EBTEKAR NEWSPAPER
سه شنبه, 03 مرداد 1396   Tuesday 25 July 2017

سرمقاله

کابینه شرکت سهامی نیست

جلال خوشچهره

گروه ایران و جهان: سال 95 هم با تمام فراز و نشیب‌هایش به پایان خود نزدیک شده است. امسال در حوزه سیاست خارجی سال پرکاری برای وزارت خارجه کشورمان بود. محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه در حاشیه آخرین نشست هیئت دولت در سال 95 مهمترین موضوع سیاست خارجی ایران را اجرای برجام عنوان کرد و گفت: امسال، سالی پرکار برای سیاست خارجی کشور بود. ظریف در یک سال به 57 کشور سفر داشت که سهم آسیا بیش از سایر مناطق بود. همانطور که وزیر امور خارجه کشورمان هم اظهار کرد، مهمترین موضوعی که از سال گذشته در عرصه دیپلماسی مورد تاکید قرار گرفت، اجرای برجام و نظارت بر انجام درست آن توسط کشورهای توافق کننده بود. اما درسایر عرصه‌ها 95 شاید به دلیل انتخابات نفس‌گیر و حساس آمریکا برای ایران مهم بود. انتخاباتی که یکی از محورهای تبلیغاتی آن را پایبندی یا عدم پایبندی به برجام تشکیل می‌داد. روند این انتخابات تا پیروزی دونالد ترامپ و شروع به کار این رئیس جمهور جمهوری‌خواه در کاخ سفید بیشترین بخش اخبار سیاست خارجی ایران را تشکیل داد. ماجرای مهم این بود ترامپ با برجام و ایران چه خواهد کرد؟ در کنار روابط ایران و آمریکا، ایران سال خوبی از نظر توسعه روابط با اروپا داشت. اما با اینکه گستره روابط سیاست خارجی ایران در جهان و منطقه خاورمیانه به خوبی افزایش یافت اما مهمترین دغدغه سیاست خارجی سال 95 روابط ایران و عربستان بود که البته هنوز هم به نتیجه‌‌ای نرسیده است.
برجام
پیامدهای اقتصادی و سیاسی برجام در سال 95 نیز از جمله مواردی بود که فضای سیاسی و اجتماعی کشور را تحت تاثیر خود قرارداد. برخی گشایش‌های بانکی‌، خرید هواپیماهای جدید برای ناوگان هوایی کشور‌، پس از مدت‌ها تحریم‌، حضور برخی از شرکت‌های خودروساز خارجی در بازار ایران‌، ورود بی‌سابقه هیات‌های بازرگانی خارجی به کشور در سطوح عالی‌، افزایش تمایل گردشگران خارجی به دیدار با جاذبه‌های گردشگری ایران از جمله این موارد بود که البته چندان مورد توجه مخالفان دولت و به خصوص مخالفان برجام قرار نگرفت و آنان همچنان فضای سیاسی و رسانه‌ای کشور را مملو از هجمه‌ها و حملات خود به رئیس دولت و البته تیم مذاکره کننده هسته‌ای کرده
بودند.
ایالات متحده آمریکا
آمریکا در سال 95، شاهد انتخاباتی پرتنش و جنجالی بود. انتخاباتی که رقابت میان یک نامزد زن و یک نامزد تاجر صورت گرفت و از کارزار تبلیغات انتخاباتی تا روز رای گیری و آغاز به کار دونالد ترامپ هر روز بخش مهمی از اخبار خارجی را تحت شعاع قرار ‌داد. دونالد ترامپ از پیش ازانتخابات آمریکا اعلام کرده بود که با بسیاری از سیاستهای اوباما مخالف است و در صورت پیروزی در انتخابات آنها را تغییر خواهد داد. او همچنین توافق هسته‌ای میان ایران و شش کشور بزرگ دنیا را توافقی بد خوانده و اظهار کرده بود که برجام را پاره خواهد کرد. این سخنان در ایران واکنشهای صریحی را به دنبال داشت. مقامات ایرانی هم با تاکید بر اینکه برنامه جایگزینی برای مقابله با برهم زدن توافق هسته‌ای دارند، اعلام کردند که آمریکا نمی‌تواند به تنهایی این توافق را نادیده بگیرد.اما واکنشها صرفا به ایران محدود نشد. مقامات کشورهای اروپایی و همچنین فدریکا موگرینی رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا برجام را توافقی بین‌المللی خواندند و به آمریکا درباره پایبندی به این توافق هشدار دادند. یکی از دیگر اقدامات دونالد ترامپ علیه ایران، صدور فرمان منع مهاجرت هفت کشور از جمله ایران بود که با اعتراضات داخلی روبرو شد و در نهایت از سوی یک قاضی فدرال لغو شد اما دولت جدید آمریکا این فرمان را بار دیگر با حذف نام عراق از لیست، صادر کرد که البته این فرمان نیز پیش از اجرا با مخالفت چند ایالت این کشور از جمله هاوایی روبرو شد.
انگلیس
روابط ایران و انگلیس در سال 1395، شاهد تحولات زیادی چون ارتقای سطح مناسبات دیپلماتیک، افزایش دیدارهای مقامات دو کشور، برگزاری نشست های اقتصادی در ارتباط با ایران و نیز تاکیدات مکرر مقامات انگلیسی بر اهمیت و اجرای برجام بود. بررسی تحولات یک سال گذشته در روابط ایران وانگلیس همچنین نشانگر ابراز تمایل و تلاش مقامات دو کشور برای گسترش مناسبات سیاسی و نیز تعاملات اقتصادی به رغم ادامه مشکلات بانکی و کارگزاری، است. در اواسط شهریورماه گذشته وزارت خارجه انگلیس در بیانیه‌ای با اعلام ارتقای سطح روابط دیپلماتیک لندن و تهران، گفت که نیکلاس هاپتون به عنوان سفیر این کشور در ایران منصوب شده‌است. وزارت خارجه انگلیس گفت که این برای اولین بار از سال 2011 میلادی است که این کشور سفیری را برای جمهوری اسلامی ایران معرفی می‌کند. حمید بعیدی نژاد سفیر جدید کشورمان در بریتانیا و نیکولاس هاپتون سفیر جدید بریتانیا در تهران بعد از ظهر روز 15 شهریور ماه 1395 به طور همزمان در وزارت امور خارجه دو کشور حضور یافتند و با تسلیم رونوشت استوار نامه خود، با وزرای خارجه ملاقات کردند. در این دوره زمانی همچنین شاهد تاکید مکرر مقامات ارشد انگلیس بر ادامه حمایت شان از بر جام به ویژه بعد از روی کار دولت دونالد ترامپ رییس جمهوری آمریکا بودیم . از دیگر نکات قابل توجه مخالفت صریح مقامات ارشد انگلیس با فرمان ترامپ در خصوص ممنوعیت 90 روزه ورود هفت کشور مسلمان از جمله ایران به آمریکا بود.
روسیه
شاید بتوان گفت بیشترین و تاثیرگذارترین روابط دیپلماتیک ایران در سال 95 با کشور روسیه بود. در مراسمی که به مناسبت 515 سال روابط ایران و روسیه در تهران برگزار شد، بر این امر تاکید شد که روابط دو کشور در طول این مدت اکنون به بالاترین سطح خود رسیده است. برخی هم معتقد بودند که روابط دو کشور به سطح روابط استراتژیک نزدیک می‌شود. اما گمانه زنی‌هایی درباره اینکه آیا روسیه شریک مطمئنی برای ایران باقی خواهد ماند یا خیر، ادامه داشت. این گمانه‌زنی‌ها خصوصا از زمانی که دونالد ترامپ بر مسند قدرت در کاخ سفید نشست و در ظاهر و باطن به برقراری روابط نزدیک با روسیه ابراز تمایل کرد، بیشتر شد. اما با این حال در سال گذشته ایران و روسیه روابط نزدیکی باهم داشتند. دیدار حسن روحانی و ولادیمیر پوتین رئیسان جمهوری ایران و روسیه در نخستین روزهای سال 1396 در مسکو، روابط کلان دو کشور را آماده جهش راهبردی کرد . این دو کشور در جریان مذاکرات منجر به برجام توانستند در این زمینه همگرایی و اشتراک دیدگاه پیدا کنند و مسکو در جریان نشست‌ها و گفت‌وگوهای هسته‌ای برخلاف فرانسه و آمریکا دو کشور دیگر عضو گروه 1+5 مواضع سازنده‌ای داشت. همکاری با ایران در عرصه‌های مختلف هسته‌ای برجامی از جمله چرخه سوخت، تغییر کاربری مرکز فوردو، ساخت نیروگاههای جدید در بوشهر و همچنین پشتیبانی از دیدگاه جامعه جهانی برای حفظ و اجرای برجام از جمله دستاوردهای همگرایی دو کشور است. همچنین همکاری‌های منطقه‌ای ایران و روسیه به پیشبرد راه‌حل صلح آمیز بحران سوریه به صورت مستقل و همچنین در قالب حضور در مذاکرات بین‌المللی سوری در ژنو منجر شد. برنامه ریزی مذاکرات سوری-سوری نیز با همکاری تهران، مسکو و آنکارا در آستانه پایتخت قزاقستان نیز سبب برقراری آتش بس فراگیر در سوریه با تائید در قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل شد. با همکاری ایران و روسیه برنامه گروه کشورهای ضدسوری با هدف سرنگونی حکومت بشار اسد، کنار نهاده شد و براساس توافق‌ها، نتیجه مذاکرات سوری-سوری و همه پرسی داخلی آینده سوریه را تعیین خواهد کرد. از سوی دیگر، ایران و سوریه با جذب همکاری عراق و روسیه مرکز هماهنگی اطلاعاتی ضدتروریستی در بغداد را با حضور کارشناسان چهار کشور راه اندازی
کرده اند، که توانسته در روند مبارزه زیربنایی با تروریسم در منطقه کارآمد باشد.
لبنان
روابط ایران و لبنان در سال 95 شاهد حرکت رو به جلو بود. اینکه وزیر امور خارجه ایران نخستین مقام بلندپایه خارجی بود که پس از انتخاب میشل عون به ریاست جمهوری لبنان، به این کشور سفر کرد، نشانگر نزدیکی روابط دوجانبه در دوره جدید است. امسال سال گشایش سیاسی برای لبنان بود.
پس از حدود دو سال و نیم، بحران ریاست جمهوری لبنان پایان یافت و پارلمان این کشور روز دوشنبه 31 اکتبر 2016 (10 آبان 1395)، با اکثریت آراء ژنرال میشل عون را به عنوان سیزدهمین رئیس جمهوری این کشور برگزید. یک هفته پس از انتخاب میشل عون به سمت رییس جمهوری لبنان، محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه ایران به بیروت سفر کرد. او نخستین مقام عالیرتبه خارجی بود که پس از رییس جمهوری شدن عون به لبنان رفت. موضوعی که بیانگر اهمیت لبنان برای ایران از یک سو و آغاز فصل تازه در روابط دو کشور از سوی دیگر است.
عربستان
روابط ایران و عربستان پس از وقوع فاجعه منا و کشته شدن بسیاری از حجاج ایرانی رو به تیرگی گذاشت. اما پس از این فاجعه با ورود تعدادی از نیروهای خودسر به سفارت عربستان در تهران، روابط دیپلماتیک دو کشور قطع و سفارتخانه‌ها بسته شد. در طول سال 95 کشورهای زیادی از کشورهایی اروپایی تا کشورهای منطقه‌ خاورمیانه و آسیا برای میانجی‌گیری میان دو کشور اعلام آمادگی کردند اما هیچ کدام راه به جایی نبردند. عربستان پس از روی کار آمدن دولت جدید آمریکا و رئیس جمهوری دونالد ترامپ با قدرت بیشتری علیه ایران فعالیت می‌کند و امید دارد در این راه آمریکا را با خود همراه کند. حضور حجاج ایرانی در مراسم حج هم پس از تیرگی روابط دو کشور و پذیرفته نشدن شروط ایران از سوی عربستان برای حفظ سلامتی و امنیت زائران ایرانی نیز منتفی شد. با این حال امسال درسه ماه پایانی امسال پس از مناقشات بسیار عربستان با ارسال دعوت نامه به ایران از مقامات کشورمان برای رایزنی حضور حجاج ایرانی در مراسم حج دعوت کرد. هیئت ایرانی که 5 اسفند ماه راهی عربستان شد طی مذاکراتی اعلام کرد که عربستان بسیاری از شروط ایران را پذیرفته است اما نتیجه نهایی آن هنوز اعلام نشده‌است.
مذاکرات مونیخ
دیدار وزرای خارجه دو کشور در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ را می توان دیگر رخداد سیاسی دو کشور در سال 1395 دانست. اما در این کنفرانس جهانی وزیر خارجه ترکیه ادعاهایی واهی علیه ایران داشت و به همراهی برخی کشورهای عربی سعی در تخریب چهره بین‌المللی ایران داشتند. مقامات ترکیه پس از این اجلاس نیز دوباره به طرح ادعاهای خود پرداختند. این سخنان تا جایی ادامه داشت که وزیر خارجه کشورمان مجبور شد به مقامات این کشور یادآوری کند که شب کودتای نافرجام این کشور در اوایل سال، مقامات ایرانی پایه پای آنها تا صبح بیدار بودند و تمام تلاش خود را برای ناکام ماندن این کودتا انجام دادند.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام