتصادی شبیه به یک غیب‌گویی است، اینکه در زمان بسیار کوتاهی معجزه‌ای در حوزه حساس اقتصادی که تابع قوانین و مقرراتی است، رخ دهد مسئله عجیبی بوده و نمی-توان امید داشت که یک اتفاق بتواند جامعه و اقتصاد را متحول کند. من گمان می‌کنم این صحبت‌ها بیان کردن مطلبی است که ما را از واقعیت دور می‌کند. چنین وعده‌هایی از قواعد اقتصادی به دور بوده و از قوانین حاضر پیروی نمی‌کند.
نکو در بخش دیگری از صحبت‌هایش به جمع‌آوری نقدینگی جامعه و هدایت آن به سمت بازار سرمایه اشاره کرد و گفت: پس از مطرح شدن بحث گشایش اقتصادی پرسش‌هایی در این خصوص که تغییرات در چه زمینه‌ای خواهد بود به وجود آمد. کارشناسان و تحلیلگران نظرات متفاوتی را در این-باره مطرح می‫کنند. عده‌ای معتقدند ممکن است که گشایش اقتصادی مدنظر دولت، برنامه‌ای باشد که درنهایت به جمع‌آوری نقدینگی در جامعه منتهی شود، دقیقا مثل برنامه‌ای که در بورس صورت گرفت. به بیانی دیگر ممکن است دولت به دنبال اقداماتی باشد که نقدینگی را به سمت بازار سرمایه هدایت کند. همانند رویکردی که دولت در مسیر آزادسازی سهام عدالت داشت و باید منتظر ماند و دید که اگر اقدامات اینچنینی صورت بگیرد تا چه حد می‌تواند بر روی اقتصاد تاثیرگذار باشد.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به پیش‌فروش کردن نفت ادامه داد: برخی دیگر از کارشناسان این گشایش را در پیش فروش نفت می‌بینند و من هم گمان میکنم شاید گشایش‌ها درخصوص پیش‌فروش نفت در غالب اوراق و یا سهام باشد، اگر این راه مدنظر دولت باشد برای مدتی می‌تواند نفت را پیش‫فروش کند. اما این کار همانند این است که پولی را از یک جیب به جیب دیگر بگذاریم و باید بدانیم این روند تحولی را ایجاد نخواهد کرد.
وی اظهار کرد: به عبارتی دیگر ممکن است در این روش افراد با کاغذ‌های صوری مبالغی را ردوبدل می‌کنند و معامله‌ای را برای مدت زمانی انجام دهند. اما این اقدام ممکن است به جای اینکه مسئله‌ای را حل کند، مشکلات دیگری را به وجود بیاورد. مگر اینکه دولت برنامه‌ای را تدوین کند تا بتواند فروش نفت را به شکل اوراق در غالب بازار سرمایه به فروش برساند. در این صورت شاید گشایشی ایجاد شود، آن هم در شرایطی که نقدینگی جمع‌آوری شده به سمت تولید هدایت شود.
نقش بازار سرمایه در تولید بسیار کم‌رنگ است
دبیر دوره نهم کمیسیون اقتصادی مجلس در ادامه به نقش بازار سرمایه در رونق تولید اشاره کرد و گفت: اگر قرار می‌خواهیم گشایشی رخ دهد باید تولید را رونق بدهیم و این رونق از طریق بازار سرمایه امکان‌پذیر خواهد بود. متاسفانه نقش بازار سرمایه کشور در تولید بسیار کم بوده، این درحالی است که بانک مرکزی و بازار سرمایه‌ کشورهای دیگر تامین‌کنند‌ه‌های اصلی منابع مالی حوزه‌های اقتصادی‌شان است. بنابراین اگر دولت اوراقی برای فروش نفت درنظر بگیرد و همچنین نقش بازار سرمایه در تولید را پررنگ کند می‌تواند تغییراتی را در اقتصاد به وجود بیاورد.وی همچنین به امکان برنامه‌هایی برای جمع‌آوری نقدینگی از طریق بازار مسکن اشاره کرد و گفت: برخی‌ دیگر از کارشناسان نیز بر این باورند که شاید دولت تصمیم دارد قدمی در بازار مسکن بردارد و از طریق این بازارنقدینگی در سطح جامعه را جمع‌آوری کند.
نکو در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به روابط بین‌المللی کشور ادامه داد: متاسفانه ما در بحث FATF مسائل و مشکلات بی‌شماری داریم، از سوی دیگر مراودات مالی کشور به شدت محدود بوده به گونه‌ای که مراودات مالی‫مان با کشورهای دوست و همسایه که در گذشته روابط بسیار خوب و نزدیک داشتیم با مشکل روبه‌رو شده است. بنابراین نمی‌توان انتظار داشت که گشایشی برای روابط بین‌المللی ما ایجاد شود اما همانگونه که اشاره کردم دولت می‌تواند با تمرکز بر جمع‌آوری نقدینگی و با یک شرط مهم که همان هدایت آن به سمت تولید است، تغییراتی را درون مرزها ایجاد کند.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام