EBTEKAR NEWSPAPER
شنبه, 01 مهر 1396   Saturday 23 September 2017

سرمقاله

درس های نیویورک

محمدعلی وکیلی

حسن کریمی* - «بیا بریم به مزار مُلا ممَدجان/ سیل گل لالا زار وا وا دلبرجان»روایت است که در گذشته‌ها، دختری در هرات زندگی می‌کرده و نامش «عایشه» بوده است. او عاشق پسر طلبه‌ای به اسم «ملا محمدجان» می‌شود. عایشه نذر می‌کند که اگر به محمد جان برسد و با او ازدواج کند، در ایام نوروز و «میله گل سرخ» به مزار برود و برای مدتی صحن آرامگاه حضرت علی را جاروب بکشد.
عایشه و ملا محمد جان نخستین بار یکدیگر را کنار چشمه می‌بینند و عاشق هم دیگر می‌شوند. اما خانواده عایشه به‌خاطر این‌که ملا محمد جان یک طلبه فقیر بوده با این وصلت مخالف می‌کند. روزی عایشه با سوز شعری را دکلمه می‌کند (بیا بریم به مزار ملا ممدجان...) که امیر علیشیرنوایی آن را می‌شوند و بعدا عایشه تمام ماجرا را به وزیر قصه می‌کند. اکنون این آهنگ یکی از آهنگی محلی مشهور در افغانستان است که چندین خواننده آن را خوانده است.
همه ساله در اول بهار هزاران نفر برای زیارت روضه سخی و شرکت در میله گل سرخ به مزارشریف می‌آیند. پیش از نوروز و هنگام نوروز برنامه‌های مختلفی در مزارشریف برگزار می‌شود که می‌توان از میله سمنک/ سمنک‌پزی، نمایشگاه کتاب و گل، مسابقات بُزکِشی، میله گل سرخ و جهنده بالا نام برد.
این روزها، باشندگان شهر مزار آمادگی‌های فصل بهار را می‌گیرند و برای خرید به بازارها می‌آیند.
ذکیه خواجه‌زاده، کارمند در یک موسسه فرهنگی در شهر مزار شریف است. او که همراه مادرش به بازار کنار روضه سخی آمده، می‌گوید: «بازار آمدیم تا خرید کنیم، امسال نیز مثل سال‌های قبل قصد داریم که سفره هفت میوه را برای سال نو داشته باشیم.» خانم خواجه‌زاده می‌گوید که دو روز بعد در میله سمنک و سمنک‌پزی دعوت است.
میله سمنک/ سمنک‌پزی، یکی از سنت‌های قدیمی در افغانستان است که زنان قبل از آمدن نوروز آن را انجام می‌دهد. چندین زن باهم یک جا می‌شوند و دیگ سمنک را بار می‌کنند. سمنک در حقیقت نذر اولین روز سال نو است.
طریقه آماده کردن آن این گونه است: نخست گندم را می‌شوید و داخل یک پتنوس (سینی) می‌گذارد، برای دو روز به همان حالت می‌ماند. پس از دو روز گندم را نم (مقداری آب رویش می‌پاشد) می‌زند. پس از یک هفته گندم ریشه و جوانه می‌زند. سپس آن را بالای یک پارچه تمیز ریشه ریشه می‌کند تا خشک شود. بعداز آن، با آسیاب دستی ریشه‌های گندم را می‌کوبد تا آرد گردد و سرانجام آن را در یک دیگ مخصوص بار می‌کند.
هنگام بار کردن دیگ سمنک، زنان شادی می کنند دف و کف می‌زنند و سرود سمنک را نیز می‌خوانند: سمنک در جوش، ما کفچه زنیم، دیگران در خواب ما دفچه زنیم، سمنک نذر بهار است، میله شب زنده‌دار است، این خوشی سال یک بار است، سال دیگر یا نصیب...
اما در روزهای اول نوروز در شهر مزار شریف، مردم در روضه سخی گردهم‌ می‌آیند و سال نو را به هم دیگر تبریک می‌گویند و سپس شماری از جوانان جهنده (اعلم) حضرت علی را بالا می‌کند. گویند که اگر جهنده به آسانی بلند شد، سال خوب و با برکتی است. هم‌چنان در روضیه سخی، نمایشگاه کتاب و گل نیز برگزار می‌شود که زائرین از آنجا کتاب و گل می‌خرند. در افغانستان به خصوص در شهرهای کابل و مزار، سفره نوروزی را پهن می‌کنند، به آن هفت میوه می‌گویند که مثل هفت سین ایرانی است. مواد هفت میوه، متشکل از کشمش، چهارمغز، بادام، پسته، زردآلو، فندق و کنجد است.
اما مشهورترین تفریح و میله در مزارشریف در هنگام نوروز، «میله گل سرخ» است. این جشن همه ساله در چهل روز اول سال و به مناسبت روییدن گل‌های سرخ برگزار می‌شود. گل سرخ از جمله اولین گل‌های بهاری است که می‌روید. مردم برای میله گل سرخ در دشتی به نام «دشت شادیان» می‌روند.
در کنار آن، در هنگام نوروز مسابقات بزکشی نیز برگزار می‌شود که مردم برای تماشای مسابقات بزکشی در «میدان سیلو»ی مزار جمع می‌شوند. بزکشی نیز یکی از ورزش‌های قدیمی افغانستان است که بیشتر در مناطق شمال آن رواج دارد. ولایت بلخ مرکز آن مزار شریف است و در شمال افغانستان موقعیت دارد. بلخ یکی از مکان‌های باستانی جهان است و آثار تاریخی زیادی را در خود جا داده است که می‌توان از روضه سخی، آتشکده نوبهار، مسجد خواجه ابونصر پارسا، بالاحصار بلخ و ده‌ها مکان دیگر نام برد.
اگر هنوز به مزارشریف سفر نکرده‌اید، بهترین زمان هنگام نوروز است. غذاهای مشهور مردم مزار «قابلی» و «چاینکی» و سوغات این شهر «شیرپره» و «حلوای کنجد»
است.
* روزنامه‌نگار افغانستانی ساکن مزارشریف


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام