EBTEKAR NEWSPAPER
یکشنبه, 04 فروردین 1398   Sunday 24 March 2019

سرمقاله

در انتظار سال سرنوشت

علیرضا صدقی

متغیرهای تاثیرگذار اینستکس برای اقدامات عملی اروپا
محمدرضا ستاری
پس از راه‌اندازی کانال مالی اینستکس توسط سه کشور اروپایی و توصیف آن به عنوان اولین گام اروپا برای همکاری اقتصادی و تجاری با ایران، مهم‌ترین موضوع نحوه اجرایی شدن آن است که اکنون پس از سفر «پر فیشر» به عنوان مدیر اینستکس به تهران، مقدمات آن بیش از گذشته فراهم شده است. در همین راستا، روز گذشته عبدالناصر همتی رئیس‌کل بانک مرکزی نیز با اعلام اینکه سازوکار مالی جدید اروپا با ایران قرار است به زودی در تهران با نام STFI (مکانیسم ویژه تامین مالی و تجارت) ثبت شود، گفت: البته ثبت این شرکت به هیچ وجه به معنای معطل شدن ایران برای عملیاتی شدن ساز وکار اروپا نیست و ما استراتژی اتخاذ شده خود را برای نحوه تامین مالی و تجارت کشور در شرایط تحریم از روش‌ها و طرق ویژه‌ای که طراحی کرده‌ایم، به ویژه از طریق همسایگان و سایر شرکای تجاری ادامه می‌دهیم. همتی همچنین اضافه کرد: با مذاکراتی که همکاران من هفته گذشته در تهران با نمایندگان سه کشور اروپایی و مدیر اینستکس در بانک مرکزی داشتند، توضیحات کامل در مورد ساز‌ ‌و کار ایرانی متناسب با ساز و کار اروپایی داده‌اند و ما منتظر اقدامات عملی از طرف اروپا هستیم.
توان اینستکس برای راه‌گشایی میان تهران و بروکسل
صحبت از اقدامات عملی اروپا در حالی مطرح می‌شود که رسیدن به ساز و کار مالی اینستکس حدود هشت ماه طول کشیده و در نهایت از SPV که به عنوان سیستمی شبه‌بورس قرار بود علاوه بر در‌برگرفتن کلیه شرکت‌های اروپایی، مبادله کالا به کالا با ایران را در دستور کار داشته باشد، به مکانیسمی رسید که اکنون تنها سه کشور اروپایی در آن حضور دارند و قرار است در مورد کالا و خدمات پزشکی، دارویی و غذایی در ابتدای کار همکاری‌هایی را با ایران داشته باشد.
از همین رو مقامات ایران بارها ضمن گلایه از اروپایی‌ها به دلیل تعلل در ایجاد یک مکانیسم مالی برای بهره‌مندی کشور از مزایای برجام، اعلام کردند که اروپایی‌ها یا توان و یا انگیزه لازم برای تعامل با ایران را ندارند. در واقع پس از ثبت اینستکس در بهمن‌ ماه سال جاری، دو مسئله مهم در بیانیه سه کشور اروپایی وجود داشت. نخست تاکید بر لفظ تجارت مشروع با ایران که به گفته کارشناسان ابتکار عمل در حوزه و حیطه همکاری با ایران را به دست اروپایی‌ها داده و دوم اینکه در این بیانیه ذکر شده بود که برای ادامه همکاری‌ها، ایران لازم است تا لوایح چهارگانه مربوط به‌FATF را نیز تصویب و اجرایی کند. امری که با واکنش برخی از مسئولان ایرانی روبه‌رو شد و آنها تاکید داشتند که اروپایی‌ها نمی‌توانند در چنین شرایطی برای ایران شرط و شروط تعیین کنند.
هرچند هنوز اینستکس در مراحل ابتدایی خود قرار داشته و هنوز آزمون خود را برای نحوه همکاری با ایران پشت سر نگذاشته است، اما در این میان چند موضوع مهم در آینده روابط میان ایران و اتحادیه اروپا ذیل موضوع توافق هسته‌ای وجود دارد.
نخستین مسئله ساز و کار حقوقی دور زدن تحریم‌های ثانویه آمریکا است. ایالات متحده همواره تهدید کرده که در صورت همکاری با ایران، طرفین معامله تحریم خواهند شد. به همین دلیل است که برخی از کارشناسان معتقدند هنوز استقبال چندانی از سوی شرکت‌ها و کشورهای اروپایی برای کار کردن با ایران وجود ندارد.
موضوع بعدی میزان مراودات سیاسی و اقتصادی میان اروپا و آمریکا است که در این میان با مقایسه حجم تعاملات میان دو طرف، می‌توان به این نتیجه رسید که اروپا تنها در زمینه حمایت سیاسی می‌تواند با دست باز حرکت کرده و در زمینه اقتصادی نه انگیزه و نه توان لازم را برای وارد شدن به فرآیند دور زدن تحریم‌های ایران ندارد.
از سوی دیگر هرچند برقراری چنین ارتباطاتی می‌تواند در آینده و بنا بر استراتژی‌های تعیین شده به خصوص از سوی تهران، راه‌گشای مقابله با تشدید فشارهای آمریکا باشد، اما در طول یک سال گذشته روابط میان تهران و بروکسل به واسطه مسائل مختلفی ازجمله موضوع ادعای تروریستی اروپا علیه ایران و نیز مسائل منطقه‌ای و موشکی دچار سردی چشمگیری شده است.
در همین رابطه می‌توان گفت که علی‌رغم حمایت جدی اروپا از برجام و اراده کشورهای این اتحادیه برای حفظ توافق هسته‌ای به عنوان یک مسائله امنیتی و نیز حیثیتی، در واقع بروکسل در دو جنبه منطقه‌ای و موشکی با آمریکا همسو و هم‌نظر است. به همین دلیل بر پایه اظهارات بهزاد احمدی لفورکی کارشناس مسائل اروپا که در وب‌سایت شورای راهبردی روابط خارجی منتشر شده است، در حال حاضر و تا زمانی که اینستکس به صورت کامل راه‌اندازی و عملیاتی نشده است می‌توان گفت: با اینستکس، اروپا عملا گام اول را به سمت یکپارچه‌سازی موضوعات مرتبط با ایران (برجام، موشکی، نفوذ منطقه‌ای، اقدامات ادعایی تروریستی و حقوق بشر) برداشته است. این یکپارچه‌سازی مطلوب و هدف تلاش‌های اخیر آمریکا است و می‌تواند به امنیتی‌سازی مجدد ایران کمک کند. از سوی دیگر، وارد شدن اروپا به مراحل بالاتر اینستکس احتمالا به آینده تنش‌زدایی بین ایران و آمریکا و نیز بهبود روابط آمریکا و اتحادیه اروپا بستگی خواهد داشت‌ لذا تحت‌تاثیر متغیرهای بسیاری است که می‌تواند از عملکرد مطلوب آن بکاهد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام