EBTEKAR NEWSPAPER
سه شنبه, 03 مرداد 1396   Tuesday 25 July 2017

سرمقاله

کابینه شرکت سهامی نیست

جلال خوشچهره

آناهید خزیر*
با آمدن فصل بهار بازار خرید گاه شمار (تقویم) داغ می‌شود و انواع گوناگون گاه‌شمارهای جیبی، دیواری و سررسید نظر هر بیبنده‌ای را به خود جلب می‌کند. سالنمای راستی نیز با مدیریت پریرخ خسرویانی(راستی) مانند دیگر گاه‌شماری‌ها در مدل‌های گوناگون جیبی، رومیزی، دیواری و سررسید با بهره‌گیری از تصاویر رنگارنگ از جشن‌های ایران باستان به انتشار رویدادهای ملی، ایرانی و زرتشتی می‌پردازد.
زرتشتیان در ایران تا سال 1328 خورشیدی دارای چاپخانه و ناشر نبودند. روانشاد کیخسرو خسرویانی(راستی) توانست نخستین کتاب اوستا و جزوه‌های دینی زرتشتیان را که خود ناشر آن بود چاپ کند. یکی از کارهای خلاق وی نخستین سالنامه زرتشتیان بود که با نام راستی در ایران چاپ و توزیع می‌شد. در این سالنماها به جشن‌ها و مناسبت‌های ایران باستان مانند جشن نوروز، مهرگان، سده و تیرگان پرداخته شده و برای آگاهی از هر یک از جشن‌ها نوشته‌های کوتاهی ارائه شده است. همچنین نامگذاری روزهای ماه بر اساس گاه شماری ایران باستان در این سالنماها آمده است که نخستین روز با اورمزد (اهورامزدا) آغاز می‌شود و روز سی‌ام انارام (فروغ و روشنایی بی پایان) است. در بخشی از سالنما به این نکته اشاره شده است که نیاکان ما در ایران باستان، بر پایه‌ آموزش‌های پیام‌آورشان اشوزرتشت، بر این باور بودند که سرور و شادمانی از جلوه‌های اهورایی و همساز با ساختار زندگی آنان است. به همین انگیزه در هر گاه بر آن بودند تا به هر مناسبتی که در زندگی پیش می‌آمد، اندوه و سوگ را از خود دور سازند. مردمانی که سالیان دراز به پیروی از باورهای سنتی خویش به سبزه و گل و گیاه، آبادانی و پیشرفت گرایش یافته و به اندیشه، گفتار و کردار نیک، دلبستگی پیدا کرده بودند، زندگی خود را با زنده‌دلی و شادکامی در کمال آسایش و آرامش سپری می‌کردند. آنان از صفت‌های نکوهیده‌ دروغ، رشک، خشم، کینه و جنگ به دور مانده و پایبند به راستی، عشق، مهربانی و همکاری با هم، برای زنده نگاه داشتن و تازه گردانیدن جهان هستی بودند. ایرانیان برای اینکه از زندگی خود شادمانه بهره بگیرند، جشن‌هایی را به انگیزه‌های گوناگون، استوار به اندیشه دینی و باورهای ارزنده‌ سنتی و سازگار با زندگی خوش، بگذرانند و نیز فروزه‌ همازوری و همبستگی را که برگرفته از آیین زرتشت بود، در جامعه پویا و پایدار شود. درباره جایگاه ارزشمند فروهرها نیز می‌خوانیم: «بر پایه اوستا و باورهای سنتی که مزدیسنان دارند، فروهر درگذشتگان 10 روز مانده به آغاز ماه فروردین هر سال به زمین فرود خواهند آمد. آنان 10 شبانه‌روز میهمانانِ فرزندان و نوادگان خود خواهند بود و در سپیده‌دم نخستین روز از ماه فروردین(آغاز نوروز) به جایگاه مینوی خود بازخواهند گشت. فروردین‌یشت که یکی از بخش‌های کهن ادبیات اوستایی است، به جایگاه ارزشمند فروهرها اشاره کرده است. در بخشی از برگردان آن آمده است: «فروهرهای نیک توانای پاک مقدس را می‌ستاییم که پیش از هنگام همس پت میدیم (گهنبار پایان سال) از جایگاه خود فرود می‌آیند و مدت 10 شبانه‌روز پی در پی، در اینجا برای آگاهی یافتن به سر برند.» زرتشتیان با نگرش به این باور سنتی و برای شادی و خشنودی فروهرهای درگذشتگان خود که پیش از نوروز به زمین و جایگاه پیشین خود فرود خواهند آمد، آماده استقبال و پذیرایی از آنان خواهند شد. به همین باور و انگیزه، از چند روز پیش از نوروز، خانه و جای زندگی خود را پاک و تمیز می‌کنند، در آتشدان خانه‌شان آتش می‌افروزند و کُندر و چوب سندل بر آن می‌نهند، عود می‌سوزانند و با پراکندن بوی خوش در هوای پیرامون زیست‌گاه خود، مهر و دوستی را در خانواده و محل زندگی خویش افزون می‌سازند. با این آغاز در باور سنتی خود، شادی و خشنودی فروهرهای درگذشتگان را فراهم خواهند آورد.
یادی از بنیادگذار صنعت چاپ زرتشتیان در ایران
روانشاد کیخسرو خسرویانی راستی، از پیشگامان تاسیس بنیاد اتحادیه چاپخانه‌داران تهران، بنیانگذار صنعت چاپ زرتشتیان در ایران و نشر سالنمای راستی، در سال 1297 خورشیدی در رحمت‌آباد یزد به دنیا آمد. او دلبستگی فراوان به فراگیری و آموزش دینی داشت. در جوانی برای کسب علم به هندوستان رفت و پس از دوازده سال به ایران بازگشت، وی نخست در خیابان منوچهری تهران اقدام به خرید یک فروشگاه نوشت‌افزاری به نام «راستی» کرد و در این دوران آگاه شد کارهای چاپی انجمن زرتشتیان به دلیل ناآگاهی چاپخانه‌ها به واژه‌های اوستایی با اشتباه بسیار به چاپ می‌رسد، از این رو ماشین چاپ کوچکی با تمام لوازم آن خریداری و ماتریس حروف دین دبیره را از هندوستان تهیه کرد که هم اکنون در مکان چاپخانه راستی موجود است و از آثار فرهنگی زرتشتیان است. اندک‌اندک بر حجم و وسعت کار چاپخانه راستی افزوده شد. به همین دلیل پیش از سال 1352 به مکان وسیع‌تری در خیابان انقلاب انتقال یافت و با 15 ماشین مجهز آلمانی در زمینه حروفچینی، لیتوگرافی و صحافی کار خود را توسعه داد تا جایی که به غیر از آثار تخصصی مربوط به دین زرتشتی آثار ناشران دیگر را در زمینه‌های مختلف نیز به چاپ رساند. چاپخانه راستی به‌تدریج با افزایش حجم کار، فعالیت خود را منحصر به چاپ کرد و امتیاز نشر را به انتشارات فروهر واگذار کرد. این چاپخانه از سال 52 تا 62 با چاپ انواع کتاب و سربرگ جزو سه چاپخانه‌ بزرگ ایران - بعد از چاپخانه اقبال و روزنامه کیهان - بود اما بعد از سال 62 به دلیل بیماری کیخسرو راستی چاپخانه تعطیل و بسته شد. راستی در سال 86 به دفتر نشر تبدیل شد و پس از تعطیلی چاپخانه راستی با استفاده از امکانات دیگر چاپخانه‌های تهران کار خود را محدود به چاپ سالنامه کرد که تحت عنوان سالنامه راستی در اختیار زرتشتیان قرار گرفت. در حال حاضر محل چاپخانه به دلیل سال‌هاتعطیلی و به سرقت رفتن تعدادی از دستگاه‌های چاپ در سال‌های گذشته به متروکه تبدیل شده است. دفتر نشر راستی در سال‌های 90 و 91 در دو نمایشگاه گاه شمار که در محل نمایشگاه مجلس برگزار شده بود شرکت داشت و در آن نمایشگاه کلیشه‌های قدیمی باقیمانده از چاپخانه و تعدادی از کتاب‌های قدیمی را در محل موزه به نمایش گذاشت. این نمایشگاه در سال 92 جمع‌آوری و موزه تعطیل شد. کیخسرو خسرویانی راستی که در سال 1373 خورشیدی از سوی سازمان تامین اجتماعی به دریافت لوح خوش حساب‌ترین کارفرما در تهران برگزیده شد، چهاردهم آذرماه 1377 در حالی که سالنامه 1378 را به چاپ رسانیده بود در سن 80 سالگی در تهران دیده از جهان فرو بست. مهندس پریرخ خسرویانی(راستی) از فرزندان وی که به جای پدر مدیریت و مسئولیت دفتر نشر «راستی» را تا به امروز به عهده دارد، این‌گونه از پدرش یاد می‌کند: «پدرم از برادرانش و افرادی که او را یاری می‌دادند به نیکی یاد می‌کرد و همیشه می‌گفت چند چیز را در زندگانی بسیار دوست دارم، گل را برای یک روز، ایران و ایرانی، جامعه زرتشتی و صنعت چاپ را برای همیشه.»
* روزنامه نگار


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام