سرمقاله

نمود شکاف گفتمانی در دناپلاس

ژوبین صفاری

ترامپ یا بایدن؟ تفاوت نمی‌کند. هریک از این دو رقیب که کرسی اتاق بیضی شکل کاخ سفید را در انتخابات نوامبر آینده از آن خود کنند، اختلافات تهران و واشنگتن به قوت خود باقی است. روابط ایران و آمریکا در چهار دهه گذشته بر یک مدار ثابت جاخوش کرده است؛ چه دموکرات‌ها یا جمهوریخواهان ابتکار عمل را در کاخ سفید و کنگره در اختیار داشته باشند و چه دولت و مجلس ایران رنگ اصولگرایی و یا اصلاح طلبی داشته باشند.
انتخابات ریاست جمهوری نوامبر 2016 در خاطره‌ها باقی‌است؛ آن هنگام هم برخی ساده‌انگارانه تصور می‌کردند با خروج «باراک اوباما» از کاخ سفید، فصل تازه‌ای از روابط ایران و آمریکا شکل می‌گیرد. طرفه اینکه در تریبون‌های رسمی، پیروزی «دونالد ترامپ» را به فال نیک گرفته و برایش آرزوی کامیابی می‌شد. زمانی به‌طول نینجامید که آهنگ کلام خوش‌بینان به رنگ سابق برگشت و شعارها علیه سیاست‌های دولت امریکا همان شد که بود. تقلیل عوامل تنش مزمن در روابط ایران و آمریکا به شخصیت‌ها و شیوه رویکرد دولتمردان دو کشور، عامل انحراف در تحلیل واقعی اوضاع است. اختلاف‌ها ناشی از سیاست‌های راهبردی دو نظام سیاسی است که در بسیاری از موارد به تقابل گریز‌ناپذیر با یکدیگر می‌انجامد. از این‌ رو نمی‌توان چنین پنداشت که درصورت بازگشت دموکرات‌ها به کاخ سفید و کسب اکثریت کنگره آمریکا، اوضاع به همان شکلی بازمی‌گردد که پیش از سال 2017 بود. در این‌ حال فراموش نباید کرد که اگر قرار به حل اختلافات و برون‌رفت روابط تهران و واشنگتن از تنش بود، هشت سال دولت باراک اوباما مناسب‌ترین فرصت برای این منظور می‌نمود اما چنین نشد. روزشماری برای خروج دموکرات‌ها از کاخ سفید سکه آن روزها بود. حالا هم نمی‌توان چنین پنداشت که دولت احتمالی بایدن می‌تواند به لحاظ «اصولی» متفاوت از دولت ترامپ با تهران وارد گفت‌وگو شده و یا بستر آن را مطابق با ترجیحات «ارزشی» تهران فراهم کند. تنها پیش فرض تفاوت میان دولت و شخص بایدن با ترامپ در ادبیات آنان خواهد بود؛ در حالی که به لحاظ اصولی هر دو رقیب نگاه مشترکی را به جایگاه جهانی و منطقه‌ای ایران داشته و به‌رغم برخی تفاوت‌های شکلی، خواست‌های مشترکی را در قبال تهران بیان می‌کنند. علاوه‌ بر این، احتمال همراهی فعالانه اروپاییان با دولت بایدن در تلاش برای تحمیل خواست‌های خود به تهران در همه حوزه‌های مورد اختلاف به‌مراتب بیش از دولت ترامپ خواهد بود.
یکی از اصلی‌ترین شروط تهران برای هرگونه گفت‌وگو با واشنگتن، بازگشت دولت این کشور به برجام است. پیش‌بینی می‌شود که دولت بایدن برای این اقدام آمادگی دارد اما همانگونه که «جیک‌سالیوان» عضو برجسته تیم مشاوران سیاست خارجی بایدن در مقاله‌ای که پایگاه خبری «آسیا تایمز» بازتاب داد، این بازگشت به گونه‌ای خواهد بود که نتایج سیاست «فشار حداکثری» دولت ترامپ را علیه ایران دربرداشته باشد. او در مقاله‌اش تصریح کرده که دولت بایدن نیز در سه مقوله «توانمندی موشکی‌، نفوذ منطقه‌ای و غروب برجام» با سیاست دولت‌کنونی امریکا در قبال ایران هم‌نظر است. به‌این ترتیب میان دو جناح رقیب و در‌این حال طرف‌های اروپایی در بازنویسی برجام نگاه مشترک وجود دارد. به‌عبارت دیگر، نمی‌توان با خوش‌بینی ساده‌دلانه چشم‌اندازی متفاوت از آنچه در روابط تهران ـ واشنگتن و به‌تبع آن اروپا وجود دارد را درصورت پیروزی «جوبایدن» در انتخابات نوامبر ترسیم کرد مگر آنکه اراده‌ای تازه میان طرف‌ها ایجاد شود. آنچه واقعی است اینکه تفاوت نمی‌کند بایدن یا ترامپ اتاق بیضی را در کاخ سفید از آن خود کنند. اختلافات و تنش‌ها میان تهران و واشنگتن همچنان باقی است.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام