EBTEKAR NEWSPAPER
شنبه, 05 خرداد 1397   Saturday 26 May 2018

سرمقاله

شروطی برای توافق نکردن!

محمدعلی وکیلی

در شرایط کنونی یا همه با هم می‌بریم یا همه با هم می‌بازیم
محمدجواد ظریف وزیر خارجه کشورمان که روز جمعه به منظور شرکت در نشست مجمع عالی‌رتبه سیاسی سازمان ملل به آمریکا سفر کرده است، روز گذشته علاوه بر سخنرانی در اندیشکده شورای راهبردی روابط خارجی و گفت و گو با روزنامه نشنال اینترست؛ با آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد نیز دیدار و گفت و گو کرد.
وزیر خارجه ایران که به واسطه ارتباطات بین المللی گسترده خود که با اعتبار وی میان مقامات بین المللی پیوند خورده است، در طول چهار سال اخیر سعی کرده تا همواره طی سفرهای خارجی خود پیام سیاست خارجی نوظهور ایران پس از روی کار آمدن دولت یازدهم را به جامعه جهانی برساند. در همین راستاست که وی پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ و ساز ناکوک دولت وی با برجام این مهم را به اقدامات ایران و آمریکا در قبال برجام تعمیم داده و با برشمردن موارد پایبندی ایران به این توافق بین المللی، توانسته توپ را در زمین آمریکایی‌ها بیاندازد.
ظریف در همین رابطه از فرصت سفر به نیویورک استفاده کرده و علاوه بر گفت و گوی تلویزیونی با شبکه خبری سی ان ان، در اندیشکده روابط خارجی آمریکا نیز سخنرانی کرد. رییس دستگاه دیپلماسی کشورمان در این سخنرانی با اشاره به اقدامات آمریکا در اعمال تحریم علیه ایران و همچنین سیاست‌های این کشور مبنی بر تغییر رژیم در ایران، اظهار داشت: طرح این موضوع نشان می‌دهد که آمریکا از گذشته درس نگرفته است. شما نتایج
پیاده سازی این سیاست در سال 1953 را دیدید. آمریکا از زمان انقلاب اسلامی ایران به دنبال تغییر حکومت بوده است. در دولت اوباما به طور رسمی گفته شد که چنین سیاستی کنار گذاشته شده؛ اما باور نداریم که در حقیقت چنین بوده باشد. ما مشروعیت و قدرت خود را از مردم می‌گیریم. این تفاوت عمده ما با کشورهای هم‌ پیمان آمریکا در منطقه است.
همه کشورهای منطقه به نحوی زیر چتر حمایت خارجی هستند؛ اما ایران اینگونه نیست. همه می‌خواهند فراموش کنند که به مدت هشت سال، جنگی به ما تحمیل شد که در آن از شوروی تا آمریکا و همه اعضای دائمی شورای امنیت از طرف مقابل حمایت و میلیون‌ها دلار خرج کردند. تغییر حکومت در ایران جواب نمی‌دهد چرا که ایران کشوری نیست که مشروعیت خود را از آمریکا بگیرد. ما به مردم خود متکی هستیم.
امری که در کشورهای منطقه غایب است
وزیر خارجه کشورمان همچنین در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم ایران گفت: مردم ما دو ماه پیش نزدیک به 10 ساعت در صف‌های رای گیری ایستادند تا نظرات خود را بیان کنند. این موضوع کاملا در دیگر کشورهای منطقه غایب است. سرخوردگی و خشم ناشی از آن به خود حکومت‌هایشان باز می‌گردد. متاسفانه سعی می‌کنند آن را به سمت یک دشمن خارجی هدایت کنند که بر حسب اتفاق، ما آن دشمن خارجی هستیم. حمایت از نیروهای تندرو حتی به این وسیله، مشکل را برطرف نخواهد کرد؛ چرا که پیکان آن در نهایت به سمت خود آنها نشانه خواهد رفت.
طرحی که می‌تواند بنیان همکاری میان ایران وعربستان باشد
ظریف در ادامه در پاسخ به سوالی در خصوص اظهارات اخیر مقام‌های سعودی که گفته بودند می‌خواهند درگیری را به داخل ایران بکشانند، با اشاره به حادثه تروریستی اخیر در تهران گفت: آنها از سازمان‌های تروریستی فعال در پاکستان حمایت می ‌کنند و سرانجام توانستند برخی از آنها را به پارلمان ما برسانند؛ آنجا مکانی است که بیش از همه از آن تنفر دارند، چرا که خود چنین نهادی ندارند.
ظریف همچنین در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به بحران یمن گفت: رئیس جمهور روحانی بلافاصله بعد از آغاز درگیری‌ها در یمن، طرحی را در نشست با رئیس جمهوری ترکیه مطرح کرده بود که شامل آتش بس و کمک‌های فوری بشردوستانه به مردم این کشور می‌شد. بحران یمن احتمالا بدترین کابوس حقوق بشری است که می‌توان متصور شد. این طرح آتش‌بس می‌تواند بنیان همکاری بین ایران و عربستان سعودی باشد. لزومی ندارد که ما با یکدیگر در جنگ باشیم. نیازی نیست که تلاش کنیم تا یکدیگر را از عرصه سیاسی منطقه حذف کنیم چرا که چنین چیزی برای هیچ یک از دو طرف ممکن نخواهد بود.
سلاح شیمیایی خط قرمز ایران است
رییس دستگاه دیپلماسی کشورمان همچنین در پاسخ به سوالات خبرنگاران در مورد بحران سوریه و حملات شیمیایی به مردم این کشور گفت:محمد جواد ظریف دراین نشست که عصر دوشنبه (به وقت آمریکا) برگزار شد، همچنین پاسخگوی برخی سوالات خبرنگاران در خصوص سوریه بود.ایران خود قربانی سلاح شیمیایی است و این سلاح را به عنوان خط قرمز می‌داند. ولی ما معتقدیم که اتهام استفاده از این نوع تسلیحات در سوریه باید مورد تحقیق قرار بگیرد و مکانیزم‌های مشخصی برای این کار وجود دارد.
ما عمیقا تردید داریم که اتهام‌های اخیر آمریکا درباره استفاده دولت سوریه از تسلیحات شیمیایی در شهر خان شیخون قابل اثبات باشد. ما پیشنهاد دادیم که یک تیم تحقیقاتی به منطقه و پایگاه هوایی الشعیرات برود و آثاری که قطعا باید از این تسلیحات شیمیایی به جا مانده باشد را بررسی کند. با این حال آن را نپذیرفتند.ما می‌گوییم که استفاده از سلاح شیمیایی غیر قابل پذیرش است ؛ اما نمی‌پذیریم که آنها خود هم قاضی، هم دادستان و هم جلاد باشند.
تله‌ای که آمریکایی‌‌ها خود را گرفتار آن کرده‌اند
وزیر خارجه ایران در ادامه سخنرانی خود در مورد توافق هسته‌ای نیز گفت: آژانس در تمامی گزارش‌های خود پایبندی ایران به توافق را مورد تایید قرار داده است. آمریکا اما همواره حفظ تحریم‌های باقی مانده را مهم‌تر از برداشتن تحریم‌های لغو شده دانسته است. نکته جالب اینکه آمریکا، ایران را به بهانه‌های حقوق بشری هدف تحریم‌هایی قرار داده اما کشورهایی که تا به حال اسم انتخابات به گوششان نخورده است، هم‌پیمان واشنگتن به حساب می‌آیند و هیچ‌گاه تحریم نمی‌شوند.
ظریف با تاکید بر اینکه دولت آمریکا در ماه‌های گذشته، سیگنال‌های متناقضی به ایران و منطقه ارسال کرده است، گفت: ایران در خصوص توافق‌هسته‌ای جدی است و ما معتقدیم که این توافق می‌تواند بنیانی برای همکاری‌ها باشد. لازم است در این خصوص به درک بهتری برسیم چرا که می‌بینیم سوءبرداشت‌های بسیاری صورت می‌گیرد.
برخی محدودیت‌هایی که ایران برای اعتماد سازی با آنها موافقت کرده است، در سال‌های آینده لغو خواهد شد اما ما همچنان به عدم ساخت تسلیحات هسته‌ای متعهد خواهیم بود.معتقدم که بمب هسته‌ای، امنیت هیچ کشوری را تامین نمی‌کند. این سلاح غیرقابل پذیرش و به علت ماهیت آن حتی غیرقانونی است.
وی در خصوص طرح تحریم‌های جدید علیه ایران توسط کنگره آمریکا اظهار داشت: این تحریم‌ها نقض توافق هسته‌ای است. واکنش ما در زمان مناسب اعلام خواهد شد. تحریم‌ها برای آمریکا نه سرمایه که همواره یک بدهی بوده است. اگر روزی برسد که آمریکا بخواهد سیاست خود را تغییر دهد، چنان شبکه ای از تحریم‌ها تنیده است که خود در تله آن‌ها گرفتار خواهد شد. استفاده از تحریم‌ها به هر صورت غیرسازنده است.
ظریف در ادامه در خصوص فعالیت‌های موشکی ایران نیز گفت: همانطور که در برجام آمده، موضوع درباره موشک‌هایی است که برای حمل کلاهک‌های هسته‌ای طراحی شده باشند. از آن جایی که ما هیچ کلاهک هسته‌ای نداریم، چنین موشک‌هایی هم طراحی نمی‌کنیم. موشک های ما برای مقاصد دفاعی است. این موضعی است که به آن متعهد هستیم و امیدواریم که دیگر کشورها هم چنین موضعی اتخاذ کنند
مایل به حضور نظامی در هیچ کشوری نیستیم
وی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص اقدامات ایران مقابله با تروریسم، توضیح داد: مشارکت ایران در نبرد با تروریست‌ها در برخی کشورها تنها محدود به ارسال مستشاران نظامی است. ما نمی‌خواهیم که حضور نظامی درهیچ یک از کشورهای منطقه داشته باشیم ولی اگر در کشوری هستیم، به درخواست دولت آن کشور و مطابق با قواعد بین‌المللی بوده است. معتقدیم که ایجاد امنیت یک کشور بر عهده خود مردم و نیروهای نظامی آن کشور است و خارجی‌ها تنها باید نقش کمک‌کننده را داشته باشند.
در عین حال معتقدیم که استقرار نیروهای نظامی خارجی، ذاتا منطقه را بی‌ثبات می‌کند. با این حال ما به تصمیم همسایگان خود در این خصوص احترام می‌گذاریم.
تاثیر همه پرسی کردستان بر عراق
ظریف همچنین در پاسخ به سوالی در خصوص همه‌پرسی استقلال کردستان عراق، آن را انتخابی ناصحیح دانست و گفت: تاثیر این همه‌پرسی بر امنیت عراق و منطقه فاجعه‌بار خواهد بود. به آنها گفته‌ایم که این تصمیم اشتباهی است و فکر می‌کنم همه کشورهای منطقه در این خصوص اتفاق نظر دارند.
دولت کنترلی بر بخش‌های قضایی ندارد
وی همچنین در پاسخ به سوالی در خصوص برخی اتباع آمریکایی زندانی در ایران نیز گفت: ما یک قوه قضائیه مستقل داریم و دولت مطابق با قانون اساسی، کنترلی روی تصمیم‌های بخش قضایی ندارد. میلیون‌ها فرد ایرانی - آمریکایی وجود دارد و صدها هزار نفر از آنها به طور منظم به ایران سفر می‌کنند. با این حال تعداد انگشت‌شماری از آنها بازداشت هستند. با این حال ایرانی‌هایی هستند که توسط آمریکا در این کشور و یا در دیگر کشورها به بهانه‌های واهی بازداشت شده‌اند. به این موضوع باید از دیدگاهی انسان‌دوستانه و نه سیاسی نگاه کرد و من آماده هر اقدامی برای حل این موضوع هستم.
یکی از گزینه‌های ایران خروج از برجام است
رییس دستگاه دیپلماسی کشورمان همچنین در ادامه دیپلماسی فعال خود که در حاشیه اجلاس عالیرتبه سیاسی سازمان ملل صورت گرفت، طی گفت و گو با نشریه نشنال اینترست درباره موارد نقض برجام از سوی آمریکا توضیح داد: ما مسیری را که در توافق تعیین شده بود، پیموده و اعتراض‌ به نقض برجام را به کمیسیون مشترک ارجاع داده‌ایم. این موضوع را در آینده هم در کمیسیون به بحث خواهیم گذاشت تا اطمینان حاصل کنیم که برای کوتاهی‌های آمریکا چاره اندیشی خواهد شد. این موضوع نه تنها در دولت ترامپ که در دولت قبلی آمریکا هم در کمیسیون مشترک مورد بحث بوده است؛ برای نمونه زمانی که تسهیل قرارداد خرید فروش هواپیما ماه‌ها به طول انجامید، آن را به این کمیسیون ارجاع دادیم.
تایید قرارداد ایرباس نزدیک به 9 ماه و قرارداد بوئینگ نزدیک به 4 ماه برای آمریکا زمان برد که از دیدگاه ما، زمانی طولانی است. برای بخشی از این موضوع در کمیسیون مشترک چاره اندیشی شد، برای بخشی نه. چنانچه نقض عمده‌ای در اجرای مفاد توافق رخ دهد، آنچه که در برجام از آن به عنوان عدم اجرای عمده تعهدات یاد شده است، ایران گزینه‌های دیگری از جمله خروج از توافق هسته ای را در اختیار دارد.
وی در پاسخ به سوالی درباره اظهارات و مواضع دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا گفت: اظهارات تصنعی موجب دستیابی به تفاهم بیشتر نخواهد شد. ما باید در خصوص سیگنال‌هایی که می‌فرستیم، با دقت بیشتری عمل کنیم؛ اخیرا دیدیم که سیگنال‌های اشتباه هفته‌های گذشته در منطقه ما، به ویژه پس از نشست ریاض، چه پیامد‌های جدی را نه در روابط ایران با هم‌پیمان‌های آمریکا که در میان خود آن‌ها به همراه داشت. به همین جهت معتقدم که برای درک پیچیدگی‌های شرایط کنونی، باید این موضوع را در نظر گرفت.
ظریف گفت: ایران آغازگر یک تفاهم مورد حمایت شورای امنیت، نه تنها با آمریکا که با گروه 1+5 بود. در این مرحله ما راضی به اجرای صرف این توافق هستیم.
همانطور که در گذشته گفته بودیم، قرار بود که برجام یک زیربنا باشد، نه سقف همکاری‌ها. اما برای اینکه این توافق، زیربنای مستحکمی باشد، باید اطمینان حاصل کنیم که تعهدات همه طرف‌ها به طور صحیح و کامل اجرایی شده است. این چنین شرایطی در صورت تحقق می‌تواند زمینه ساز پیشرفت باشد.
به منطقه به عنوان زمین مسابقه نگاه نمی کنیم
رییس دستگاه سیاست خارجی کشورمان در ادامه در پاسخ به سوالی در خصوص گزارش اخیر نشریه نیویورک تایمز که از ایران به عنوان برنده رویدادهای عراق یاد کرده بود، گفت: ما به منطقه به عنوان زمین مسابقه نگاه نمی‌کنیم. وضعیت به گونه‌ای است که تهاجم اولیه آمریکا به عراق، همه را به سمت بازنده شدن سوق داده است. ما معتقدیم که وضعیت جهان امروزی آنچنان درهم‌ تنیده است که نمی‌توانیم بازنده و برنده داشته باشیم؛ یا همه با هم می‌بریم و یا همه با هم می‌بازیم.
واضح است که چنانچه یک دولت یا حکومت، منافع خود را در محرومیت دیگر کشورها جست و جو کند، مشکل را به نحوی تعریف کرده است که راه حلی برای آن نخواهد یافت. منطقه ما نیازمند راه حل‌هایی است که باید نشات گرفته از رویکردی متفاوت برای حل مشکلات باشد. معتقدم که مقاله این نشریه، تصویری تحریف شده از واقعیت را به نمایش می‌گذارد.
هیچ کسی نمی‌تواند کشور دیگری را کنترل کند. حتی اگر یک ابرقدرت ادعا کند که کشور دیگری را تحت کنترل خود دارد، این یک بزرگ‌نمایی خطرناک و گمراه‌کننده است. ایران به کمک عراقی‌ها شتافته است؛ نه فقط کمک به شیعیان که کمک به همه مردم عراق. شیعه، سنی یا کرد همه از دیدگاه ما بخش مهمی از جامعه عراق هستند که باید با آنها در ارتباط باشیم.
زمانی که کردها مورد تهاجم داعش قرار گرفتند، ما اولین کسانی بودیم که برای حفاظت و نجات اربیل به آنجا رفتیم. ما چنین رویکردی داریم. اگر ما نسبت به برخی از همسایگان خود یا کشورهای خارج از منطقه، نفوذ بیشتری در عراق داریم، این نتیجه انتخاب‌های درستی است که داشته‌ایم.
90 درصد تروریست‌ها از کدام کشورها هستند؟
ظریف در بخش دیگری از صحبت های خود گفت: ما در مبارزه با افراطی‌گرایی و تروریسم همواره دنباله‌روی سیاستی ثابت بوده‌ایم؛ چه در افغانستان در زمان سلطه طالبان بوده باشد و چه زمانی که آمریکا، عراق را به اشغال خود در آورده بود و ما به مقابله با عناصری پرداختیم که مشوق تروریسم بودند. امروزه هم علیه عناصر تروریستی و تندرو در عراق اقدام می‌کنیم. این موضوع برای سوریه هم صدق می‌کند و سیاست ثابت ایران است.
این اما برای دیگر کشورها صدق نمی‌کند. کشورهایی در منطقه هستند که پیوسته از افراطی‌گرایی حمایت کرده‌اند. این‌ها همان‌هایی هستند که ر‍ژیم طالبان در افغانستان را به رسمیت شناختند، همان‌هایی که امروزه قطر را تحت فشار می‌گذارند و همان‌هایی که هم در سوریه و هم در عراق و به طور کلی در منطقه، با ایران اختلاف دارند.
برخی کشورها پیوسته از گروه‌های اشتباه حمایت کرده‌اند. 94 درصد از آن‌هایی که در اقدام‌های تروریستی دخیل هستند، از این کشورها می‌آیند. موضوع سر سابقه یکدستی است که ایران و این کشورها از خود به جای گذاشته‌اند. ولی ما نمی‌خواهیم که آنها را نادیده بگیریم. چنین هدفی نداریم. معتقد نیستیم که منطقه می تواند با نادیده گرفتن عربستان سعودی یا حتی تلاش برای این کار، ایمن شود. معتقدیم که عربستان سعودی بخش مهمی از امنیت منطقه است؛ همانطور که دیگر کشورها هم باید بخش مهمی از این تفاهم امنیتی باشند.
آینده روابط بستگی به رویکرد آمریکایی‌ها دارد
رییس دستگاه دیپلماسی کشورمان در خصوص آینده روابط ایران و آمریکا نیز اظهار داشت: این موضوع کاملا بستگی به رویکرد طرف آمریکایی دارد. آمریکا باید به ایران به عنوان کشوری در منطقه نگاه کند که مردمش ده ساعت در صف می‌ایستند تا رای بدهند. آمریکا باید این تصورهای خودخواهانه را که بارها از جانب برخی از اعضای دولت این کشور مطرح شده است، کنار بگذارد. واشنگتن باید این تصور را کنار بگذارد که می‌تواند در منطقه جنجال به پا کند و از منافع مالی آن بهره‌مند شود.
معتقدم منافع مالی کوتاه‌مدت هستند؛ چرا که یک اختلاف ناشی از برآوردهای نادرست، نظیر آنچه که امروزه بین هم‌پیمان‌های آمریکا در منطقه خلیج فارس شاهد هستیم، بیش از اینها پابرجا خواهد بود و پیامد‌های بی‌پایانی برای امنیت منطقه و جهان به همراه خواهد داشت.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام