سرمقاله

مخاطرات تک‌صدایی در قدرت

علیرضا صدقی

خطر در کمین جزیره هفتاد رنگ
گروه جامعه: این روزها ساخت‌وساز در سواحل استان هرمزگان به بهانه توسعه سایت‌های پرورش ماهی و میگو در حال گسترش است. برخی ساخت‌وسازها در حریم اماکن تاریخی یا طبیعی، سبب نگرانی فعالان حوزه‌های گردشگری و محیط زیست شده و ساکنان استان هرمزگان و به ویژه جزیره هرمز را نیز نگران کرده است. یکی از این سایت‌های پرورش میگو به تازگی کار خود را در نزدیکی ساحل چهار درخت جزیره هرمز و کوه‌های رنگی‌اش آغاز کرده، در حالی که بخشدار جزیره هرمز از توقف کار این سایت به دلیل نداشتن مجوز از سوی این سازمان دولتی و آغاز مجدد کار آن علیرغم عدم ارائه مجوز خبر داده است. با این حال مدیرکل دفتر استعدادیابی و بهره‫برداری منابع طبیعی سازمان جنگل‌ها گفته است که این سایت یکی از پروژه‌های شرکت شهرک‌های کشاورزی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی است که ساخت و ساز وسیعی برای انجام کارش نیاز ندارد و عدم هماهنگی میان منطقه آزاد و میراث فرهنگی و این وزارتخانه سبب شد که زمین‌های نزدیک به ساحل چهار درخت جزیره هرمز و کوه‌های رنگی‌اش مورد تخریب واقع شود.
هنوز مدت‌زمانی از موضوع واگذاری اراضی در محدوده طولانی‌ترین غار نمکی جهان به مرکز پرورش میگو به ‌عنوان جدی‌ترین تهدید برای خروج ژئوپارک قشم از یونسکو نگذشته که باز هم طبق تصاویر و مستنداتی که به دست رسیده، ساحل چهار درخت جزیره هرمز و کوه‌های رنگی‌اش در خطر تخریب قرار گرفته و بکر بودن جزیره هرمز با ساخت‌وسازهای اینچنینی در مسیر نابودی قرار داده است. اگرچه جزیره هرمز در این سال‌ها به خاطر زیبایی‌ها و منابع طبیعیش از سنگ‌ها و کانی‌هایش تا خاک‌های رنگیش به شهرت رسیده اما سال‌ها است که هرمز به یکی از استان‌های پیشرو در زمینه صید و پرورش میگو در ایران شهره است. از اواخر دهه هشتاد که پس از افت و خیزهای فراوان پرورش میگو به صورت حرفه‌ای در ایران درآمد، شاهد فعال شدن تعداد زیادی از سایت‌های پرورش میگو و ماهی در استان‌های مختلف بودیم که دراین میان هرمزگان به عنوان یکی از استان‌های پیشرو (احداث نخستین استخر پرورش میگو ایران درتیاب جنوبی از توابع میناب است) که با توسعه همه جانبه چرخه تولید میگو و با جایگزین کردن گونه وانامی به جای دیگر میگوهای پرورشی (‫سفید هندی و ببری) در آبهای شور توانست با پشت سر گذاشتن استان بوشهر بر جایگاه نخست تولید این اّبزی تکیه بزند و حال در اواخر دهه 90 آنهایی که فکر بهره‌برداری بیشتر از این صنعت دارند، به ساحل‌ها و مناطق بکر و با اهمیت این استان پناه برده‌اند. ساحل جزیره هرمز حالا به یکی از بهترین مکان‌ها برای پرورش میگو بدل شده که در ماه‌های اخیر خبرها و گزارش‌های بسیاری از فعالیت‌های سایت‌های پرورش میگو و تخریب و ساخت و ساز در محدوده این جزیره و منابع طبیعیش که بعضا به عنوان میراث طبیعی ایران به ثبت رسیده به گوش می‌رسد.
تصاویر و مستندات جدید منتشر شده از فعالیت سایت‌های پرورش میگو در ساحل جزیره هرمز حکایت از فعالیت سایت دیگری در نزدیکی ساحل چهار درخت جزیره هرمز و کوه‌های رنگی‌اش دارد که خطر تخریب این منابع طبیعی و میراثی را دو‫چندان کرده است.
سید مجدالدین حسینی، بخشدار جزیره هرمز در رابطه با این سایت پرورش میگو به ایسنا خبرداده که «فردی که به گفته خود برای ساخت سایت پرورش ماهی در ساحل محیط‌زیست اقدام به تخریب کوه‌های رنگی و ساخت‌وساز کرده از سمت بخشداری هیچ‌گونه مجوزی برای ساخت‌وساز ندارد.» او با اشاره به اینکه هرگونه ساخت‌وسازی در داخل شهر مجوز شهرداری و در خارج حریم شهر مجوز بخشداری را نیاز دارد، افزود: «این فرد هیچ‌گونه مجوزی را از بخشداری اخذ نکرده است.» وی ادامه داد: «این فرد یک بار برای ساخت‌وساز و تخریب اقدام کرده و کارش را متوقف کرده‌ایم تا مجوز خود را به بخشداری ارائه دهد، اما پس از مدتی بدون آوردن مجوز مجدداً آغاز به کرده است، با به ‌محض فهمیدن این موضوع از نیروی انتظامی خواستیم اقدام کرده و کارش را متوقف کند.»
حالا اما پس از چند روز، محمدرضا همتی، مدیرکل دفتر استعدادیابی و بهره‌برداری منابع طبیعی سازمان جنگل‌ها ضمن اشاره به اینکه مساحتی حدود ۱۲ هزار متر مربع در جزیره هرمز برای پرورش ماهی واگذار شده است، گفت: «منابع طبیعی محدودیت‌های مشخصی برای تخصیص زمین دارد که این قسمت جزو هیچ کدام از محدودیت‌ها برای واگذاری نبود.» او با بیان اینکه عملیات پرورش میگو در کنار اراضی پست دریا انجام می‌شود، اظهار کرد: «این عملیات به گونه‌ای نیست که نیاز به ساخت‫و‫ساز وسیعی داشته باشد. در حال حاضر شرکت شهرک‌های کشاورزی که وابسته به وزارت جهاد کشاورزی است مسئول تشکیل محل‌هایی برای پروژه‌هایی خود است که یکی از مصادیق آن‌ها شهرک‌های تولید و پرورش آبزیان است». وی با اشاره به اینکه عمیات پرورش میگو پیش از این به صورت محدود در استان گلستان و خوزستان نیز انجام شده بود، تصریح کرد: «در بندرعباس نیز طی سال‌های اخیر زمینی برای پرورش میگو تخصیص داده شده است. برای واگذاری اراضی ابتدا سازمان امور اراضی از دستگاه‌های مختلفی از جمله منابع طبیعی استعلام می‌کند و دستگاه‌ها با توجه به محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هایی که دارند می‌توانند با واگذاری اراضی موافقت یا مخالفت کنند.» مدیرکل دفتر استعدادیابی و بهره‫برداری منابع طبیعی سازمان جنگل‌ها ادامه داد: «برای مثال منابع طبیعی با واگذاری زمین در جنگل، ذخیره‌گاه جنگل، مرتع درجه یک، حریم دستگاه‌های دولتی و حریم میراث فرهنگی مخالفت می‌کند. در‫مورد واگذاری زمین در حریم ژئوپارک قشم برای عمیات پرورش میگو باید گفت که منطقه آزاد و میراث فرهنگی حریمی را به عنوان محدوده ژئوپارک به منابع طبیعی اعلام نکرده بودند و از این رو اداره منابع طبیعی استان با واگذاری زمین به سایت پرورش میگو موافقت کرد.» همتی با بیان اینکه ۱۳۵ میلیون هکتار عرصه‌های منابع طبیعی در کشور است، تصریح کرد: «متولی هر بخش از جمله مناطق حفاظت شده، مناطق نظامی، مناطق تاریخی و فرهنگی و... باید حرائم اماکن خود را به دستگاه‌های مربوطه اعلام کند تا با چنین مشکلاتی مواجه نشویم.» وی درباره عکس‌های منتشر شده از ساخت‫و‫ساز در ساحل چهار درخت جزیره هرمز و کوه‌های رنگی‌ آن توضیح داد: «این زمین هیچ محدودیتی از نظر پوشش گیاهی، ذخیره‌گاه جنگلی و زیست محیطی و‫... ندارد. منابع طبیعی محدودیت‌های مشخصی برای تخصیص زمین دارد که این قسمت جزو هیچ کدام از محدودیت‌ها نیست.»
مدیرکل دفتر استعدادیابی و بهره‫برداری منابع طبیعی سازمان جنگل‌ها با اشاره به اینکه از جمله دیگر محدودیت‌های منابع طبیعی برای واگذاری زمین ایل‌راه عشایر، نهالستان‌ها و ایستگاه‌های تولید بذر و مناطقی است که میراث فرهنگی جزو حریم خود اعلام کرده، گفت: «محدوده‌ای که برای واگذاری زمین در‫نظر گرفته شده است، نباید دارای ارزش اکولوژیکی، تاریخی و باستانی یا زیست محیطی باشد. زمانی که هیچ دستگاهی محدوده‌ای را به عنوان حریم خود اعلام نکرده است، منابع طبیعی نمی‌تواند با واگذاری مخالفت کند.» همتی با تاکید بر اینکه منابع طبیعی نمی‌خواهد که به اکوسیستم‌های با ارزش زیست محیطی و تاریخی لطمه‌ای وارد کند، اظهار کرد: «در‫کل مساحتی حدود 12 هزار متر مربع در جزیره هرمز برای پرورش ماهی واگذار شده است. علاوه بر آن در قشم نیز حدود سیصد تا چهارصد هکتار زمین به افراد بومی برای پروش میگو تخصیص داده شده است، البته این زمین‌ها بیش از چهار کیلومتر تا گنبد و غار نمکی فاصله دارند و از سوی دیگر دستگاه‌های گنبد نمکی حریمی را به منابع طبیعی اعلام نکرده بودند.»
با این حال اما صحبت‌های این مقام مسئول این نگرانی را ایجاد می‌کند که چه تعداد زمین، ساحل، تالاب، رود و آثار تاریخی در ایران وجود داشته یا دارد که به خاطر عدم هماهنگی و ابلاغ به سازمان‌های عمرانی و صنعتی تخریب شده یا در معرض تخریب قرار دارد. البته می‌توان پیش‌بینی کرد که سازمان میراث فرهنگی بعد از این اظهارات مدیرکل دفتر استعدادیابی و بهره‫برداری منابع طبیعی سازمان جنگل‌ها ممکن است اعلام کند که وظیفه این وزارتخانه نیست که با سایر ارگان‌ها هماهنگی به‫عمل آورد و باید ارگان‌ها و سازمان‌ها پیش از شروع به اجرا از این وزارتخانه درباره میراثی بودن زمین‌ها و اراضی استعلام می‌کردند. پاسخی که البته بی‌منطق هم نیست. با این حال باید دید که چه فرآیندی طی شده تا این سایت پرورش میگو که مجوزی از بخشداری هرمز ندارد کار خود را آغاز کرده و حریم کوه‌های رنگی هرمز را خدشه دار کرده است؟


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام