سرمقاله

خشاب ترامپ؛ پر یا خالی؟

جلال خوش‫ چهره

عملیات آزاد سازی موصل همراه با گمانه‌هایی است که از یکسو به آینده داعش مربوط است؛ از سوی دیگر تمامیت نظام سیاسی عراق و بالتبع تمامیت ارضی آن و در این‌حال سرنوشت جنگ در سوریه. چشم انداز خوب و بد هریک از گمانه‌ها به اراده‌ای که اکنون برای آزادی موصل در حال انجام است ارتباط مستقیم دارد.
موصل در کمترین زمان و سهل‌ترین امکان از سوی داعش در دوسال پیش اشغال شد. این وضع ناشی از چند عامل کلیدی بود: ناتوانی دولت مرکزی در ایجاد وفاق ملی میان همه اقوام عراقی؛ فقدان انگیزه کافی نزد نیروهای نظامی برای دفاع از موصل؛ پراکندگی تصمیم‌سازان دربغداد، تجمع نیروهای بازمانده ارتش و حزب بعث در موصل و وجود خواست‌هایی که سبب ‌شد داعش در کمترین زمان مواضع خود را در دومین شهر بزرگ عراق ‌مستحکم کند؛ شهری که اکثریت جمعیت آن را مردم اهل تسنن شامل می‌شدند،. علاوه‌براین حمایت‌های دولت‌های عربی و غربی و نیز اقلیم کردستان با استقرار داعش در موصل در کوتاه مدت مشکل چندانی نداشتند بلکه بهانه‌ای برای گرفتن امتیاز از دولت مرکزی بود.
داعش علیرغم خصلت بنیادگرایانه‌اش برای برخی مخالفان نظام سیاسی عراق در آن هنگام، نمادی از سلفی‌گری بود که ضمن نزدیکی ایدئولوژیک با دولت‌های عربی، تا حدودی تامین کننده اهداف پان عربیسم مدل عربستان هم می‌شد.
2‌سال حکومت سیاه داعش بر مردم تحت اشغال خود _ به ویژه موصل که اکثر ساکنانش اهل تسنن هستند_ همه تصورات عوامفریبانه سلفی‌ها را در استقلال از دولت مرکزی و به‌زعم خود خلاصی از حاکمیت اکثریت شیعه نقش برآب کرد. مردم اهل تسنن در ماه‌ها و سال‌هایی که گذشت بخوبی دریافتند که حکومت داعش و اندیشه‌های سلفی بزرگترین تهدید علیه جان، مال و نوامیس آنان هستند. سلفی‌ها به جای بهشت، جهنم را برای مردم آفریدند.
اکنون دولت عراق با تکیه بر مشارکت عمومی مردم و با نگاه به تجربه گذشته و درحالی که همه شرایط عینی و ذهنی برای بیرون راندن داعش فراهم است،‌بهترین فرصت را برای ایجاد توافق ملی در اختیار دارد. داعش دیر یازود تسلیم اراده نیروهای متحد خواهد شد اما لازم است دولت عراق برای بازسازی کیان این کشور، تدابیر لازم را در ایجاد ساختار دولت _ ملت بکار برد. این هدف همزمان با رهایی موصل از اشغال داعش باید دنبال شود. هنر بازسازی رابطه با عموم ملت عراق، تمامیت این کشور را دوباره احیا خواهد کرد. در این صورت داعش، بازمانده اندیشه‌های بعثی و جریان های سلفی، فرصت بروز دوباره به شکلی دیگر را نخواهند یافت.
در این‌حال، اصرار غرب بر هدایت نیروهای داعش به درون مرزهای سوریه، هدف زیرکانه‌ای است که از یکسو فرصت بهره‌مندی از این نیروها در آینده علیه دولت عراق وجود داشته باشد. از سوی دیگر بتواند مخالفان دولت بشار اسد را تقویت کند. ناتوانی دولت حیدرالعبادی در ایجاد وفاق ملی، هر دوکشور عراق و سوریه را در آینده دچار تهدید جدی خواهد کرد. هدف عربستان، ترکیه و متحدان آنها پنهان نیست؛ ایجاد کشوری مستقل از میان سوریه و عراق و همچنین تقویت انگیزه‌های استقلال طلبانه اقلیم کردستان عراق. دولت بغداد آزمون سختی پیش‌رو دارد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام