EBTEKAR NEWSPAPER
شنبه, 26 مرداد 1398   Saturday 17 August 2019

سرمقاله

مردم می‏پرسند کی نوبت آواربرداری داخلی است؟

محمدعلی وکیلی

گروه ایرانشهر: نوروز برای تهرانی‌ها بهترین زمان برای بازدید از موزه‌ها، کاخ‌ها، خانه‌ها و عمارت‌های تاریخی است. میراثی به جای مانده از تهران که هویت آن را تشکیل می‌دهند و اغلب از دیدگان شهروندان تهرانی که سال‌ها است در این شهر زندگی می‌کنند دور مانده‌اند. مجموعه‌ کاخ جهانی گلستان، نیاوران، سعدآباد و مجموعه موزه‌های موجود در ایران از جمله موزه‌ ملی ایران، موزه آبگینه، موزه هنرهای ملی ایران، موزه هنرهای معاصر، موزه ابوالحسن صبا، موزه ملک و موزه جواهرات و... از جمله مکان‌‌های زیرمجموعه سازمان میراث فرهنگی است که می‌توان در ایام عید از آنها بازدید کرد.
موزه‌های زیر نظر سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در تهران براساس بخشنامه‌ای که به این موزه‌ها ابلاغ شده است، از ساعت 9 صبح تا 19 برای بازدید عموم باز هستند، البته باتوجه به گستردگی فضای موزه‌ها زمان فروش بلیط ورودی موزه‌ها یک تا نیم ساعت قبل از تعطیلی کامل موزه است.
مجموعه‌ کاخ جهانی «گلستان»
از این مجموعه‎ جهانی به عنوان کهن‌ترین بناهای پایتخت ایران یاد می‌شود، بنایی که محدوده‌ مکانی آن از شمال به خیابان و میدان امام خمینی‌(ره)، از غرب به خیابان خیام، از شرق به خیابان ناصرخسرو و از جنوب به خیابان پانزده خرداد و میدان ارگ برمی‌گردد. هرچند این مجموعه کاخ در دوره‌ صفویه ساخته شد، اما امروز هیچ اثری از بناهای دوره صفوی در آن باقی نمانده است .کهن‌ترین بناهای موجود در مجموعه گلستان، ایوان تخت مرمر و خلوت کریمخانی متعلق به دوران کریمخان زند است. بخش‌های مختلف این کاخ جهانی نیز شامل ایوان تخت مرمر، خلوت کریمخانی، اتاق موزه (تالار سلام) و حوضخانه آن، تالار آینه، تالار عاج یا سفره خانه تالار برلیان یا سفره خانه، تالار برلیان یا تشریفات، ساختمان کتابخانه، عمارت شمس‌العماره، عمارت بادگیر و حوضخانه وسیع آن، تالار الماس، کاخ ابیض، چادر خانه می‌شود. این کاخ شاید در نوروز 98 از بازدیدکنندگان خود با نورپردازی سه بعدی که توسط تیم ژاپنی‌ها انجام می‌شود استقبال کند. هرچند این موضوع به صورت دقیق اطلاع‌رسانی نشده است.
مجموعه‌ تاریخی – فرهنگی «نیاوران»
کاخ نیاوران، در گوشه شمال شرقی باغ نیاوران، در میدان شهید باهنر (میدان نیاوران) تهران قرار دارد. عملیات احداث این کاخ به دستور محمدرضا پهلوی در سال ۱۳۳۷ آغاز شد و با وقفه‌ای که در ساخت آن پیش آمد در سال ۱۳۴۶ به پایان رسید. در زمان فتحعلی شاه قاجار کاخ کوچک‌تری در محل فعلی کاخ نیاوران قرار داشت که در زمان محمدرضا پهلوی تخریب و کاخ نیاوران به جای آن ساخته شد. باغ ییلاقی فتحعلی‌شاه قاجار که در این نیزار ایجاد شد را «نی‌آوران» نامیدند که بعداً به نام «نیاوران» مشهور شد. محمدشاه نیز در همین باغ بنای کوچک و ساده‌ای بنا کرد و به دنبال او ناصرالدین‌شاه قاجار «کاخ صاحبقرانیه» را در این باغ ساخت. آخرین بنایی که در دوران قاجار در این باغ ساخته شد «کوشک احمدشاهی» است. این مجموعه در سال ۱۳۵۷ توسط نیروهای انقلابی تسخیر شد و در سال ۱۳۶۰ به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تحویل داده شد. در سال ۱۳۶۵ کاخ موزه نیاوران برای نخستین بار گشایش یافت.
مجموعه‌ فرهنگی – تاریخی سعدآباد
این مجموعه، از شمال با کوه‌های البرز، از شرق با گلابدره، از غرب با ولنجک و از جنوب با تجریش همسایه است. در زمان قاجار، محل استقرار و سکونت تابستانی شاهان این سلسله بوده است. پس از کودتای 1299 با الحاق باغ‌های مختلف، به اقامتگاه تابستانی رضاخان اختصاص یافت و کاخ و کوشک‌هایی به مناسبت و ضرورت‌های گوناگون استفاده می‌شد. این مجموعه هجده کاخ کوچک و بزرگ از دوره‌های قاجار و پهلوی دارد.
موزه‌ ملی ایران (موزه‌ مادر)
موزه ایران باستان، اولین موزه ایران، در ابتدای خیابان ۳۰ تیر، در بخش غربیِ میدان مشق تهران در خیابان سی تیر جای دارد. ساخت این موزه در ۲۱ اردیبهشت سال ۱۳۱۳ خورشیدی به دستور رضا شاه توسط معمار فرانسوی، آندره گُدار، شروع شد. ساختمان موزه در سال ۱۳۱۶ به اتمام رسید و موزه برای بازدید عموم افتتاح شد. این موزه شامل دو ساختمان است که یکی به نمایش آثار تاریخی ایران باستان اختصاص دارد و دیگری مختص نمایش آثار تاریخی دوره اسلامی است.
موزه آبگینه و سفالینه‌های ایران
ساختمان موزه آبگینه که در خیابان سی تیر، پلاک 55 قراردارد، به خودی خود می‌تواند برای علاقه‌مندان دیدنی باشد. این ساختمان متعلق به «قوام‌السلطنه»‌، وزیر احمد شاه قاجار بوده است‌. این ساختمان در دو طبقه و پنج تالار ساخته شده است‌. تالار یک و دو در طبقه اول و تالارهای دیگر در طبقه فوقانی قرار دارد. این موزه در واقع موزه‌ تخصصی شیشه و سفال است و قدیمی‌ترین شیشه‌ها، لوله‌های شیشه‌ای به نام سیلندر شیشه است که از معبد چغازنبیل کشف شده است و مربوط به هزاره دوم قبل از میلاد است‌. شیشه‌ها و سفال‌های طبقه اول نیز مربوط به دوره‌های پیش از تاریخ است که قدیمی‌ترین سفال دست‌ساز از دوران اشکانی‌ و هزاره‌های اول به دست آمده است‌. تالار صدف به علت شباهت شکل آن به صدف نیمه باز به این نام خوانده می‌شود و شامل انواع سفال‌های قرن سوم و چهارم شهر نیشابور است‌. این مجموعه تا 1330 محل سکونت و کار قوام‌السلطنه بود و بعد از آن مدت هفت سال در اختیار سفارت مصر قرار گرفت‌.
موزه جواهرات ملی
تاریخچه‌ جواهرات ایران از زمان حکومت صفویه آغاز می‌شود. چون تا قبل از صفویه‌، جواهرات گران‌بهایی در خزانه دولتی وجود نداشته است و براساس نوشته‌های سیاحان خارجی‌، پادشاهان صفوی بیش‌از دو قرن (907 تا 1148ق‌) دست به جمع‌آوری جواهرات زدند و حتی کارشناسان دولت صفوی جواهرات را از بازارهای هند و عثمانی و کشورهایی مانند فرانسه و ایتالیا خریداری می‌کردند و به اصفهان‌، پایتخت حکومت‌ می‌آوردند. اتفاقات زیادی در طول سال‌های بعد برای جواهرات ایران رخ داد تا اینکه در دوران قاجار مجموعه جواهرات جمع‌آوری و ضبط شد و تعدادی از جواهرات بر تاج کیانی‌، تخت نادری‌، کره جواهرنشان و تخت‌طاووس نصب شد. در 1316 ش‌، قسمت عمده جواهرات به بانک ملی ایران منتقل شدند و پشتوانه اسکناس و بعداً وثیقه اسناد بدهی دولت به بانک بابت پشتوانه اسکناس قرار گرفت‌. خزانه فعلی در 1334 ساخته و در 1339 با تاسیس بانک مرکزی ایران افتتاح و به این بانک سپرده شد. این موزه تا قبل از انقلاب فعالیت داشت و بار دیگر در 1369 برای عموم بازگشایی شد. جواهرات مهم این موزه الماس دریای نور، تخت طاووس یا تخت خورشید، تخت نادری و کره جواهر نشان است‌. موزه جواهرات ملی با مساحتی حدود 1000 مترمربع مجهز به سیستم ایمنی است که توسط آلمانی‌ها ساخته است‌.
موزه هنرهای ملی ایران
170 سال پیش‌، در زمان فتحعلی‌شاه‌، در محل ساختمان‌های وزارت فرهنگ و سازمان برنامه و بودجه‌، باغ بزرگی بود که از شمال تا خیابان هدایت فعلی و از جنوب تا میدان بهارستان گسترده بود. در حال حاضر از آن باغ و قصر فقط حوض‌خانه‌ای باقی‌مانده که تبدیل به موزه هنرهای ملی شده است و شاید همین آن را از خطر نابودی محفوظ داشته است‌. این مجموعه در برگیرنده بهترین هنرهای ملی ایران در همه سال‌های اخیر مانند مینیاتور، تذهیب‌، خاتم‌، کاشی‌کاری‌، قالی‌بافی‌، پارچه‌بافی‌، زری دوزی، مخمل بافی‌، میناکاری‌، قلم‌زنی و معرق است‌. این ساختمان در 1309 شمسی به موزه تبدیل شده است‌. ساختمان موزه از همان دوران باقی مانده و فقط حوض وسط تالار برداشته شد.
موزه فرش ایران
موزه فرش ایران در ضلع شمالی پارک لاله و روبه‌روی فروشگاه سپه، خیابان فاطمی با طرح دارقالی در نمای بیرونی این موزه در 22 بهمن ماه 1356 افتتاح شد. ساختمان موزه‌ فرش ایران، شامل دو تالار است و برای نمایش انواع قالی‌های دست بافت و گلیم مورد استفاده قرار می‌گیرد. معمولاً حدود 135 تخته از شاهکارهای قالی ایران‌، بافت مراکز مهم قالی‌بافی مانند کاشان‌، کرمان‌، اصفهان‌، تبریز، خراسان‌، کردستان و جز آن‌ها، در تالار طبقه همکف به نمایش گذاشته می‌شود.
موزه ایران (رضا عباسی)
این موزه در بزرگداشت یکی از نگارگران عصر صفویه واقع در خیابان شریعتی، نرسیده به پل سیدخندان ایجاد شد. آثار این موزه از دوره ماقبل تاریخ تا قرن 13 هجری را در بر می‌گیرد. مراکز و تالارهای تشکیل‌دهنده این موزه هنری دو تالار «پیش از اسلام» و تالار «هنرهای اسلامی» هستند‌ که تالار دوم نیز به بخش‌های «آثار هنری و صنعتی»،‌ «نگارگری» و «خوشنویسی» تقسیم می‌شود.
موزه نقاشی پشت شیشه
موزه نقاشی پشت شیشه در یکی از خانه‌های قدیمی تهران متعلق به مرحوم دکتر سیاوش شقاقی (اولین پزشک در رشته بیماری‌های ریوی)، در خیابان سعدی راه‌اندازی شد. این خانه قدیمی از بناهای اواخر دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی است. موزه نقاشی پشت شیشه دومین موزه نقاشی پشت شیشه در جهان و تنها موزه مستقل است که به یکی از شاخه‌های نگارگری اختصاص داده شده است. این موزه دربر گیرنده مجموعه عظیمی از نقاشی‌های پشت شیشه ایران است.
موزه مقدم
یکی از گران‌ترین خانه‌–‌موزه‌های دنیا در تهران،‌ در خیابان امام خمینی، بعد از خیابان شیخ هادی، جنب بانک ملت، پلاک 249 قرار دارد. خانه مقدم ازجمله خانه‌های مجلل دوران قاجار متعلق به یکی از درباریان آن زمان به نام محمدتقی خان احتساب‌الملک از صاحب‌منصبان مشهور دربار قاجاریان و رئیس اداره احتسابیه تهران و وزیر مختار ایران در برن سوئیس، بوده که بعدها در اختیار محسن مقدم، استاد باستان‌شناسی دانشگاه تهران، قرار می‌گیرد. از ویژگی‌های بارز این موزه همگون بودن نسبی فضای معماری با آثار تاریخی موجود در آن است، فضایی که با مساحتی برابر با 2117 مترمربع شامل سه حیاط بیرونی، اندرونی و سرایداری است.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام