EBTEKAR NEWSPAPER
پنج شنبه, 02 آذر 1396   Thursday 23 November 2017

سرمقاله

گمشدگان داعش، دپو شدگان ادلب و آینده مبهم

سیدعلی محقق

گروه فرهنگ و ادب ـ تلاش برای رفع نیاز‌های معلولان و کمک به افزایش سطح توانمندی‌های این افراد با استفاده از روش‌های مختلف توانبخشی ضرورتی غیر‌قابل انکار در جامعه به شمار می‌آید. اما آموزش نقاشی به کودکان مبتلا به اتیسم، کم‌توان ذهنی و دیگر توان‌جویانی که شاید در نگاه اول فارغ از نوع معلولیت توانمندی‌های آنها از سوی بسیاری از افراد جامعه نادیده گرفته می‌شود، اقدام در خور ستایشی است که حاصل آن در قالب نمایشگاهی در فرهنگسرای نیاوران با عنوان «آفتابی در میان سایه‌ای» تحسین مخاطب را برانگیخت.
حسین مفیدی، طراح و مجری «طرح هما» و مسئول برگزاری این نمایشگاه هنرمندی است که با ابداع شیوه‌ای خاص در قالب طرح «هما» موفق شده است او درباره این طرح می‌گوید: از اواخر سال 1391 طرحی مطالعاتی در زمینه استفاده از ابزار هنر و به ویژه هنر تجسمی برای کمک به روند بهبود و درمان افراد کم‌توان ذهنی و با هدف توانمندسازی آنان در موسسه روان‌پژوهان مفید و به مدیریت برادرم فربد مفیدی شکل گرفت. به دلیل ماهیت فعالیت اولیه طرح و برای انسجام فعالیت‌ها، نامی برای آن انتخاب کردیم که با موضوع آن زمان اجرای طرح هم خوانی داشت. در آن زمان ما این فعالیت‌ها را «طرح هما» نامگذاری کردیم که برگرفته از ابتدای واژه‌های (هنرمندِ معلولِ ایرانی) بود. با گذشت زمان و تغییر مفاهیم مورد استفاده در جامعه و عدم استفاده از واژه معلولیت، دیگر کمتر از توضیح آن استفاده می‌کنیم. ما کار مطالعاتی و اجرایی طرح را در مرکز جامع آموزش و توانبخشی ذهنی (مفید) و مرکز آموزش و توانبخشی اختلال طیف اتیسم (توان‌جو) انجام داده‌ایم و اکنون نیز در کارگاه تخصصی هنردرمانی این مراکز، فازهای بعدی طرح در حال اجرا است. او درباره گروه‌هایی که این طرح برای آنها کاربرد دارد، توضیح می‌دهد: این طرح با نگاهی کاربردی به استفاده از هنر تجسمی برای مداخله در توانمندسازی و کمک به روند درمانی جامعه هدف خود طراحی و اجرایی شده است. جامعه هدف این طرح، گروه‌های کم‌توان ذهنی، مبتلایان به اختلالات نافذ رشد (طیف اتیسم)، سندرم داون، مبتلایان به اختلالات حسی، مبتلایان به مشکلات جسمی حرکتی، سالمندان، روانی مزمن و ... (گروه‌های هدف سازمان بهریستی) هستند و طرح، نگاه ویژه‌ای نیز به آموزش تخصصی روش‌ها برای مربیان هنر شاغل در مراکز توانبخشی داشته است.
مفیدی با اشاره به پیام نمایشگاه برای مخاطبان بیان می‌کند: تمامی تلاش دست‌اندرکاران طرح بر این بوده است که با ایجاد نمونه‌هایی قابل تعمق، توجه جامعه را به این نکته جلب کنیم که حتی افراد دارای معلولیت ذهنی، حرکتی و اختلالات طیف اتیسم، مشکلات روانی و ... نیز با اندکی دانش و توجه مربیان می‌توانند آثار هنری قابل توجهی خلق کنند و به این وسیله با حضور در جامعه با عزت نفس و توانمندی بالاتری در فعالیت‌های اجتماعی مشارکت کنند. او می‌افزاید: تولید آثار هنری با این روش موجب توجه بیشتر جامعه به توانایی‌های این گروه و اصلاح نگاه به این قشر از جامعه شده و این فرایند موجب توسعه توانایی‌ها، ایجاد امید و بسترسازی برای اشتغال و کمک به اقتصاد خانواده‌های دارای فرزند کم‌توان یا معلول خواهد شد. در واقع این طرح با ایجاد روش‌های استاندارد در آموزش هنر تجسمی برای این گروه‌ها، فرصت‌هایی را برای توانمندسازی و حضور آنان در اجتماع فراهم آورده و در همین راستا سه محور اصلی را طرح‌ریزی و دنبال کرده است؛ ایجاد روش‌های استاندارد برای سنجش توانایی، برنامه‌ریزی و آموزش هنر تجسمی (ویژه توان‌جویان و مربیان مراکز توانبخشی)، تولید (آثار هنری قابل ارائه به جامعه، ارائه و ترویج آثار هنری تولید شده برای معرفی و عرضه به جامعه). به گفته مفیدی، بر مبنای محورهایی که اشاره کردم، ایجاد
روش های ویژه برای کمک به افزایش توانمندی‌های توان‌جویان از طریق هنر تجسمی و به ویژه نقاشی مد نظرم بوده است. همیشه دوست داشتم که امید در خانواده‌ها را ببینم و به نظرم ایجاد باور و نگرش مثبت در جامعه نسبت به توانایی‌های این افراد بی‌نظیر است. به نظرم برگزاری این نمایشگاه می‌تواند فرصت‌هایی نو برای اشتغال این بچه‌ها خلق کند.
او به دستاوردهای این طرح برای معلولان اشاره و بیان می‌کند: بخشی از دستاوردهای اجرای طرح از اواخر سال 91 تاکنون شامل، راه‌اندازی یک کارگاه تخصصی برای مطالعه، بررسی و اجرای روش‌های طرح، کار با ده‌ها توان‌جوی ذهنی، مبتلا به اتیسم و سندرم داون ، ... و مستند کردن مراحل انجام کار است. توانستیم با استاندارد کردن روش‌های آموزش ویژه توان‌جویان، طراحی، تحلیل آماری و نُرم‌سازی، نخستین آزمون تشخیصی سنجش توانایی ترسیمی هنر تجسمی برای تعیین سطح توان‌جویان را انجام دهیم.
مفیدی به آموزش مربیان مراکز توانبخشی زیر نظر سازمان بهزیستی هم اشاره می‌کند و می‌افزاید: دفتر امور توانبخشی روزانه و توانپزشکی سازمان بهزیستی کشور طرح کلانی را با عنوان «طرح تقویت و توسعه برنامه‌های هنردرمانی در مراکز توانبخشی روزانه» در کشور طراحی و اجرایی کرده است. راه‌اندازی کارگاه‌های هنردرمانی در مراکز توانبخشی کشور و آموزش‌های تخصصی مربیان در سه حوزه هنرهای نمایشی، هنرهای تجسمی و موسیقی، بخشی از اجرای این طرح بزرگ بوده است.
این مدرس با اشاره به نمایشگاه «آفتابی در میان سایه‌ای» می‌گوید: خلق آثار هنری ارزشمند در زمینه نقاشی از توانایی‌های افراد دارای اختلال طیف اتیسم (یا دیگر کم‌توانی‌های ذهنی و حرکتی) است. در این نمایشگاه که در گالری شماره یک فرهنگسرای نیاوران برگزار شده، تابلوهای زیبایی در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفت که برخی بازتولید آثار بزرگان نقاشی ایران و جهان و گروهی نیز تصاویری خلاقانه از ذهنیت خود هنرمند هستند. نمایش این آثار ، علاوه بر ایجاد امید در خانواده‌ها، می‌تواند بستر مناسبی را برای کسب نقشی اجتماعی عزتمند به عنوان هنرمند برای آنان فراهم کند و زمینه‌ساز حضور در جامعه و مشارکت توانمندانه در فعالیت‌های اجتماعی باشد. مفیدی با اشاره به نامگذاری نمایشگاه بیان می‌کند: «آفتابی در میان سایه‌ای» در واقع نوعی نگاه به پدیده‌ای بود که من هر روز در کارگاه آموزشی با آن روبه‌رو بودم.
می‌دانیم که افراد دارای اختلال طیف اتیسم یا به تعریف امروزی‌تر «افراد دارای نیازهای ویژه» به دلیل مشکلاتی که دارند، توانمندی‌های آنان کمتر دیده می‌شود یا اصلا دیده نمی‌شود. اما من هر روز شاهد درخششی از درون ساده، بی‌آلایش و بی‌ادعای آنان بودم. در هنگام نامگذاری این نمایشگاه نیز این بیت از دفتر اول مثنوی و در داستان عاشق شدن پادشاه بر کنیزک، در ذهنم آمد که: «دید شخصی فاضلی پر مایه‌ای/ آفتابی درمیان سایه‌ای» که به نظرم بیان خوبی برای معنایی بود که در ذهن داشتم؛ «آفتابی در میان سایه‌ای».


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام