EBTEKAR NEWSPAPER
چهارشنبه, 01 آذر 1396   Wednesday 22 November 2017

سرمقاله

خلیفه بی‌سرزمین

علیرضا صدقی

محمدرضا ستاری
استعفای جنجالی سعد الحریری نخست وزیر لبنان، همزمان با مصاحبه وی با المستقبل ابعاد تازه‌تری به خود گرفت. الحریری شامگاه یکشنبه با بیان اینکه استعفای بحث برانگیزش اقدامی درست و مطابق با منافع مردم لبنان بوده است، گفت که بخشی از اقشار لبنانی خواهان ضربه زدن به ثبات کشورهای عرب حوزه خلیج فارس هستند ، در حالی که ما در کشور صحبت از عدم مداخله می‌کنیم، یک طرف لبنانی وارد سوریه و یمن شده است. ما مشکلی با احزاب سیاسی نداریم، اما آیا احزاب اجازه دارند به ایفای نقش خارجی بپردازند؟وی همچنین با اشاره به اینکه به زودی به لبنان باز می‌گردم، بر خلاف تمامی تحلیل‌های موجود در خصوص بازداشتش در عربستان، گفت که من در عربستان آزاد بوده و پادشاه من را مانند پسرش محترم می‌دارد. آنها به ما در اقتصاد کمک می‌کنند و زمانیکه اسرائیل در سال 2006 به لبنان حمله کرد، عربستان به ما یاری رساند!
این گفته‌های الحریری در حالی مطرح شد که همچنان تمامی گروه‌های لبنانی خواستار بازگشت وی به کشور هستند و گفته می‌شود که عکس‌های محمد بن سلمان ولیعهد سعودی در خیابان‌های منتهی به محل اقامت الحریری در لبنان توسط مردم به آتش کشیده شده است. در این میان میشل عون رئیس جمهوری لبنان از ابتدای این ماجرا ضمن اتخاذ موضعی سرسختانه علیه این اقدام، ضمن مردود دانستن این استعفا، خواستار بازگشت هر چه سریع‌تر وی به لبنان شده و طی اولتیماتومی به سعودی‌های، اعلام کرد که در صورت عدم بازگشت الحریری به کشورش ظرف یک‌هفته آینده، موضوع را در شورای امنیت سازمان ملل، پیگیری خواهد کرد.
مواضع قدرت‌های غربی در قبال استعفای الحریری
موضع آمریکا در قبال تحولات لبنان
هر چند که در ابتدا دونالد ترامپ رئیس ایالات متحده آمریکا موضعی کاملاً موافق عربستان گرفته و به صراحت اعلام کرد که به مقامات سعودی اطمینان کامل دارد، اما رکس تیلرسون وزیر خارجه آمریکا از دیدگاهی کاملاً متفاوت نسبت به استفاده از لبنان به عنوان ابزاری برای جنگ‌ نیابتی در منطقه هشدار داد. همین مساله باعث شد تا کاخ سفید یکروز پس از بیانیه وزارت خارجه، الحریری را همچنان نخست وزیر لبنان خطاب کرده و هشدار داد که از گونه تحرک نظامی در این کشور جلوگیری خواهد کرد. کاخ سفید همچنین تاکید کرد که نیروی نظامی لبنان را به عنوان تنها مرجع قانونی حفظ امنیت به رسمیت می‌شناسد.
این تغییر موضع ترامپ در خصوص تحولات لبنان در حالی صورت می‌گیرد که بسیاری از کارشناسان معتقدند که عربستان سعودی با مجبور کردن الحریری به استعفا، نقشه آشفته کردن فضای داخلی لبنان برای ضربه زدن به حزب‌الله با همکاری اسرائیل را در سر می‌پرورانده است، امری که تاکنون با چرخش افکار عمومی بین‌المللی به ضرر سعودی‌ها تمام شده است.
موضع روس‌ها در قبال تحولات لبنان
در همین رابطه نقش روسیه در تحولات لبنان با توجه به شرایط بحرانی منطقه و درگیر شدن آنها در بحران سوریه، طی چند روز اخیر مورد بحث و گمانه زنی‌های بسیاری قرار گرفته است. با ورود روس‌ها به عرصه تحولات میدانی سوریه و برگشتن برگ این تحولات به نفع دولت سوریه که با همکاری ایران و حزب‌الله لبنان صورت گرفت، روس‌ها به طور قطع نسبت به شروع درگیری جدید در منطقه و تحت‌الشعاع قرار گرفتن موقعیتشان در منطقه حساس خواهند بود. در همین راستا وزارت خارجه روسیه ضمن ابراز نگرانی از اقدام سعد الحریری، توسط سفیرشان در لبنان تهدید کردند که در صورت ادامه ابهام درخصوص وضعیت استعفای سعد الحریری پرونده وی را به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع می‌دهند، زیرا مساله الحریری مربوط به حقوق حاکمیتی لبنان است و باید به این حقوق احترام گذاشت. کارشناسان معتقدند که روس‌ها همراه با میشل عون رئیس جمهوری لبنان قصد دارند که با پیوند دادن مساله الحریری به حقوق بین‌الملل و مطرح کردن آن در شورای امنیت سازمان ملل، ابعاد بین‌المللی این اقدام را به گونه‌ای رقم بزنند که سناریوهای احتمالی مطرح شده از سوی عربستان و اسرائیل برای ایجاد تنشی جدید در منطقه پس از افول قدرت داعش و تحت تاثیر قرار دادن پیروزی‌های میدانی دولت سوریه را عقیم کنند.
در همین رابطه دکتر محمد سعید ادریس طی مقاله‌ای در روزنامه الاهرام می‌نویسد: با تغییر موازنه قدرت در جریان پیروزی محور ایران، روسیه و حزب‌الله در سوریه، سه انتخاب پیش‌روی آمریکا و متحدانش در منطقه وجود دارد: جنگ مستقیم در سوریه، حالا چه از جانب امریکا یا امریکا و اسرائیل، یا گزینه جنگ با گروه های وابسته به ایران در عراق و سوریه و لبنان و یمن و یا گزینه تحریم های اقتصادی، که بسیاری از طرف های متضرر همچنان بر این باورند که آمریکا اسیر آن است. حالا چه این تحریم‌ها علیه ایران و حزب الله باشد چه علیه خود روسیه. انتخاب ضعیف هیچ تاثیری نخواهد داشت و هیچ معادله پذیرفته نشده‌ای را تغییر نمی‌دهد. در این جا بود که این گونه برداشت شد که اگر جنگ مستقیمی علیه ایران یا علیه ایران در سوریه انجام شود، محاسبات پیچیده‌ای به دلیل مخاطرات آن علیه منافع روسیه و روابط متشنج روسیه – آمریکا و همچنین به دلیل اوضاع متشنجی که دونالد ترامپ، و دولت او در داخل آمریکا به وجود آورده است، در پی خواهد داشت. برای همین گزینه جنگ با گروه های شبه نظامی ارجح است، حداقل به طور موقت می تواند قواعد بازی را تغییر دهد یا نفوذ منطقه ای تهران را تعدیل کند. نفوذی که انتظار می رود از لحاظ میدانی تکمیل شود و واشنگتن تبعات سلبی آن را بپذیرد و در آخر آن را به حال خود رها کند.
به گزارش دیپلماسی ایرانی، در ادامه این گزارش آمده است: اما سوالی در این جا مطرح می شود؛ از چه نقطه ای قرار است معرکه جنگ با گروه های شبه نظامی آغاز شود، آیا در عراق یا سوریه یا لبنان است؟ استعفای حریری پاسخ این سوال را داد که نامزد این رویارویی لبنان است، با وجود همه پیچیدگی ها، همیشه ضعیف ترین حلقه در معرض حمله است. هدف از استعفایی که حریری از ریاض اعلام کرد، انتقال درگیری با ایران به لبنان است. به عبارتی می‌خواهند حمله ای پیش دستانه به حزب الله قبل از بازگشتش به لبنان از سوریه برای برداشت میوه های پیروزی‌هایش باشد. این استعفا محاسبات روسیه و ایران در کنفرانس سوچی که رقیب یا بدیل کنفرانس ژنو است را نیز تحت تاثیر قرار می دهد. شاید دریچه ای برای رویارویی اسرائیل با حزب الله در لبنان نیز باشد، اما سخت می توان تصور کرد که ذاتا آن قدر توانایی داشته باشد تا بتواند معادله جدیدی را در سوریه حاکم کند. اگر چه ممکن است معادله مشابهی را به وجود آورد به شرطی که مورد حمایت آمریکا باشد، اما فراهم شدن زمینه ها برای برآورده کردن این شرط به دلیل محاسبات دیگر، بسیار پیچیده است.
موضع فرانسه نسبت به تحولات لبنان
استعفای سعد الحریری در حالی صورت گرفت که امانوئل ماکرون به امارات سفر کرده بود. وی پس از این ماجرا در اقدامی از پیش اعلام نشده به عربستان رفت تا با مقامات سعودی در مورد مساله الحریری گفت وگو کند. هر چند فرانسوی‌ها در ابتدا اعلام کردند که الحریری در عربستان آزاد است، اما به مرور پیام‌هایی مبنی بر نگرانی از وضعیت نخست وزیر مستعفی لبنان از طرف پاریس صادر شد و حتی گمانه‌زنی‌هایی نیز در خصوص عدم ملاقات مقامات فرانسوی با سعد الحریری منتشر گشت. وزارت خارجه فرانسه از همان ابتدای کار نیز حمایت کامل خود را از لبنان به عنوان منطقه نفوذ سنتی خود اعلام و دولت این کشور طی بیانیه‌ای تاکید کرد: یک سال بعد از بازگشت لبنان به شرایط پایدار، نباید اجازه بازگشت به بی ثباتی به این کشور را داد. در این جریان، ضرورت وحدت لبنان برای کمک به این کشور برای همه جهانیان ضروری است و فرانسه در تماس نزدیک با تمام بازیگران سیاسی لبنان باقی خواهد ماند.
تلاشی ناموفق برای تغییر معادلات بازی
تحلیل‌گران معتقدند، هر چند در ابتدای کار عربستان با دستاویز کردن این مساله و پیوندش به مسئولیت ایران در قبال حمله موشکی انصارالله یمن به فرودگاه ریاض، قصد ناآرام کردن فضای داخلی لبنان و همزمان ضربه زدن به حزب‌الله را داشته است، اما با گذشت بیش از یک هفته از استعفای سعد الحریری، اکنون تحولات به سمتی پیش رفته که نه تنها فضای داخلی لبنان به سمت آشوب نرفته، بلکه با اتحاد تمام گروه‌های لبنانی، اکنون سعودی‌ها تحت فشار گسترده‌ای از سوی جامعه بین‌المللی برای روشن کردن وضعیت الحریری قرار گرفته‌اند. به همین سبب است که دو روز قبل وزیر کار رژیم صهیونیستی که پیش از این دولتش از شعله‌ور شدن یک جنگ جدید منطقه‌ای خبر می‌داد، به صراحت اعلام می‌کند که ما بازیچه دست سعودی‌های نبوده و نخواهیم شد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام