سرمقاله

دو روی سکه اعتراض

ژوبین صفاری

گروه ایران و جهان - بامداد جمعه با اقدام تروریستی نیروهای آمریکایی در حمله به خودروی حامل سرلشگر قاسم سلیمانی در فرودگاه بغداد، فرمانده سپاه قدس ایران به شهادت رسید؛ شهادتی که به سرعت به خبر اول اکثر رسانه‌های جهانی تبدیل شد.
بنا به اظهار ایرج مسجدی سفیر ایران در عراق، در حدود ساعت یک بامداد روز جمعه دو خودرو که در حال انتقال شهید سلیمانی و ابومهدی المهندس از فرودگاه بغداد به سمت شهر بودند، هدف حملات موشکی نیروهای آمریکایی قرار گرفتند و در این حمله تروریستی تمامی 10 نفر همراهان سردار سلیمانی از جمله ابومهدی المهندس معاون حشد الشعبی به مقام شهادت نائل آمدند.
درپی این اقدام تروریستی آشکار، وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) نیز با انتشار بیانیه‌ای ضمن تایید حمله پهپادی به خودروی حامل سردار سلیمانی در فرودگاه بغداد، به صراحت اعلام کرد که ترامپ دستور ترور این سردار ایرانی را صادر کرده است. چنین اقدامی از سوی آمریکا به صراحت نقض حقوق بین‌المللی و تجاوزی آشکار به حاکمیت ملی ایران است زیرا برپایه تمامی موازین بین‌المللی ترور یک مقام بلندپایه آن هم در خاک کشوری ثالث درواقع نه‌تنها اقدامی خصمانه علیه ایران بلکه نقض تمامیت ارضی عراق نیز محسوب می‌شود. خاصه آنکه علاوه بر جان بولتون مشاور سابق امنیت ملی آمریکا که گفته نقشه ترور سردار سلیمانی از مدت‌ها پیش در حال برنامه‌ریزی بوده، مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا ضمن ابراز شادمانی از این اقدام، مدعی شده که به دنبال جنگ با ایران نیستیم اما دست بسته هم نخواهیم بود.
هراس دموکرات‌ها از تبعات ترور سردار سلیمانی
درپی این اقدام و در حالی که بسیاری از مقامات و تحلیلگران بین‌المللی، ترور سردار سلیمانی از سوی آمریکا را عاملی در جهت تشدید تنش‌ها در منطقه و اقدامی ماجراجویانه از سوی واشنگتن تعبیر کرده‌اند، یک دو دستگی ملموسی نیز میان مقامات آمریکایی درپی این حرکت تروریستی از روز گذشته مشاهده می‌شود. به غیر از کاخ سفید و برخی از جمهوری‌خواهان، بخش قابل ملاحظه‌ای از دموکرات‌های آمریکایی به صورت آشکار از این اقدام وحشت کرده‌اند به طوری که نانسی پلوسی رئیس مجلس نمایندگان آمریکا با انتشار اطلاعیه‌ای ضمن ابراز نگرانی از پیامدهای حمله شبانه نیروهای ایالات متحده به سردار سلیمانی، تاکید کرد که دولت ترامپ مجوز استفاده از نیروهای نظامی علیه ایران را نداشته و اقدام اخیر بدون مشورت با مجلس صورت گرفته است. جو بایدن یکی از جدی‌ترین رقبای ترامپ در انتخابات سال آینده نیز در واکنش به این اقدام تصریح کرده که چنین عملی واکنش قطعی ایران را درپی خواهد داشت و می‌تواند ایالات متحده را در آستانه یک تنش بزرگ در خاورمیانه قرار دهد. برنی سندرز از دیگر نامزدهای انتخاباتی آمریکا هم با انتشار توئیتی ضمن تاکید بر این‌که چنین اقدامی از سوی ترامپ، ایالات متحده را در مسیر دیگری قرار می‌دهد، نوشت: دونالد ترامپ با صدور دستور حمله به قاسم سلیمانی، موجب نزدیک‌تر شدن ایالات متحده به جنگی فاجعه‌آمیز در خاورمیانه شده است.
نقض آشکار حقوق بین‌المللی
به گفته ناظران، اقدامات اخیر آمریکا در عراق طی چند روز گذشته عملاً پرده واقعیت حضور این کشور در منطقه را کنار زده است. حمله به نیروهای حشد الشعبی در استان الانبار که جزئی رسمی از نیروهای نظامی عراق و تحت امر نخست‌وزیری هستند، تا ترور یک مقام بلندپایه ایرانی به همراه معاون حشد الشعبی و نیز پیاده کردن نیروهای نظامی آمریکایی از کویت به بغداد به بهانه محافظت از سفارت آمریکا، همگی گویای آن است که آمریکایی‌ها اکنون ابایی ندارند تا به صراحت نشان دهند عراق را به عنوان کشوری مستقل همچنان در اشغال نظامی خود دارند و برخلاف موازین منشور ملل متحد در حال ماجراجویی و اعلام جنگ از خاک کشوری دیگر به ایران هستند. در این رابطه اگنس کالامارد گزارشگر ویژه سازمان ملل در یک رشته پیام توئیتری به تحلیل بیانیه پنتاگون درپی ترور سردار قاسم سلیمانی پرداخته و نوشت: این بیانیه اشاره می‌کند که این اقدام با هدف جلوگیری از برنامه‌های آینده حملات ایران به مواضع آمریکا صورت گرفته است. (وزارت دفاع آمریکا در بیانیه خود اینطور مدعی شده که ایران قصد داشته در آینده حملاتی را علیه آمریکا در عراق تدارک ببیند). در هر صورت این بیانیه دارای ابهام است زیرا این ترور بیشتر اقدامی تلافی‌‎‌جویانه برای اقدامات گذشته به نظر می‌رسد تا آمادگی برای دفاع فوری از خود. گزارشگر ویژه سازمان ملل همچنین تصریح کرده که این تصور که سلیمانی «به طور فعالانه در حال پیش‌برد برنامه‌ها» بود، هم از نظر معنایی و هم از نظر نظامی عجیب است. آیا این برای رسیدن به معیار تناسب و ضرورت چنین اقدام کافی است؟ این بیانیه اشاره نمی‌کند که افراد دیگری نیز در کنار سلیمانی جان خود را از دست دادند. آیا این اتفاق تصادفا رخ داد؟ در هر صورت چنین اقدامی کاملا غیر قانونی بوده است.
در همین راستا و در حالی که مقامات کشورمان از لزوم پاسخ قاطع به آمریکا سخن گفته‌اند و رئیس کمیته دومای دولتی روسیه نیز گفته که حمله آمریکا در عراق می‌تواند در شورای امنیت سازمان ملل متحد بررسی شود، آمریکایی‌ها علاوه بر اینکه نیروهای خود را در کویت مستقر کردند، طی بیانیه‌ای شهروندان خود را به خروج از عراق فراخواندند. از سوی دیگر روزنامه لس‌آنجلس تایمز آمریکا ترور سردار سلیمانی را بزرگ‌ترین قمار دونالد ترامپ ارزیابی کرده است و وزارت دفاع روسیه نیز چنین اقدامی را دارای اثرات و تبعات منفی برای تمامی جهان بر شمرده است. نیروهای انگلیسی نیز در منطقه خاورمیانه به حالت آماده‌باش کامل درآمده و لندن خواستار اتخاذ تدابیری برای کاهش تنش‌ها شده است. این در حالی است که روز گذشته چارلز میشل رئیس شورای اروپا در واکنش به ترور سردار سلیمانی خواستار اجتناب طرف‌های درگیر از افزایش تنش شده و درخصوص شعله کشیدن خشونت در کل منطقه ابراز نگرانی کرد. در ادامه واکنش‌های بین‌المللی به اقدام تروریستی آمریکا در ترور سردار سلیمانی همچنین روز گذشته سخنگوی آنگلا مرکل صدراعظم آلمان، در این زمینه گفت: ما در نقطه‌ای خطرناک از افزایش تنش هستیم. اکنون مهم است که احتیاط و خویشتنداری حفظ شود تا زمینه کاهش تنش فراهم آید. از سوی دیگر همزمان با این اتفاق بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل سفر خود به یونان را نیمه‌کاره رها کرد و گزارش می‌شود ارتش رژیم صهیونیستی از بیم تبعات چنین اقدامی در حالت آماده‌باش کامل قرار گرفته است. اما واکنش‌ها از ترور سردار سلیمانی در عراق نیز بسیار شدید بوده تا جایی که برهم صالح رئیس‌جمهوری این کشور در پیامی ضمن تسلیت به مناسبت شهادت سردار سلیمانی و ابومهدی المهندس اعلام کرد: با کمال تاسف خبر شهادت حاج ابومهدی المهندس و حاج قاسم سلیمانی را شنیدیم؛ دو فرمانده‌ای که نقش مهمی در جنگ با داعش داشتند و در آن جنگ ایثارگری را به تصویر کشیدند. ما این تجاوز را محکوم می‌کنیم و بی‌شک پیامدهایی امنیتی در عراق و منطقه به دنبال خواهد داشت. همچنین عادل عبدالمهدی نخست وزیر مستعفی عراق حمله آمریکا به سردار سلیمانی را نقض آشکار حاکمیت و دشمنی علیه کشورش دانسته است و خواستار تشکیل جلسه فوری پارلمان شده است.
از سوی دیگر در حالی که مقتدی صدر خواستار فعال شدن جیش المهدی برای مقابله با اقدامات آمریکا شده، روز گذشته آیت‌الله سیستانی مرجع عالی شیعیان در عراق، ترور سردار سلیمانی را محکوم کرد. در همین راستا عبدالمهدی کربلایی، خطیب جمعه کربلا و نماینده آیت‌الله سیستانی روز گذشته گفت: از حمله مجرمانه به پایگاه‌ نیروهای عراق در شهر القائم که به شهادت و زخمی شدن ده‌ها تن از فرزندان مبارز عراقی انجامید تا حوادث تاسف‌باری که ظرف چند روز اخیر بغداد شاهدش بوده و حمله ظالمانه به نزدیکی فرودگاه بین‌المللی بغداد‌، همگی نمود نقض آشکار حاکمیت عراق و منشورهای بین‌المللی است، حمله‌ای که به شهادت شماری از قهرمانان عرصه‌های پیروزی علیه تروریست‌های داعش منجر شد.
اقتصاد جهانی در شوک
به گفته برخی از کارشناسان، حمله مستقیم ایالات متحده به سردار سلیمانی پیامی آشکار به گروه‌های افراط‌گرای منطقه در جهت فعال شدن آنها در شرایط کنونی خاورمیانه است. سردار سلیمانی فرمانده مبارزه با داعش و تروریسم در خاورمیانه بود. در حالی که با یورش داعش به عراق و سوریه تمامی کشورهای غربی و منطقه‌ای غافل‌گیر از این پدیده افراطی بودند، وجود سردار سلیمانی عامل نجاتی بوده تا کشور عراق به طور کامل زیر سیطره این نیروی اهریمنی قرار نگیرد. به همین دلیل کارشناسان معتقدند خلاء وجودی وی در شرایط کنونی منطقه، موجب تقویت جریان‌های تروریستی در منطقه خواهد شد.
از این پیامد خطرناک و پاسخ احتمالی ایران که بگذریم، واکنش سریع بازارهای جهانی به خبر شهادت سردار سلیمانی نیز حائز اهمیت و توجه بود. بلافاصله صبح دیروز در‌پی شهادت سردار سلیمانی بهای جهانی نفت چهار درصد افزایش یافت. بنابر گزارش خبرگزاری یورونیوز قیمت هر بشکه نفت خام پایه برنت دریای شمال تا ظهر دیروز ۲ دلار و ۳۷ سنت افزایش یافت و به ۶۸ دلار و ۶۲ سنت رسید. بدین ترتیب قیمت جهانی نفت به بالاترین حد خود در ۷ ماه گذشته جهش کرد.
در همین حال بهای جهانی طلا نیز تا ظهر جمعه ۲۰ دلار افزایش یافت و به مرز هزار و ۵۵۰ دلار رسید. پیش‌تر در جریان معاملات هفته نخست سپتامبر قیمت جهانی هر اونس طلا از هزار و ۵۵۰ دلار فراتر رفته بود و پس از آن تحت تاثیر انتشار اخبار مثبت از روند مذاکرات تجاری آمریکا و چین سیر نزولی به خود گرفته بود.
بازارهای سهام آمریکا، اروپا و آسیا نیز روز جمعه شاهد نزول شاخص‌ها بودند. افت نسبی قیمت سهام طی خرید و فروش‌های روز جمعه موجب شد تا شاخص داوجونز که میانگین موزون قیمت سهام ۳۰ شرکت صنعتی برتر آمریکایی نشان می‌دهد، ۲۷۳ واحد و شاخص کل بورس آلمان (داکس) هم ۱۸۵ واحد کاهش یافت. در آسیا نیز شاخص بورس ژاپن (نیکی) ۱۸۱ واحد افت کرد.
از طرف دیگر در تازه‌ترین تحولات صورت‌گرفته تا عصر روز گذشته پیرامون این اقدام تروریستی آمریکا، تیم کین نماینده دموکرات مجلس سنای آمریکا خواستار سلب اختیارات جنگی دونالد ترامپ رئیس‌ ایالات متحده آمریکا شد و در حالی که آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد از تنش به وجود آمده میان ایران و آمریکا شدیداً ابراز نگرانی کرده است، خبرگزاری اینترفکس به نقل از دیمیتری پسکف سخنگوی کاخ کرملین گزارش داده که ولادیمیر پوتین رئیس‌ فدراسیون روسیه با امانوئل ماکرون همتای فرانسوی خود درباره ترور سردار سلیمانی تماس گرفته و در گفت‌و‌گو با رئیس‌جمهوری فرانسه ضمن ابراز نگرانی از ترور سردار سلیمانی، عملیات آمریکایی‌ها را مسبب افزایش تنش‌ها در منطقه دانست.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام