EBTEKAR NEWSPAPER
جمعه, 04 بهمن 1398   Friday 24 January 2020

سرمقاله

انتقام سپهسالار، خروج آمریکا از خاورمیانه

کورش الماسی

طی یک هفته گذشته دو موضوع باعث شده تا بار دیگر گمانه‌زنی‌ها از احتمال فراهم شدن شرایطی برای کاهش تنش میان ایران و ایالات متحده آمریکا تقویت شود. موضوع اول آزادی دو زندانی ایرانی و آمریکا و مبادله این دو با هم بود؛ امری که محمدجواد ظریف وزیر خارجه کشورمان اعلام کرد که ایران آماده تبادل تمامی زندانیان است و اکنون توپ در زمین آمریکا قرار داد. در مقابل، دونالد ترامپ نیز در واکنش به آزادی ژیائو وانگ که به جرم جاسوسی در ایران زندانی بود، ضمن تشکر از این اتفاق در توئیتی معنادار اعلام کرد: دیدید، می‌توانیم با هم به توافق برسیم!
این مسئله از آنجا حائز اهمیت است که برخی از ناظران معتقدند که روند آزادی این دو زندانی، یعنی مسعود سلیمانی و ژیائو وانگ طی مذاکراتی میان ایران و آمریکا صورت گرفته و با میانجی‌گری سوئیس به نتیجه رسیده است. از سوی دیگر، همزمان با سفر عباس عراقچی معاون سیاسی وزارت خارجه ایران به ژاپن، خبرگزاری‌های این کشور به نقل از منابع آگاه گزارش دادند که دو طرف در حال فراهم کردن مقدمات سفر حسن روحانی به توکیو در 29 آذرماه جاری هستند. سفری که به گفته کارشناسان علاوه بر موضوعات دوجانبه، محوریتی در خصوص گفت‏وگوها در جهت کاهش تنش‌ها میان ایران و آمریکا را نیز احتمالاً در بر خواهد داشت. این موضوع زمانی تقویت می‌شود که بدانیم آبه شینزو نخست‏وزیر ژاپن بهار امسال به تهران سفر کرد و در بحبوحه افزایش تنش‌ها میان ایران و ایالات متحده به عنوان یک میانجی با مقامات کشورمان وارد مذاکره شد.
در همین راستا و درحالی‏که پیوند خوردن آمادگی ایران برای تبادل زندانیان، تشکر ترامپ از ایران و نیز سفر روحانی به ژاپن به بحث‌هایی در خصوص احتمال از سرگیری گفت‏و‏گوها میان ایران و آمریکا دامن زده، بررسی برخی از پیش‌زمینه‌ها نشان می‌دهد که این سطح از گمانه‌زنی‌ها در خصوص مذاکره احتمالی میان ایران و آمریکا بسیار خوشبینانه است.
نخست اینکه اگر قرار بر مذاکره میان دوطرف بود، زمان این مذاکرات از اهمیت بالایی برخوردار است؛ یعنی پیش از خروج آمریکا از برجام و یا در نهایت با سفر روحانی به مجمع عمومی سازمان ملل، وقتی که دو کشور فرانسه و انگلیس به‏شدت خواستار دیدار میان روحانی و ترامپ بودند، این اتفاق قاعدتاً باید صورت می‌گرفت.
دوم اینکه، هر چند ایالات متحده و رئیس‌جمهوری این کشور بارها اعلام کرده‌اند که حاضر به مذاکره بدون پیش‏شرط با ایران هستند، اما بدون پیش‏شرط بودن این گفت‏وگوها تنها برای نشستن بر سر میز مذاکره است و علاوه بر مانور تبلیغاتی که واشنگتن درصدد استفاده از آن است، در حین مذاکرات احتمالی، بار دیگر تمامی 12 شرط پمپئو برای لغو تحریم‌های ایران مطرح خواهد شد.
نکته سوم این است که با توجه به سیاست اعلامی ایران و با نگاهی به تحولات چندماه گذشته، اصولاً مذاکره مستقیم با ایالات متحده در دستورکار ایران قرار ندارد. اگرچه حسن روحانی بارها پیش‏شرط گفت‏وگو با آمریکا را لغو تمامی تحریم‌ها عنوان کرده، اما با تحلیل وضعیت کنونی اغلب ناظران داخلی و خارجی متفق‏القول هستند که احتمال دست کشیدن آمریکا از سیاست فشار حداکثری و جنگ اقتصادی علیه ایران بسیار اندک است.
در چنین شرایطی، گمانه‌زنی‌ها از احتمال فراهم شدن زمینه جهت برون‏رفت از وضعیت کنونی میان ایران و آمریکا می‌تواند نه به صورت کلان و ساختاری، بلکه به صورت موردی و جزئی تحقق یابد (مانند تبادل زندانیان و یا رایزنی‌هایی با واسطه در جهت معافیت فروش نفت ایران).
در آخر، لازم به یادآوری است که در طول چهل‏سال گذشته با وجود تمامی واگرایی‌ها و اختلافات میان ایران و آمریکا، در مواقعی مانند جنگ عراق و افغانستان دوطرف به صورت موردی با یکدیگر همکاری داشته‌اند که این موارد برای هردو کشور جنبه تاکتیکی داشته و لزوماً نتوانسته سبب‌ساز حل‏وفصل مشکلات دیرینه میان تهران و واشنگتن باشد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام