EBTEKAR NEWSPAPER
شنبه, 05 فروردین 1396   Saturday 25 March 2017

سرمقاله

خوشی ها وناخوشی های سال ٩۵

محمدعلی وکیلی

گروه اقتصادی- روز یکشنبه 19 دی ماه که باخبر شدیم آیت الله هاشمی رفسنجانی به دیار حق شتافت، روز دوشنبه نیز شاخص کل بورس تهران حدود 224 واحد افت را شاهد بود که برخی معتقد بودند جو روانی منفی بعد از فوت وی باعث شده تا فضای بورس قرمزپوش شود؛ اما از آنجایی که شاخص کل بورس تهران باتوجه به تحلیل‌های بنیادی تا حدود 74 هزار واحد نیز احتمال ریزش دارد، تاحدی این قضیه می‌تواند منتفی باشد. البته به هرحال بورس تهران نیز تاثیر خود را تاحدی از این قضیه دریافت کرد اما به طور قطع نمی‌توان حکمی در این خصوص صادر کرد.
از تیرماه سال جاری که بانک‌ها به مجمع عمومی عادی سالیانه رفتند، به دلیل اشکالات اساسی که در صورت های مالیشان داشتند و ازسویی با ابلاغ بانک مرکزی که قرار شد IFRS برای شفافیت هرچه بیشتر به بندهای صورت مالی بانک‌ها اضافه شود، از همان اواخر تیرماه حدود 65 درصد از آنها نتوانستند نماد خود را بعد از حدود 6 ماه در بازار سرمایه بازگشایی کنند. در این رابطه به دلیل تاثیر بالای نمادهای بانکی در نقدینگی بازار سرمایه، بارها سهامداران آنها و باقی سهامداران نسبت به توقف این نمادها واکنش نشان دادند. در این رابطه محمد فطانت رئیس سابق بورس و شاپور محمدی رئیس فعلی این سازمان نیز در جواب به سهامداران آنها را به صبوری دعوت کردند اما از آنجایی که به هرحال سهامداران نیز نگران سرمایه خود هستند، لازم است تا سازمان بورس و اوراق بهادار تهران نسبت به این قضیه برخورد جدی داشته باشند.
در جدی ترین واکنش نسبت به این قضیه، رییس کل بانک مرکزی در این رابطه به مدیران عامل بانک‌ها نامه نوشته و به آنها اعلام کرد که نسبت مطالبات غیرجاری در پایان نیمه اول امسال به حدود ۱۱ درصد کاهش یافته است. این درحالی است که این نسبت در پایان شهریورماه ۱۳۹۳ حدود ۱۳.۶ بوده که با کاهش ۲.۶ درصدی همراه شده است.
این اعلام درحالی بود که نسبت مطالبات غیرجاری بانکی در سال ۱۳۹۲ به بیش از ۱۴ درصد و رقمی تا مرز ۱۰۰ هزار میلیارد تومان پیش رفته بود. در این مدت با توجه به قفل شدن بخش قابل ملاحظه‌ای از منابع بانک‌ها و مذاکرات بین دستگاه‌های ذیربط ازجمله بانک مرکزی و قوه قضاییه، سرانجام کمیته‌ای برای رسیدگی به این مهم تشکیل و اقدامات در دستورکار شبکه بانکی و دستگاه قضایی قرار گرفت و دستورالعمل‌های متفاوتی در راستای وصول معوقات بانکی به بانک‌ها ابلاغ شد.
کاهش 2.6 درصدی نسبت مطالبات جاری
گرچه رییس کل بانک مرکزی رقمی از معوقات بانکی را در آخرین آمارها اعلام نکرد، اما کاهش ۲.۶ درصدی نسبت مطالبات غیرجاری می‌تواند تحلیل متفاوتی در این باره داشته باشد، اینکه آیا واقعا با کاهش نسبت مطالبات، میزان معوقات کاهش یافته و یا اینکه افزایش تسهیلات‌دهی بانک‌ها موجب تغییر در معادله تسهیلات و مطالبات غیرجاری شده و به کاهش نسبت منتهی شده است.
درهمین خصوص رئیس کل بانک مرکزی در همان نامه تاکید کرد: یکی از مهم‌ترین دلایلی که طی سال‌های گذشته این معضل را در صدر مشکلات نظام بانکی قرار داده، اصرار به رفع مشکلات ساختاری اقتصاد کشور تنها از طریق استفاده از منابع محدود بانک‌ها به دلیل ضعف ساختاری و سهم اندک بازار سرمایه بوده و این درحالی است که در دهه اخیر به دلیل عوامل اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، بخش قابل توجهی از اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی پس از دریافت تسهیلات، قادر به پرداخت دیون خود نبوده و یا اینکه به عللی تمایل به بازپرداخت آن نداشته‌اند؛ درنتیجه افزایش چشمگیر میزان مطالبات غیرجاری بانک‌ها را موجب شده است.
اقدامات در مسیر وصول مطالبات
اما در کنار این موضوع که با کاهش نسبت مطالبات غیرجاری آیا معوقات هم کاهش یافته یا خیر، چالش‌های آن نیز مطرح است. این درحالی است که رئیس کل بانک مرکزی با وجود اینکه از کاهش مطالبات غیرجاری بانک‌ها تا ۱۱ درصد خبر داده، اما باز هم بر تهدیدها و آسیب‌های این معضل تاکید کرده است. به طوری‌که وی معوقات بانکی را در صدر مشکلات نظام بانکی دانسته و دلیل آن را به رفع مشکلات ساختاری اقتصاد تنها با استفاده از منابع محدود بانک‌ها می‌داند.
براساس آنچه که رئیس کل بانک مرکزی عنوان می‌کند، در این مدت همین کاهش ۲.۶ درصدی نسبت مطالبات غیرجاری درنتیجه عملکرد همین کمیته بوده است. اما با این حال مهار نسبی معضل افزایش مطالبات غیرجاری بانک‌ها، علی‌رغم افزایش مانده مطالبات غیرجاری ناشی از مسائل عمده‌ای همچون رکود فراگیر در سایه کسب و کار بوده که در نهایت تا حدی از آن حل و فصل شده است.
به همین جهت تمهیدات لازم برای تشکیل کارگروه‌های وصول مطالبات و یا تشکیل فعالیت گروه‌های موجود در بانک‌ها، تجدیدنظر و بازمهندسی نظام اعتباری، سازوکارهای نظارتی و کنترلی لازم برای اطمینان از صحت فرآیند اعتبارسنجی، ارائه گزارش مربوط به وضعیت مطالبات جاری و غیرجاری و همچنین تکمیل اطلاعات مربوط به سامانه تسهیلات و تعهدات بانک مرکزی ازجمله مواردی است که رئیس کل بانک مرکزی از مدیران عامل بانک‌ها خواسته تا به طور دقیق‌تری در دستور کار قرار دهند تا بتوانند در حدی در مسیر وصول مطالبات و جلوگیری از افزایش آن حرکت کنند.
اقدامات اصلاحی شبکه بانکی کشور
مهار نسبی معضل افزایش لجام گسیخته مطالبات غیرجاری بانک‌ها، علیرغم افزایش مانده مطالبات غیرجاری ناشی از متفرعات مطالبات و علاوه بر آن رکود فراگیر در فضای کسب و کار، توفیقی است قابل توجه که در سایه همکاری و تعامل کم‌نظیر تمام دست‌اندرکاران به ویژه مدیران ارشد بانکی حاصل شده است. بی‌گمان ادامه این روند و تحقق کامل اهداف دولت محترم مبنی بر رفع تام و تمام این مشکل و دستیابی به نرخ 5 درصدی در نسبت مطالبات غیرجاری، نیازمند تلاش بی‌شائبه، برنامه‌ریزی دقیق و اصلاح ساختارهای اعتباری شبکه بانکی است.
سیف در این نامه بر انجام اقدامات اصلاحی توسط شبکه بانکی کشور به شرح زیر تاکید کرده است:
1. تمهیدات لازم در باره تشکیل کارگروه‌های وصول مطالبات و یا تشدید فعالیت گروه‌های موجود در آن بانک اتخاذ و نتیجه‌ اقدامات طی گزارش‌های دوره‌ای اعلام شود.
2. تجدیدنظر و بازمهندسی نظام اعتباری به منظور اصلاح روش‌های اعتبار‌سنجی و رعایت اصول و موازین پرداخت تسهیلات، در اولویت امور آن بانک قرار گیرد و گزارش اقدامات، منعکس شود.
3. سازوکارهای نظارتی و کنترلی لازم به منظور حصول اطمینان از صحت عملکرد فرایند اعتبارسنجی و رعایت دقیق استانداردهای اعطای اعتبار در تمام سطوح، اعم از شعب، مناطق، سرپرستی‌ها و مدیریت اعتبارات، طراحی و تمهید شود.
4. ارائه گزارش فصلی مربوط به وضعیت مطالبات اعم از جاری و غیرجاری آن بانک در دستور کار قرار گیرد.
5. نسبت به تکمیل اطلاعات مربوط به سامانه‌ تسهیلات و تعهدات بانک مرکزی در اسرع وقت اقدام شود.
رئیس کل بانک مرکزی در پایان ابراز امیدواری کرد که با تلاش و همت تمام بانک‌ها و موسسات اعتباری و بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود، گام‌های موثری در زمینه‌ حل معضل مطالبات غیرجاری بانک‌ها، به عنوان یکی از دغدغه‌های اصلی دولت و نظام برداشته شود و موجبات اجرای منویات مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی) و تعمیق و توسعه خدمت به مردم شریف ایران که بحق، صاحبان اصلی نظام بانکی کشور محسوب می‌شوند، فراهم آید.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام