EBTEKAR NEWSPAPER
سه شنبه, 26 تیر 1397   Tuesday 17 July 2018

سرمقاله

گمانه‌ها درباره دیدار هلسینکی

جلال خوشچهره

تبسم سبحانی*
صلح یک آرمان جهانی و یکی از مهمترین ضرورت‏های زمانه ما است و بنیاد زندگی انسانی را تشکیل می‏دهد. برای پیشرفت جامعه، آرامی و خوشبختی همه نیاز به تحقق پیدا کردن صلح دارند. صلح فقط ارتباط نیست بلکه صلح عبارت از تبادل افکار و ذهنیات، محبت متقابل و پذیرفتن یک دیگر است. یکی از ملزومات بنیادین بسط و تسرّی فرهنگ صلح در نظام بین الملل، به وجود آوردن زمینه‏های مناسب در جهت انجام این مهم می‏باشد و شکل‏گیری این زمینه‏ها ناشی از نوع تفکر اندیشمندان پارادایم غالب هر دوره تاریخی است. اینکه آیا ارزش‏ها و محورهای اصلی این پارادایم‏ها در جهت و همسویی با مولفه مهم صلح است یا خیر؟ شکل‏گیری و به وجود آمدن این زمینه‏ها را پررنگتر یا کم رنگتر می‏کند.
وجود صلح در هر جامعه بر ابعاد سلامت تاثیرگذار است، سلامت انسان‌ها هدف اصلی بسیاری از کشورها و سازمان‌های بین‌المللی است. نگاهی ساده بر اعضای اصلی سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که تقریبا همه سازمان‌ها، برنامه ها، صندوق‌ها و کمیسیون‌های مربوطه از نوعی مسئولیت برای ارتقای سلامت در سطوح جهانی، منطقه‏ای و ملّی برخوردارند. اعضای مختلف سازمان ملل متحد به طور مستقیم یا غیرمستقیم در ارتقای سلامت در سطح جهانی مشارکت دارند. بعضی از این اعضا ممکن است جنبه‏های خاصی از بخش سلامت را مورد توجه قرار دهند. سازمان جهانی بهداشت (World Health Organization) که به اختصار WHO نامیده می‏شود یکی از آژانس‏های بین‏المللی است که مهمترین هدف آن هماهنگی و ارتقاء وضعیت بهداشت عمومی در سطح جهان است. بر طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، سلامتی عبارت است از یک حالت آسودگی جسمی، روانی، اجتماعی و تنها به نبود بیماری یا ناتوانی اطلاق نمی‏شود. سلامتی انسان‏ها امری است اساسی که برای دستیابی به صلح و امنیت به بالاترین میزان همکاری بین مردم و دولت‏ها وابسته است.
مطالعات انجام شده نشان می دهد عموماً با بهبود وضعیت اقتصادی، وضعیت سلامت مردم یک جامعه نیز بهبود یافته است. ولی آنچه که از اهمیت بیشتری برخوردار است اثر سلامت بر کاهش فقر و رشد اقتصادی یک کشور است. کشورهایی که افراد آموزش دیده و سالم دارند و دارای وضعیت سیاسی باثباتی هستند و از رشد اقتصادی مناسب‏تری برخوردار بوده‏اند، لذا این کشورها از شانس بالاتری برای قرار گرفتن در شرایطی آرام، بی‌دغدغه و خالی از تشویش، کشمکش و ستیز که از آن تحت عنوان صلح در دوران معاصر یاد می شود، دارا خواهند بود. امروزه با توجه به سرعت تحولات اقتصادی و بحث‏هایی همچون پدیده جهانی شدن نگرانی‏هایی در میان کلیه دانشمندان رشته‏های اقتصاد و مدیریت سلامت پدید آمده است که این‏گونه تحولات چه اثرات مستقیم و غیر مستقیمی بر سلامتی افراد خصوصاً افراد فقیر دارد و بالعکس. جهانی شدن منافع بسیار هنگفتی را به صورت بالقوه دارد، زیرا اشتراک ایده ها، فرهنگ ها، فناوری‏های حفظ کننده حیات و فرآیندهای کارآمد تولید را افزایش می‏دهد. جهانی شدن می‏تواند هر مخاطره‏ای را سریع‏تر به تمام جهان منتقل کند. رهبران سیاسی جهان بارها تصمیم به کاهش و یا حذف فقر از جهان و ارتقای سطح سلامت فقرا گرفته‏اند. واضح است که این اهداف خود به خود محقق نخواهد شد؛ ارتقای سطح سلامت فقرا و افزایش متوسط طول عمر آنان همان‏گونه که بر شاخص‏های توسعه اقتصادی کشورها اثرگذار است به شدت نیازمند بهبود همان شاخص‏هاست. در اکثر کشورهای فقیر و کمتر توسعه یافته با کنترل بیماری‏های واگیردار، ارتقای سلامت مادر و کودک، کاهش آثار معلولیت جسمی و ذهنی جامعه خصوصاً افراد کم‏درآمد می‏توان تاثیر قابل توجهی بر شاخص‏های اقتصادی این گونه کشورها گذاشت.
امکان رسیدن به این اهداف در کشورهای فقیر و کمتر توسعه یافته دارای پیچیدگی‏های بسیاری است که از آن جمله می‏توان به نکات زیر اشاره کرد:
نخست آنکه توسعه اقتصادی به خودی خود نمی‏تواند شاخص‏های سلامتی را بهبود بخشد زیرا توسعه اقتصادی خود زاییده سطح سلامت جامعه است.
دوم آنکه رشد اقتصادی اگرچه مهم است ولی کافی نیست زیرا دیده می شود کشورهای توسعه یافته نیز دارای سطح سلامتی بسیار متفاوتی هستند.
در این میان نباید مشکلاتی همچون فساد، سوء مدیریت و ضعف بخش دولتی را در این کشورها از یاد برد.
بنابراین به نظر می‏رسد سازمان بهداشت جهانی باید با کمک به کشورهای فقیر و کمتر توسعه یافته سعی نماید، تا این کشورها بتوانند منابع مالی بیشتری را به امر سلامت اختصاص دهند، شفافیت بیشتری ایجاد و کمک کنند که جامعه در این کشورها اطمینان حاصل نماید که نظام سلامت با تامین مالی کافی و به صورت اثربخش کار می‏کنند و به مسائل اصلی سلامت جامعه می‏پردازند. در این راستا شناسایی صحیح فقرا در این گونه کشورها، توزیع مناسب خدمات و شفافیت و پاسخگویی سازمان‏های ارائه‏دهنده خدمات می‏تواند کمک زیادی به بهبود وضعیت سلامت فقرا در این کشورها نماید. مسئله دیگری که در این کشورها باید مورد تاکید قرار گیرد همانا بسترسازی فرهنگی برای ارتقای سطح سلامتی در جامعه است که از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
از سوی دیگر، پیشگیری و محدودسازی تعارضات و جنگ‏ها، نیازمند تلاش برای برقراری تماس با طرفین درگیر و انتقال مناسب نظرات طرفین و از این طریق کاهش خشونت‏ها در حین جنگ و تعارض می‏باشد. برقراری تماس با طرفین درگیر در سطوح عالی، نیازمند افرادی است که رهبران طرفین بتوانند به ایشان اعتماد کنند. جامعه پزشکی و به طور کلی متخصصین حوزه سلامت (بعنوان نمایندگان سازمان جهانی بهداشت) از دیرباز مورد اعتماد عموم و خواص جوامع مختلف بوده‏اند؛ چرا که به طور معمول برای تامین سلامت و حفظ جان انسان‏ها تلاش صادقانه داشته‏اند. از این رو، تجربیات گذشته نشان داده است که اگر این گروه از جامعه با هدف کاهش خشونت‏ها و پیشگیری از جنگ‏ها وارد عمل شوند، می‏توانند تا حد زیادی به این هدف دست پیدا کنند. در عین حال، متاسفانه تلاش‏ها در این زمینه محدود بوده است و بیشتر در حد تئوری پردازی و متون علمی باقی مانده است و لذا نیازمند تلاش بسیار بیشتر توسط متخصصین حوزه سلامت در جهت صلح گستری در سطح جهان و حتی در درون جوامع هستیم. برنامه سازمان جهانی بهداشت با عنوانسلامت به مثابه پلی برای صلح و همچنین تلاش‏های سازمان پزشکان بدون مرز و سازمان ملل متحد تا حدودی توانسته است نشان دهد که این رویکردها می‏توانند در صلح گستری بسیار موفق باشند.
* کارشناس ارشد روابط بین الملل


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام