EBTEKAR NEWSPAPER
شنبه, 23 آذر 1398   Saturday 14 December 2019

سرمقاله

چرایی غیبت اصلاح‏طلبان در دانشگاه‌ها‏

محمدعلی وکیلی

گروه سیاست خارجی- فرانک اشتاین مایر وزیر خارجه آلمان، به منظور میانجی گری، امروز به ایران و عربستان سفر می کند. سفری که به گفته اشتاین مایر می تواند فرصتی برای اعتمادسازی در منطقه باشد. قبل از آلمان پاکستان و چین در این زمینه گام هایی برداشته اند. روند بحران ها در خاورمیانه تاکنون راه حل مناسب و میانه ای نیافته، یمن عرصه تاخت و تاز سعودی هاست، عراق به پرتگاه ورشستگی درافتاده، لبنان وضعیت مشخصی ندارد، گروه های تروریستی در جای جای منطقه جولان می دهند، در سوریه کماکان کشت و کشتار ادامه دارد و گفتگوهای صلح این کشور چشم انداز روشنی ندارد، و با این همه بالاگرفتن تنش میان ایران و عربستان به عنوان دو قدرت منطقه ای وضعیت را پیچیده تر و آینده خاورمیانه را مبهم تر کرده است. کشورهای زیادی تاکنون اعلام آمادگی برای رفع تنش میان دو کشور را اعلام کرده اند، پاکستان بصورت علنی دست به کار شد، رئیس جمهور چین به هر دو کشور سفر کرد، اما به نظر نمی رسد که وضعیت تنش تفاوتی کرده باشد. اینک وزیر خارجه آلمان راهی این دو کشور می شود. در این میان تنش و رفع آن یک مسئله است و رقابت شرق و غرب برای ورود مسئله ای دیگر. در هر صورت می توان از این وضعیت به نفع خود سود برد.
بحران در خاورمیانه و پیامدهای آن
بحران در خاورمیانه به منطقه محدود نمانده و پیامدهای آن آینده امنیت سیاسی- اقتصادی جهان را متاثر کرده است. ترس از نفوذ گروه های تروریستی و بمب گذاری در تمام مناطق جهان ریشه دوانده، بحران پناهجویان مانند موجی که از کنترل خارج شده باشد دامن اروپا را گرفته و از همه مهمتر خاورمیانه که مهمترین منبع انرژی جهان است و می توانست فضا و مکان مناسبی برای سرمایه گذاری و بازار مناسبی برای رقبای ثروتمند و قدرتمند جهان باشد، در آتش و دود و بی ثباتی به سر می برد. در این میان ایران ثابت کرده که با جمعیتی جوان و تحصیل کرده، جزیره ثبات امنیتی در منطقه است. ایران پتانسیل های خود را نشان داده و با اتخاذ سیاست میانه روانه از بحران هسته‌ای و ایران هراسی عبور کرده است. برجام و توافق هسته ای و برداشته شدن تحریم های بین المللی ماحصل چنین روندی بوده و آغاز گر فصل نوینی در سیاست خارجی ایران شده است. از سوی دیگر عربستان نیز نشان داده که با وجود تمام بحران ها و پیش بینی های فروپاشی، توانایی های بی نظیری در سازماندهی گروهای تروریستی و نیابتی در منطقه داراست و پا به پای ایران به عنوان قدرتی منطقه ای در تمام حوزه ها و عرصه های منطقه سرک می کشد. قدرتی که از یک سو ناشی از نفوذ مذهبی این کشور در جهان اسلام است و از سوی دیگر به بشکه ها و دلارهای نفتی این کشور وابسته است. تاثیرگذاری و نقش هر دو کشور در لبنان، سوریه، یمن، بحرین، عراق و دیگر پرونده های منطقه انکار ناپذیر است. پس تنش میان دو قدرت منطقه ای منجر به طولانی شدن مناقشات خواهد شد و همکاری این دو زمینه ساز حل و فصل مسائل، امری که از چشمان سیاستمداران و سرمایه گذاران شرق و غرب پنهان نمانده است. در چنین فضایی غرب و شرق در رقابت برای دست یافتن به جزیره ثبات ایران از سویی و از سوی دیگر رفع تنش میان دو قدرت ایران و عربستان در منطقه هستند. هم شرق و هم غرب در این برهه تاریخی برای صلح و ثبات در خاورمیانه، صلح وثباتی که پیش زمینه سرمایه گذاری در خاورمیانه است، نیازمند همکاری و تنش زدایی دو قدرت منطقه ای هستند.
رقابت برای حل تنش یا استفاده از فضای رفع
تحریم های ایران
هر چند که می توان با نگاهی محدود عنوان کرد که تلاش شرق و غرب در وهله اول استفاده از فضای بوجود آمده پس از برجام برای ورود به بازار ایران است، اما در طرح کلی تر عطش رقابت اقتصادی و لزوم سرمایه گذاری خارجی و دست یابی به بازارهای کشورهای پیرامونی برای مراکز عمده مالی جهانی، کمپانی ها ، سرمایه گذاران خارجی و دولت ها نمی تواند به یک کشور محدود بماند. همانطور که چین ریاض و قاهره را علاوه بر تهران، در راستای طرح های اقتصادی خود بویژه جاده ابریشم مقصد سفرهای خود قرار داد، اشتاین مایر نیز نمی تواند تنها به تهران چشم بدوزد. بحران پناهجویان و مصائب اقتصادی آن راه برون رفتی جز صلح و آرامش در مبدا این بحران ندارد. و فرمول آن نیز رفع تنش میان دو قدرت عمده در این مبدا است.
کدام میانجی؟ شرق یا غرب؟
نظم و آینده منطقه نیازمند پویشها و فرایندهای درونی در منطقه است و تا زمانی که قدرت ها عمده منطقه به سازوکارهای همکاری جویانه و گفتگو باور نداشته باشند آینده صلح و ثبات چشم انداز مشخصی ندارد. عدم تناسب قدرت در منطقه، همچنین نفوذ و مداخله بازیگران خارجی، از دیرباز خاورمیانه را به کمربندی شکننده تبدیل کرده است که در زمان بحران های جهانی میان قدرت های بزرگ، تاثیر گذاری اش بر این منطقه نمایان می شود. شرق و غرب هر دو برای برون رفت از وضعیت موجود که درگیر آن هستند، از بحران مالی گرفته تا تروریسم و مسئله پناهندگان نیازمند رفع تنش و صلح در خاورمیانه هستند. از سوی دیگر ایران از انزوا و تحریم رهایی یافته و میدان برای افزایش قدرت منطقه ای آن فراهم شده و عربستان به گونه ای خود را در خطر می بیند و نسبت به غرب بدبین شده است. در چنین شرایطی ایران می تواند از موقعیت و فضای جدید استفاده و از رقابت شرق و غرب برای انجام نقش میانجی استفاده کند. ایران می تواند در فضای جدید با نشان دادن چهره صلح طلب خود هم حقانیت و نقش مثبت خود را در جامعه جهانی تثبیت کند و هم از سرمایه و تکنولوژی طرفین به تناسب راهبرد طولانی مدت خود سود ببرد و در نقطه مقابل خودداری و سماجت عربستان در رفع و ادامه تنش می تواند عرصه را بر این کشور تنگ تر و چهره ستیزه جویانه آل سعود را در معادلات منطقه عیان کند.
سفر برای میانجی گری و اعتمادسازی
یک روزنامه آلمانی از سفر وزیر خارجه آلمان به ایران و عربستان به منظور میانجی گری برای حل اختلافات میان این دو خبر داد که از روز سه شنبه آغاز می‌شود. در همین رابطه تسنیم گزارش داد، روزنامه دی ولت نوشت: “فرانک والتر اشتاین مایر”، می خواهد در سفر خود به ایران و عربستان که از روز سه شنبه آغاز می شود درباره مسائل و اختلافات بین این دو کشور آشکارا سخن گفته و در راستای حل مناقشات بین این دو میانجی گری کند. اشتاین مایر در گفتگو با روزنامه “دی ولت” سفرخود به ایران و عربستان را فرصتی برای اعتماد سازی در منطقه ارزیابی کرده است. وزیر امور خارجه آلمان همچنین گفت طبیعتا این خیلی راحت تر است که بگوییم ما نمی خواهیم با کشورهایی که تصور دیگری از حقوق بشر، آزادی بیان و نقش زن دارند هیچ ارتباطی داشته باشیم چرا که نمی خواهیم دست های خود را آلوده کنیم. اما با چنین رویکردی سیاست خارجی هرگز در یک دنیای گیج کننده پر از درگیری های خطرناک کار نکرده و پیش نمی رود. اشتاین مایر سفر خود به ایران و عربستان را فرصتی برای ایجاد اعتماد در منطقه دانسته و گفت: به نفع ما است و ما باید همه تلاش خود را کنیم تا به این ترتیب تنش ها بی وقفه تشدید نشده و از امکانات موجود استفاده کنیم تا کانال هایی برای گفتگو ایجاد کرده و در اعتماد سازی سهمی را ایفا کنیم. وزیر امور خارجه آلمان در بخش دیگری از سخنانش تصریح کرد که هر گونه تشدید تنش جدیدی بین تهران و ریاض شرایط را وخیم تر کرده و هر گونه جستجو برای راه حل را دشوار تر می کند. در همه جای خاورمیانه بحران ها و درگیری های خونین به صورت جدایی ناپذیر به اختلافات عمیق بین شیعه و سنی و مبارزات برای برتری در منطقه بین آل سعود سنی و ایران شیعی گره خورده است. تاثیرات این تحولات فاجعه بار را ما بخصوص در روند مذاکرات صلح ژنو برای سوریه که بالاخره امید برای پایان خونریزی ها و دستیابی به یک راه حل سیاسی را باید ایجاد کند حس می کنیم. اما این روند نمی تواند و نمی شود که بدون فشار مشترک از خارج و همراهی همچنین قدرت های منطقه ای شکل بگیرد. “اشتاین مایر” در بخش دیگری از سخنانش به مسئله یمن پرداخته و گفت: از شروع سال جاری میلادی تلاش های میانجی گرانه سازمان ملل در این باره به بن بست رسیده و درگیری ها دوباره تشدید شده است. رنج مردم همچنان ادامه دارد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام