EBTEKAR NEWSPAPER
سه شنبه, 23 مهر 1398   Tuesday 15 October 2019

سرمقاله

این اعداد بی‏اثر

ژوبین صفاری

میان‏بر‌های ناکارآمد
گروه فرهنگ و هنر - مدت‌هاست که چندان خبری از انتشار آلبوم‌های موسیقی نیست اما تا دل‌تان بخواهد تک‌آهنگ در فضای اینترنت وجود دارد. خواننده‌ها هم به پشتوانه همین تک‌آهنگ‌ها تورهای گسترده کنسرت برگزار می‌کنند اما چه شده که دیگر نه خواننده‌ها و نه تهیه‌کنندگان موسیقی علاقه چندانی به انتشار آلبوم‌ ندارند؟
چندی پیش معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، خبری منتشر کرد که بر اساس آمار مجوزهای دفتر موسیقی در بهار امسال، ۴۹۵ تک‏آهنگ از دفتر موسیقی برای انتشار مجوز گرفته‌اند و بنابراین به طور میانگین در هر روز پنج تک‏آهنگ، مجوز انتشار گرفته است. نکته قابل توجه آنکه در سه ماهه نخست سال گذشته ۲۷۷ تک‏آهنگ مجوز انتشار گرفته بود.
اما اگر نگاهی به آلبوم‌های مجوز گرفته بیندازیم به نکات قابل تاملی پی می‌بریم. همچنین در این سه ماه ۷۶ آلبوم موسیقی و یک آلبوم تصویری مجوز انتشار گرفتند در حالی که سه ماهه نخست سال گذشته ۹۱ آلبوم موسیقی و سه آلبوم تصویری مجوز انتشار گرفته بودند.
در بهار امسال ۴۸ نماهنگ مجوز گرفتند و در بهار سال گذشته ۶۰ نماهنگ مجوز انتشار گرفته‌اند.
همه این آمارها نشان از افزایش قابل توجه تک‌آهنگ‌ها و کاهش معنی‌داری تعداد آلبوم‌های مجوز گرفته دارد. حیدر کاکی، نوازنده تار، تنبور و سه‌تار معتقد است تک‏آهنگ‌ها بیشتر برای تبلیغات هنرمند استفاده می‌شود تا اینکه دارای بار هنری و حتی اقتصادی باشند او با اشاره به عدم رعایت کپی‌رایت در کشور به ایسنا گفته است: «در ایران قانون کپی‌رایت رعایت نمی‌شود. درنهایت نیز هزینه‌هایی که هنرمند برای ساخت آلبوم خود یا حتی تک‌آهنگ صرف می‌کند، بازنمی‌گردد و ممکن است حتی باعث نابودی او شود. در حال حاضر کمتر هنرمندی قصد انتشار آلبوم دارد؛ مگر اینکه بخواهد خود را معرفی کند چون این کار از هر زاویه‌ای که به آن نگاه کنید برابر با ضرر مالی هنرمند است. از طرفی اگر هنرمند قصد برگزاری کنسرتی داشته باشد از مجموع تک‌آهنگ‌هایی که منتشر کرده برای اجرا استفاده می‌کند و دیگر نیازی به انتشار آلبوم نیست».
رضا مهدوی، نوازنده سنتور و کارشناس موسیقی نیز در این زمینه با کاکی هم‌عقیده است. او گفت: «سایت‌های دانلود قانونی آهنگ مانند «بیپ تونز» که اخیراً وارد عرصه شده‌اند، نتوانسته‌اند خیلی کپی‌رایت را فرهنگ‌سازی کنند؛ چراکه زیرساخت‌های درستی ندارند، تجربی به این محیط می‌رسند و از مشاوران و اتاق فکر خوبی بهره‌مند نیستند».
البته مهدوی، دلایل دیگری را هم در کاهش تعداد آلبوم‌ها موثر می‌داند. او گفت: «دلیل دوم به روند رو به نابودی صنعت موسیقی در ایران بازمی‌گردد. در حال حاضر بخش زیادی از موسیقی ما توسط مافیا اداره می‌شود؛ مافیا نیز بیشتر به اجراهای صحنه‌ای اهمیت می‌دهند و فروش سنتی سی‌دی برای آنها جایگاهی ندارد؛ به همین دلیل درآمد کنسرت‌ها در حساب‌های بانکی آن‌ها دپو می‌شود و در اقتصاد موسیقی به گردش درنمی‌آید».
او دلیل سوم گرایش هنرمندان موسیقی به انتشار تک‌آهنگ را استقبال نکردن مردم از موسیقی جدی و گرایش‏شان به موسیقی‌های دم‌دستی و دست‏پایین برشمرد.
مهدوی اضافه کرد: «زمانی که رسانه‌ها از موسیقی نواحی و سنتی حمایت نکنند، در‏نهایت موسیقی‌های دم‌دستی جای آن‌ها را خواهد گرفت؛ از آنجایی که مردم ما چون چشم و گوش‌شان به رسانه‌های رسمی و غیررسمی است، فکر می‌کنند هنر درست همین مواردی است که می‌بینند و می‌شنوند.»
اما این اتفاق یعنی افزایش تعداد تک‌آهنگ‌ها در مقابل کاهش تعداد آلبوم‌ها چه تاثیری در روند موسیقی کشور خواد داشت؟ کاکی معتقد است این روند باعث ایجاد سیری نزولی در موسیقی خواهد شد. او گفته است: «دولت تفاوتی بین موسیقی سنتی و پاپ قائل نیست؛ این در حالی است که باید حمایت بیشتری از موسیقی ملی نشان دهد. در تمام دنیا از کسی که در عرصه موسیقی ملی کشور خود فعالیت می‌کند، حمایت‌هایی می‌شود که موسیقی ملی آنجا را حفظ کند؛ به عنوان نمونه به او سالن رایگان جهت اجرا می‌دهند یا اینکه برایش حقوق در نظر می‌گیرند؛ ولی متاسفانه در ایران اینگونه نیست. در نتیجه همه این موارد باعث می‌شود هنرمند دیگر برای انتشار فیزیکی آلبومی که برایش سود مالی ندارد تلاش نکند و تنها به انتشار چند تک‏آهنگ و در نهایت اجرای یک کنسرت بسنده کند. به همین دلیل موسیقی ما دچار یک سیر نزولی خواهد شد و پیشرفت نخواهد کرد.
اما نقش وزارت ارشاد به عنوان نهاد نظارتی که وظیفه اعطای مجوزها بر عهده او است در این امر چگونه است؟ آیا ممکن‌ است این اتفاق ناشی از سیاست‌گذاری‌های این وزارتخانه باشد؟ کاکی معتقد است وزرات ارشاد خودش را از ماجرا کنار کشیده است. او گفت: «ارشاد با حمایت از موسیقی‌های جدی‌تر می‌تواند چرخ اقتصاد موسیقی‌های سنتی و محلی را به کار بیندازد. در واقع می‌تواند سالن رایگان یا با تخفیف در اختیار آنها قرار دهد و اگر قرار است ۱۰ درصد از سود مالی اجرای یک کنسرت پاپ را که در یک سالن چند هزار نفری اجرا می‌کند بردارد، نباید همین سیستم را برای کنسرت‌های اقوام که در سالن‌های کوچک‌تر اجرا می‌کنند نیز پیاده کند».
مهدوی نیز معتقد است وزارت ارشاد بیشتر درگیر بروکراسی است تا نظارت و حمایت از هنرمندان. او در این‌باره افزود: «حاکمیت و صاحبان قدرت مانند وزارت ارشاد که بر اساس قانون اساسی وظیفه آن‌ها سیاست‌گذاری، نظارت و حمایت از هنر و هنرمندان است، بیشتر به کاغذ‏بازی و بروکراسی اداری می‌پردازد تا اینکه برای موضوعات مهمی که هر روزه در دنیا جلوه‌گری می‌کند و ما ناگزیر تابع آن می‌شویم، ساختار و نظامی کارآمد را طراحی کند و برنامه‌ریزی‌های درست داشته باشد. وزارت ارشاد باید سعی کند جایگاه حقیقی هنر و به خصوص موسیقی را به مردم تفهیم کند و برای این کار نیز باید از مدارس شروع کند. شرایط کنونی به گونه‌ای است که به مرور هنرمندان واقعی کنار گذاشته خواهند شد و شبه‏هنرمندانی که بین ۱۸ تا ۲۵ سال سن دارند جایگزین آن‌ها می‌شوند. این افراد توسط تکنولوژی خودشان را به بازار موسیقی عرضه می‌کنند، حال هرچند حضورشان کوتاه‏مدت باشد ولی در همان دوره اغنا و ارضا می‌شوند و به مثابه شخصی خود می‌رسند».
مهدوی همچنین گفت: «حجم زیاد موسیقی‌های ناسالم بی‌هویت، کم‌هویت، موسیقی‌های به دنبال هویت را که به صورت تک‌ترک منتشر می‌شوند، سهل‌انگاری مسئولان ذی‌ربط و اهمیت ندادن آنها به این موضوعات را از جمله دلایل از بین رفتن فرهنگ ایرانی به حساب آورد و این نوع موسیقی‌ها به دلیل تبعیت نکردن از اصول و قواعد، سریع از عرصه بیرون می‌روند».
او همچنین با اشاره به اهمیت استفاده از کارشناسان و نقش موثر آن‌ها در بهبود وضعیت افزود: «مدیران موسیقی و هنری در وزارت ارشاد باید جلساتی را با بزرگان و متفکران برگزار کنند و دست از امضا و کاغذبازی بردارند؛ چون دوره این حرف‌ها دیگر تمام شده است. از طرفی زمانی که افراد نخبه و کاربلد از پست‌های اداری و مهم دولتی برکنار شوند جا برای افراد ناتوان باز خواهد شد و عرصه‌های مهم در کشور لطمه خواهد دید. وزارت ارشاد و فرهنگ اسلامی مجبور می‌شود به واسطه فشارهای برخی از شرکت‌های خصوصی که عموماً تنها دنبال پول‌سازی هستند، به کارهای ضعیف مجوز بدهد. این امر باعث شده که یک نهاد دولتی تابع بخش خصوصی و پول‏ساز شود در صورتی که باید مجموعه‌ای مانند وزارت ارشاد سیاست‏گذاری سالیانه داشته باشد و ارائه محتوا کند و بخش خصوصی با نظارت ارشاد سرمایه‏گذاری و خلق اثر داشته باشد».
شاید این روزها با توجه به عدم رعایت کپی‌رایت ،دیگر انتشار آلبوم چندان توجیه اقتصادی نداشته باشد اما شاید بهتر باشد به جای پاک‏کردن صورت‏‏مسئله و استفاده از راه‌های میان‌بر، کمی به فکر فرهنگ‌سازی در این عرصه باشیم تا موسیقی‌های باکیفیت‌تر و ماندگارتری تولید شود!


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام