EBTEKAR NEWSPAPER
دوشنبه, 06 خرداد 1398   Monday 27 May 2019

سرمقاله

اپیدمی فقر

جهانبخش‌محبی نیا

فاطمه امین‌الرعایا
سال 97، سال خوبی برای اهالی رسانه نبود. رسانه‌های بسیاری به دلیل مشکلات متعدد مالی مجبور شدند یا نیروهای خود را کاهش دهند یا رسانه‌شان را تعطیل کنند، بسیاری از خبرنگاران و روزنامه‌نگاران کار خود را از دست دادند، گرانی کاغذ روزنامه ضربه مهلک دیگری به پیکر روزنامه‌های کاغذی زد، نابسامانی وضعیت اقتصادی میزان آگهی‌ها (یکی از مهم‌ترین منابع مالی رسانه‌ها) را دچار نابسامانی کرد و... همه این موارد، در کنار قدرت‌افزایی شبکه‌های اجتماعی سبب شدند تا رسانه‌ها، خصوصا رسانه‌های مکتوب، قدمی دیگر به سوی افول و حتی مرگ نزدیک شوند.
سالی که گذشت، سال بسیار پر فراز و نشیبی برای رسانه‌ها و مطبوعاتی‌ها بود. سالی سخت که اهالی‌اش شاید تنها با امید بهبود و احساس وظیفه نسبت به شغل‌شان به پایان رسید، سالی که شاید اگر امید نبود، در همان اواسطش تعداد رسانه‌های تعطیل شده به رقمی بیش از امروز می‌رسید.
بحران کاغذ، ضربه مهلکی به جان مطبوعات
شاید مهم‌ترین اتفاق سال 97 برای رسانه‌ها، گرانی کاغذ باشد. جرقه گرانی کاغذ از سال 96 شروع شد، از همان زمان هم یکی یکی رسانه‌های کاغذی یا تعطیل می‌کردند یا تنها در نسخه الکترونیکی منتشر می‌شدند. اما عمق فاجعه در سال 97 خودش را نشان داد. بسیاری از اهالی فرهنگ معتقد بودند که کاغذ باید جزو کالاهای اساسی باشد و برای وارداتش ارز دولتی به آن تعلق بگیرد. پس از کشمکش‌ها، سرانجام این اتفاق رخ داد و دولت برای واردات کاغذ، ارز دولتی اختصاص داد اما نابسامانی واردات و نظارت بر توزیع سبب شد، کاغذ با قیمتی بالاتر از نرخ واقعی به دست رسانه‌ها برسد. تغییر قیمت روز به روز کاغذ، نفس‌های روزنامه‌ها را به شماره انداخت و مسئولان رسانه‌ها برای جور کردن دخل و خرج‌شان ناچار به سیاه‌وسفید کردن صفحات و در نهایت تعدیل نیرو شدند. در نتیجه بسیاری از روزنامه‌نگاران و خبرنگاران کار خود را از دست دادند و به جرگه بیکارانی که هر روز از درد‌شان می‌نوشتند، پیوستند.
یک استعفای پرحاشیه
استعفای ناگهانی محمد سلطانی‌فر، معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد یکی دیگر از مهم‌ترین مسائل حوزه رسانه در سال گذشته بود. پنجم دی ‌ماه سال 96، محمد سلطانی‌فر با حکمی از سوی سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، به عنوان معاون امور مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی به جای حسین انتظامی منصوب شد. در حالی که حدود یک سال از فعالیت او در این سمت می‌گذشت، اول بهمن‌ ماه برخی از رسانه‌ها از استعفای قطعی سلطانی‌فر خبر دادند و اعلام کردند دخالت‌های برخی مسئولان وزارتخانه در امور معاونت مطبوعاتی، عدم تخصیص یارانه مطبوعات و بدقولی سازمان برنامه و بودجه دلایل استعفای محمد سلطانی‌فر است. فردای آن روز صالحی، وزیر ارشاد با استعفای او موافقت کرد. شایعه‌های متعددی درباره جایگزین سلطانی‌فر شنیده می‌شد، از بازگشت حسین ‌انتظامی گرفته تا مطرح شدن اسم علی معزی و... اما در نهایت هفتم اسفند ‌ماه، صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در حکمی محمدمهدی احمدی را که پیش از این مشاور وزیر و مدیرکل حوزه وزارتی این وزارتخانه بود، با حفظ سمت به عنوان سرپرست معاونت امور مطبوعاتی و اطلاع‌رسانی منصوب کرد. گرچه صالحی به یکی از خبرنگاران گفته بود که امیدوار است انتخاب و معرفی گزینه نهایی برای تصدی معاونت مطبوعاتی خیلی زودتر از پایان سال انجام شود، اما همچنان با وجود پایان یافتن سال خبری از انتخاب معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد نیست.
مخالفت رسانه‌ای‌ها با لایحه جامع رسانه‌ای
گرچه پیش‌نویس لایحه‌های مطبوعات و خبرگزاری‌ها و لایحه سازمان نظام رسانه‌ای، 14 آبان منتشر شد و برای بررسی به هیئت دولت رفت اما به علت واکنش‌های بسیار تند اهالی مطبوعات، ادامه بررسی آن متوقف شد و برای پیگیری‌های مجدد به کمیسیون فرهنگی ارجاع داده شود. اما حسین انتظامی، امسال دوباره از ارجاع این لایحه به مجلس خبر داد. همین موضوع سبب شد تا دوباره این لایحه به بحثی داغ میان اهالی رسانه‌ تبدیل‌ شود. کامبیز نوروزی، حقوقدان و نایب‌رئیس انجمن صنفی روزنامه‌نگاران استان تهران درباره این طرح گفت: «در این لایحه مبانی و اصول حقوق و آزادی رسانه‌ها رعایت نشده و در مواردی نقض شده است. نیاز جامعه ایران به مطبوعات آزاد، مستقل و امن که در امنیت فعالیت کنند برآورده نشده و نهایتا اینکه این لایحه با واقعیت‌های نظام گردش اطلاعات در ایران و جهان اصلا سازگار نیست و بسیار عقب است. نکته دیگر این است که مشخص نیست این لایحه به دنبال چه چیزی است؟ قصد حل چه مشکلی را داشته؟ و مسئله این لایحه چه بوده که برای آن به دنبال جواب بودند؟ هیچ مشخص نیست. ما اگر این لایحه را با قانون مطبوعات فعلی مقایسه کنیم هیچ تحولی در آن نمی‌بینیم مگر در فصل پایانی این لایحه که مربوط به هیئت منصفه و تنها قسمت خوب این لایحه است و در سایر موارد هیچ چیزی که اهمیت و تفاوت داشته باشد با قانون مطبوعات فعلی نمی‌بینیم».
نمایشگاه مطبوعات؟ نداریم!
هر سال، آبان ‌ماه موعد دیدار اصحاب رسانه و مردم بود. از سال 73، همیشه در هفته‌ای از آبان‌ ماه نمایشگاه مطبوعات برپا می‌شد تا خبرنگاران و مخاطبان‌شان بتوانند از نزدیک با هم ارتباطی مستقیم و بدون واسطه داشته باشند، گرچه وجود شبکه‌های اجتماعی و اینترنت راه ارتباطی مستقیم بین مردم و اهالی رسانه‌ها ایجاد کرده اما همچنان نمایشگاه مطبوعات جذابیت‌های خودش را داشت. چند سالی بود که برخی رسانه‌های مطرح دیگر در این نمایشگاه شرکت نمی‌کردند چون معتقد بودند دلیلی که برای برپایی آن وجود داشت، دیگر صادق نیست، با این وجود رسانه‌های متعددی علاقه داشتند در آن حضور داشته باشند. اما امسال این گردهمایی برپا نشد. محمد سلطانی‌فر، معاون وقت امور مطبوعاتی درباره علت برگزار نشدن این جشنواره گفت: «شرایط اقتصادی حاکم بر مطبوعات در سال جاری مهم‌ترین دلیل برای برگزار نشدن نمایشگاه مطبوعات بود. مطبوعات شهرستانی و استانی باید هزینه بسیار سنگینی صرف می‌کردند، البته بخشی از پول را وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌داد. بنابراین از ارگان‌ها و سازمان‌های مختلف برای برگزار شدن یا نشدن آن نظرسنجی کردیم. ۲۶ مدیرکل از ۳۱ یا ۳۲ مدیر کل ارشاد تصمیم گرفتند که امسال نمایشگاه مطبوعات را برگزار نکنیم». باید دید با وضعیت اقتصادی نابسامان رسانه‌ها آیا سال دیگر شاهد برگزاری دوباره این جشنواره خواهیم بود یا باید به طور کلی با نمایشگاه مطبوعات خداحافظی کرد.
در این سال اتفاقات مهم دیگری هم رخ داد. قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار، مقاله‌نویس و نویسنده اهل عربستان سعودی که در واشنگتن‌پست می‌نوشت، در سفارت عربستان در ترکیه یکی از این موارد بود. همچنین موضوع اینترنت بدون فیلتر برای خبرنگاران، نقش رسانه‌ها در انعکاس مسائل اجتماعی ازجمله کودک‌آزاری، ممنوعیت فروش اقلام غیرمطبوعاتی در دکه‌های مطبوعاتی و... ازجمله این موارد است.
سال 97 با تمام سختی‌هایش به پایان رسید اما سختی‌ها برای رسانه‌ها همچنان ادامه دارد و با وجود مشکلات بسیار زیادی که سر راه آن‌ها، خصوصا رسانه‌های مکتوب قرار دارد، مشخص نیست آیا انتهای سال دیگر روزنامه‌ای برای نوشتن سرگذشت یک‌ساله روزنامه‌ها وجود داشته باشد یا نه.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام