چگونه سارقان اشیاء تاریخی از مکان‌های تاریخی دارای ذخایر ارزشمند زودتر از مجموعه‌های متولی با خبر می‌شوند

جهان ورزش - تاریخ: ۱۳۹۸/۰۳/۲۷
میراث‌خواران ، چابک‌تر از میراث‌داران
هرساله تعداد زیادی باند حفاری و قاچاق اشیای عتیقه در مازندران کشف و منهدم می‌شود، اما پرسشی که تاکنون بی‌جواب مانده است این است که چگونه این میراث‌خواران از مکان‌های تاریخی دارای ذخایر ارزشمند زودتر از مجموعه‌های متولی با شبکه گسترده مردمی با خبر می‌شوند و این مجال را هم پیدا می‌کنند که با حفاری‌های چند ساعته تا چند روزه به مراد دل‌شان دست بیابند؟
استان مازندران به دلیل تاریخ کهن و موقعیت جغرافیایی و همچنین قرارگیری در کریدور گذر اقوام و ملل مختلف، از میراث فرهنگی و تاریخی کهن و متنوعی برخوردار است، چنانکه از استان به عنوان محل اسکان و گذر قوم آریایی نام برده می‌شود. به گزارش ایرنا، بررسی‌های تاریخی مبتنی بر شواهد و اسناد یافت شده در کاوش‌های ‌ناسی هم نشان می‌دهد که رد پای انسان و زندگی اولیه در مازندران به حدود 7 تا ۹ هزار سال پیش برمی‌گردد و به همین دلیل هم جای جای این استان به گنجینه پنهان اشیای باستانی و کهن تبدیل شده است که علاوه بر میراث‌دوستان و باستان‌شناسان، حفاران و قاچاقچیان اشیای عتیقه را نیز دل‌مشغول خود کرده است. همین چند روز پیش بود که میراث فرهنگی مازندران از کشف بیش از ۲۰۰ سکه پیش از اسلام و حدود ۲۰ شیء تاریخی دیگر از یک باند پنج نفره قاچاق عتیقه در شهر ساری خبر داد، اشیاء و سکه‌هایی که به عنوان میراث و بخشی از هویت تاریخی مازندران قرار بود در یک معامله پنهانی به میراث‌خواران فروخته شود تا شاید زندگی دو‌طرف معادله یعنی حفاران غیرمجاز و قاچاقچیان عتیقه را زیر و رو کند. به اعتقاد بسیاری از مردم مازندران، آن بخشی از قاچاق و حفاری غیرمجاز آثار تاریخی استان که توسط یگان حفاظت میراث فرهنگی یا نیروی انتظامی ناکام می‌ماند تنها نوک قله یخی است و این را می‌توان از کنده‌کاری‌های صورت‌گرفته در مناطق مختلف استان از مناطق تاریخی شناخته شده تا تپه‌ها و محوطه‌های ناشناخته دریافت.
گزارش رسمی میراث فرهنگی مازندران هم حاکی است که تنها در سال گذشته ۷۸ باند قاچاق حفاری و قاچاق اشیای باستانی و تاریخی در استان شناسایی و منهدم شد و ۳۲۷ نفر سوداگر اشیای تاریخی هم در این ارتباط دستگیر و تحویل مراجع قضائی شدند. از اعضای این باندها ۵۵ دستگاه فلزیاب و دیگر ادوات و ابزار حفاری، یک هزار و ۶۰۰ قطعه تاریخی اصل و تقلبی از جمله ۲۰۰ قطعه سکه باستانی اصلی و بدلی کشف شد. سال ۹۶ نیز از ۶۲ باند حفاری و قاچاق اشیای باستانی و تاریخی لو رفته ۴۰۰ شیء تاریخی کشف و ۲۴۷ نفر سوداگر دستگیر شدند.
استفاده از دانسته‌ها و داشته‌های ملی در کشف اماکن تاریخی
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری مازندران در گفت‌و‌گو با ایرنا در پاسخ به معمای چابکی میراث‌خواران از میراث‌داران، گفت: یکی از اصلی‌ترین روش‌های یافتن ذخیرگاه‌های اشیای تاریخی توسط سوداگران اشیای عتیقه، بهره‌مندی و سوءاستفاده از اسناد تاریخی بومیان است. مهدی ایزدی افزود: متاسفانه این اسناد تاریخی به جای قرار‌گیری در اختیار مراجع مرتبط همچون اداره کل میراث فرهنگی و یا کتابخانه اسناد ملی، از روی ناآگاهی در دست بومیان مانده و به صورت موروثی دست به دست می‌شود و برخی از باندهای میراث‌خوار هم به صورت نامحسوس از آگاهی و اطلاعات بومیان برای شناسایی اماکن میراثی جهت حفاری استفاده می‌کنند. معاون میراث فرهنگی مازندران استفاده از داستان‌ها و نقل و قول‌های گذشتگان برای گمانه‌زنی و بهره‌مندی از ابزارهای الکترونیکی را هم از دیگر روش‌های کشف ذخیرگاه‌های اشیای تاریخی و زیرخاکی از سوی حفاران و قاچاقچیان اشیای تاریخی دانست. ایزدی با اعلام اینکه تا کنون بیش از ۲ هزار و ۸۰۰ محل و بنای میراثی استان مازندران از سوی اداره کل میراث فرهنگی شناسایی شده است، گفت: تمام اطلاعات اماکن شناسایی شده از سوی این اداره کل به صورت طبقه‌بندی شده است و هیچ‌گونه اطلاعاتی از سوی این نهاد به بیرون درز نمی‌کند.
عدم مراقبت مستمر و ضعف حراست
معاون میراث فرهنگی استان مازندران با بیان اینکه یکی از نقاط ضعف میراث فرهنگی عدم حراست مستمر از اماکن شناسایی شده و ثبتی میراثی است، گفت: سوداگران میراث فرهنگی و قاچاقچیان از این فرصت سوءاستفاده کرده و دست به حفاری‌های غیرمجاز می‌زنند. ایزدی علت این ضعف را در کمبود امکانات و نیروهای حفاظتی عنوان کرد و افزود: متاسفانه استان مازندران به اندازه وسعت و تنوع حوزه‌های میراثی و تاریخی نیرو و تجهیزات در اختیار ندارد. وی با تاکید بر اینکه حفاظت و حراست نیازمند در اختیار داشتن نیرو و امکانات در سطح گسترده است، گفت: در کل استان تنها ۲ دستگاه خودرو و در برخی شهرستان‌ها تنها یک نیروی یگان حفاظت مستقر است که با توجه به تعداد بی‌شمار منابع میراثی عملاً امکان نظارت و حراست در برابر انبوه میراث خواران وجود ندارد. او با بیان اینکه تنها تعداد محدودی از سایت‌ها و عرصه‌های میراثی استان به صورت شبانه‌روزی حراست می‌شود، افزود: در حال حاضر فقط سایت موزه گوهر تپه، محوطه تاریخی وستمین، عباس‌آباد، قلعه‌کش، محوطه باستانی جویبار، بندپی غربی بابل و محمود‌آباد به صورت مستمر نگهبانی می‌شوند.
بهره‌مندی از نیروهای بومی و محلی
معاون میراث فرهنگی مازندران بهره‌مندی از نیروهای بومی و محلی را یکی از راهکارهای جبران کمبود تجهیزات و نیروهای حفاظتی دانست و از دهیاری‌ها، فرمانداری‌ها، بسیج محلات و انجمن و سمن‌های دوستدار میراث فرهنگی خواست تا برای حفاظت از آثار تاریخی استان در برابر قاچاقچیان عتیقه با مجموعه میراث فرهنگی همکاری کنند. ایزدی تاکید کرد: مردم باید نسبت به منابع میراثی و آثار تاریخی استان مازندران دغدغه‌مند باشند و در این زمینه خود به چشم تیزبین میراث فرهنگی تبدیل شوند. وی گفت: نه تنها همکاری مردم در کشفیات قاچاق میراث فرهنگی استان بسیار موثر و تعیین‌کننده است، بلکه آنان به خاطر بومی بودن قادر به شناسایی هرگونه تحرک مشکوک و تعرض به تپه‌ها، محوطه‌ها و دیگر اماکن احتمالی تاریخی هستند و می‌توانند بهترین نیرو و حامی میراث فرهنگی برای جلوگیری از تاراج میراث و هویت استان باشند.
معاون میراث فرهنگی مازندران همچنین عملکرد یگان حفاظت میراث فرهنگی، یگان‌های نیروی انتظامی و سیستم قضائی برای انجام عملیات کشف و انهدام باندهای کشف و قاچاق اشیای تاریخی و باستانی را بسیار خوب توصیف کرد و گفت: همکاری دستگاه قضائی و نیروی‌های نظامی و انتظامی تاکنون در حد عالی بوده است. وی افزود: شماره تلفن ثابت ۳۳۳۹۱۰۰۷ یگان حفاظت استان مازندران و شماره تلفن ۰۹۶۶۲ سامانه جامعه پاسخگویی و ارتباط مردمی میراث فرهنگی کشور را پل ارتباطی مردم مجموعه میراث فرهنگی عنوان کرد که به صورت شبانه‌روزی جوابگوی مردم است. مازندران دارای ۱۷ موزه تاریخی - باستانی است که حدود ۱۰ هزار قلم آثار تاریخی در آن نگهداری می‌شود.
web site hit counter