EBTEKAR NEWSPAPER
سه شنبه, 25 تیر 1398   Tuesday 16 July 2019

سرمقاله

آخرین بخت در میانجیگری اروپا!

جلال خوش‌چهره

محمدرضا ستاری
پس از حملات مشکوک به چهار کشتی نفتکش در نزدیکی‌های بندر فجیره امارات در اردیبهشت‏ماه و متعاقب آن هدف قرار گرفتن دو کشتی نفتکش نروژی و ژاپنی در حوالی همان منطقه که منجر به بالا رفتن سطح تنش‌ها در تنگه هرمز شده بود، پنجشنبه دو هفته قبل یعنی 13 تیرماه، دولت محلی جبل‌الطارق که تحت قیمومیت انگلستان قرار دارد به بهانه نقض تحریم‌های اتحادیه اروپا، یک سوپر‏تانکر حامل نفت ایران را که ادعا شده بود به مقصد سوریه در حال حرکت است، توقیف کرد.
این امر با اعتراض شدید ایران همراه شد به‏طوری‏که مقامات کشورمان از آن به عنوان دزدی دریایی یاد کردند. پس از این ماجرا خبرهای ضد و نقیضی از توقف کشتی‌های انگلیسی در خلیج فارس منتشر شده و بلافاصله عنوان شد که این کشتی‌ها نه از سوی ایران بلکه به دلیل پاره‌ای از مسائل مانند مسیریابی و غیره توقف کرده و پس از مدتی به مسیر خود ادامه داده‌اند. همزمان با این موضوع و در حالی که بسیاری از ناظران و کارشناسان حقوق بین‌المللی تصریح کردند که این اقدام دولت محلی جبل الطارق در جهت توقیف کشتی ایران با همکاری نظامیان انگلیسی، بر‏خلاف عرف حقوقی و بین‌المللی است و ایران نیز تاکید کرد که این نفتکش مقصدش کشوری به جز سوریه بوده است، لندن مدعی شد که اخیراً چند شناور سپاه پاسداران قصد داشتند که با هدایت یک کشتی انگلیسی به سمت آب‌های ایران آن را توقیف کنند که یک ناوچه جنگی بریتانیایی مانع از این کار شده است؛ امری که بلافاصه از سوی روابط‏عمومی منطقه پنجم دریایی سپاه تکذیب و اعلام شد که گشت دریایی سپاه طبق روش‌ها و ماموریت‌های خود در حال انجام وظیفه هستند و طی 24 ساعت منتهی به این خبر، هیچ مواجهه‌ای با شناورهای انگلیسی در منطقه نداشته است.
مگر ایران تحت تحریم اتحادیه اروپا قرار دارد؟
در همین رابطه، بار دیگر اعلام شد که دولت محلی جبل‌الطارق توقیف کشتی گریس‌1 را به مدت دو هفته دیگر تمدید کرده و حتی اخباری از دستگیری کاپیتان هندی و ملوان ارشد آن توسط انگلیسی‌ها به گوش می‌رسد. حتی برخی از رسانه‌های خارجی در چنین وضعیتی گزارش دادند که بریتانیایی‌ها قصد دارند شناورهای نظامی خود را به عنوان اسکورت کشتی‌های خود در منطقه خلیج فارس به کار بگیرند.
این در حالی است که چهارشنبه گذشته حسن روحانی رئیس‌جمهوری کشورمان در جلسه هیئت دولت تصریح کرده بود که لندن با این اقدام آغازگر شرایطی است که قطعاً تبعات آن را نیز خواهد دید. متعاقب این مسئله مقامات انگلیسی نیز ضمن ابراز نگرانی از اقدامات احتمالی ایران، اعلام کردند که وزارت حمل و نقل این کشور سطح هشدار امنیتی را برای کشتی‌هایی که با پرچم انگلیس از تنگه هرمز عبور می‌کنند، افزایش داده است.
به عقیده کارشناسان، هر‏چند اقدام انگلستان در توقیف نفتکش گریس 1 به بهانه نقض تحریم‌های اتحادیه اروپا بر علیه سوریه صورت گرفته است، اما این استناد به دلیل ماهیت فراسرزمینی این اقدام، اعتباری ندارد. به همین دلیل است که گفته جوزف بورل وزیر خارجه اسپانیا در همان زمان مبنی بر توقیف نفتکش به درخواست آمریکا از سوی لندن اهمیت پیدا می‌کند. 13 تیرماه جاری که نفتکش گریس 1 در تنگه جبل‌الطارق توقیف شد، اسپانیایی‌ها با توجه به مناقشه سرزمینی با انگلستان بر سر این تنگه، اعلام کردند که اقدام لندن نقض حاکمیت دریایی اسپانیا بوده و احتمالاً به درخواست آمریکا صورت گرفته است. از سوی دیگر لندن با توجه به تاکید ایران برای آزادسازی این نفتکش، نه تنها توقیف آن را تمدید کرده، بلکه همزمان با شناورهای نظامی خود قصد دارد کشتی‌های تجاری این کشور را در خلیج فارس و تنگه هرمز اسکورت کند. در همین راستا و در تازه‌ترین اظهار نظرهای صورت گرفته از سوی ایران، سیدعباس موسوی سخنگوی وزارت خارجه کشورمان به خبرگزاری ایرنا گفت که برای بار چهارم سفیر انگلیس به وزارت خارجه احضار شده و در مورد توقیف کشتی حامل نفت ایران از این بازخواست شده است. او با طرح این سوال که مگر ایران تحت تحریم اتحادیه اروپا قرار دارد؟ گفت که اسناد و مدارک نشان‏دهنده رفتار متناقض انگلیس است که تحت تاثیر آمریکا وارد بازی خطرناکی شده است. از همین رو بار دیگر تاکید داریم که لندن باید این نفتکش را آزاد کند.
پیوند معنادار دو اقدام
هر‏چند اقدام انگلیس در توقیف نفتکش گریس 1 و ادعای این کشور مبنی بر دست داشتن ایران در حمله به نفتکش‌ها در دریای عمان، خط و ربطی از همراهی لندن با آمریکا در جهت تشدید فشارها علیه ایران قلمداد می‌شود،اما از یک منظر دیگر نیز می‌توان دلایل چنین اقداماتی را آن هم در شرایط پر‏تنش کنونی مورد بررسی و تحلیل قرار داد.
تابستان گذشته و در حالی که موج اول تحریم‌های ثانویه آمریکا علیه ایران قرار بود که در 15 مرداد ماه اعمال شود، اروپایی‌ها که پیش از آن 11 تعهد برای حفظ برجام و همکاری با ایران را مطرح کرده بودند، با ادعای قصد ایران برای بمب‌گذاری در نشست سالانه منافقین در پاریس، مبادرت به دستگیری چند دیپلمات و تبعه ایرانی کردند. امری که دقیقاً در بحبوحه نگاه‌ها به سوی اروپا به منظور انجام تعهدات برجامی‌شان صورت گرفت و منجر به سردی روابط میان تهران و بروکسل شد. پس از این ماجرا و در حالی که همچنان اسدالله اسدی دیپلمات ایران در بازداشت به سر می‌برد، اروپا پس از ماه‌ها از مکانیسم مالی SPV به سطح محدودتری از سازوکارهای همکاری به نام اینستکس رسید که هنوز هم پس از چند ماه این سازوکار مالی نتوانسته کوچک‌ترین تعهد آنها در قبال برجام را عملیاتی و اجرایی سازد.
در همین رابطه و در حالی که امسال ایران همزمان با سالگرد خروج آمریکا از برجام، گام‌های هسته‌ای خود را آغاز کرده و هفته گذشته وارد گام دوم هسته‌ای شد و همچنین اعلام کرد که از این پس علاوه بر اینکه زمان اجرای تعهدات یکجانبه از سوی ایران گذشته است، تهران به اندازه اروپایی‌ها به تعهدات برجامی خود پایبند خواهد بود، به ناگهان توقیف یک نفتکش حامل نفت ایران و جنجال‌های پس از آن، یادآور حوادث تابستان گذشته مبنی بر دست داشتن ایران برای انجام اقدامات تروریستی در خاک اروپا است.
به همین دلیل برخی از ناظران معتقدند این مسئله نیز در پیوند خوردن با تحت فشار قرار گرفتن اروپا برای انجام تعهدات برجامی، در واقع مفر و روزنه‌ دیگری برای اروپایی‌هاست تا با برجسته کردن این موضوع و دامن زدن به تبعات پس از آن ضمن منحرف کردن افکار عمومی، از زیر بار مسئولیت کنونی‌شان که سنگین‌تر از قبل نیز شده است، شانه خالی کنند.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام