آیا جنجالی ترین جراحی جهان انجام خواهد شد؟
پیوند سر؛ ممکن یا غیرممکن؟

اورژانسی - تاریخ: ۱۳۹۳/۱۲/۱۶
گروه اورژانسی: ممکن است شبیه به یک فیلم ترسناک به نظر برسد ولی یک جراح ایتالیایی میگوید احتمالا میتوان تا دو سال دیگر اولین پیوند سر انسان را انجام داد. دکتر سرگیو کاناورو جراح ایتالیایی که در مرکز تحقیقاتی Turin Advanced Neuromodulation Group کار میکند اعتقاد دارد که با این کار میتوان جان تعدادی از بیماران مبتلا به بعضی بیماری های صعب العلاج مانند سرطان های پیشرفته را نجات داد. شاید یکی از جنجالی ترین موضوعات پژوهش علم در چند سال اخیر خبر امکان سنجی ها برای پیوند سر به بدنی دیگرباشد.
پیوند سر چیست؟
پیوند سر (Head transplant) یک عمل جراحی است که در آن سر یک اندامگان به بدن اندامگانی دیگر پیوند زده می‌شود. این نوع پیوند را نباید با پیوند مغز اشتباه گرفت. در این نوع جراحی، سر بیمار باید بریده شود. هرچند که این نوع عمل با موفقیت بر روی سگ‌ها، میمون‌ها و موش‌ها انجام گرفته است، تاکنون بر روی انسان انجام نشده است.از آنجایی که تکنولوژی مورد نیاز برای بازمتصل کردن یک طناب نخاعی قطع شده هنوز توسعه داده نشده، شخصی که این عمل روی آن انجام می‌شود دچار فلچ چهاراندام می‌شود، مگر اینکه معالجه مناسب آن توسعه یابد. این تکنیک برای افرادی پیشهاد شده است که از قبل دچار فلج چهاراندام هستند و همچنین مبتلا به نقصان اندامی گسترده هستند که خود این نقص‌ها هم نیاز به جراحی‌های مجزا و سخت دارد.پس از این عمل جراحی، سیستم دفاعی بدن بیمار ممکن است پیوند را پس بزند و سر را قبول نکند. نخستین عمل پیوند سر در سال ۱۹۷۰ در کلیولند آمریکا انجام شد که در آن سر یک میمون به سر میمون دیگر پیوند زده شد. سیستم دفاعی بدن میمون سر میمون بیگانه را تحمل نکرد و میمون ۹ روز بعد درگذشت.
پیوند سر انسان
قضیه از این قرار است که یک جراح اعصاب ایتالیایی، چند مدت پیش مدعی شد که راهی برای انجام عمل جراحی پیوند کل سر به یک بدن جدید کشف کرده است. “سرگیو کاناورو” ایتالیایی اعلام کرد که شیوه ای را کشف کرده که می‌تواند تا سال ۲۰۱۷ یک سر جدا شده، فرضا از فردی که بواسطه بیماری لاعلاج در حال مرگ است را به بدن یک بیمار مرگ مغزی پیوند بزند. اما سایر متخصصان نسبت به ادعای این پزشک ایتالیایی ابراز تردید می‌کنند.به گفته دکتر «چاد گوردون»، استاد جراحی پلاستیک و جراح اعصاب دانشگاه جانز هاپکینز، هیچ راهی برای پیوند مغز و نخاع که در پی آن، حرکات حسی یا حرکتی به درستی عمل کنند، وجود ندارد. در خوشبینانه ترین حالت، ما ۱۰۰ سال تا تحقق این رویا دور هستیم.به گزارش مهر «کاناورو» ایتالیایی انجام این عمل جراحی پیوند را از طریق ترکیبی موسوم به «پلی اتیلن گلیکول» امکان پذیر می‌داند.طبق گفته وی، این ترکیب موجب تحریک رشد اعصاب در نخاع و اتصال آنها به نورون ها شده و همچون نوعی چسب برای اتصال بین بدن و سر عمل می‌کند. البته این جراح ایتالیایی قرار است طرح کامل پروژه خود را در نشست «آکادمی جراحان اعصاب و اورتوپد آمریکا» در اواخر ماه خرداد تشریح نماید.در سال ۱۹۷۰، یک جراح اعصاب به نام «رابرت وایت»، سر یک میمون را به بدن میمون دیگری پیوند زد. نخاع میمون هرگز به بدن جدید پیوند نخورد، به همین دلیل این میمون فلج باقی ماند، اما گردش خون در مغز بدین معنا بود که میمون می‌تواند همچنان ببیند، بشنود، حس بویایی داشته باشد و طعم غذاها را بفهمد. در نهایت، سیستم ایمنی بدن پیوند سر را پس زد و میمون مُرد.بزرگترین مشکل در انجام این پیوند، اتصال نخاع به مغز است، به طوریکه سر بتواند بدن جدید خود را کنترل کند. از طرف دیگر این عمل بسیار دشوار است، چرا که اگر مغز برای مدتی طولانی بدون اکسیژن بماند می‌میرد.
موانع و مواهب پیوند سر
دو مانع عمده پیوند سر یکی مشکل بودن اتصال نخاع گردنی و دیگر رد پیوند به توسط سیستم دفاع ایمنی بدن است با این حال او عقیده دارد که با پیشرفت هایی که تاکنون صورت گرفته است میتوان بر این مشکلات فایق آمد و مطالعات اخیر بر روی حیوانات نشان داده است که این کار عملی است.ایده پیوند سر جدید نیست. در سال 1970 دکتر رابرت وایت در امریکا سر یک میمون را به بدن میمون دیگری پیوند زد. گرچه حیوان میتوانست ببیند، بشنود، بچشد و بو کند ولی نمیتوانست اندامش را حرکت دهد چون جراح نتوانسته بود نخاع خارج شده از سر را به نخاع ستون فقرات پیوند بزند. حیوان پس از ده روز به علت رد سر به توسط سیستم ایمنی فوت کرد.دکتر کاناورو میگوید: با این حال اخیر محققان آلمانی توانسته اند نخاع موش ها را پیوند بزنند و این نشان میدهد که میتوان همین کار را برای انسان نیز انجام داد و داروهای جدید توانسته اند مشکل رد پیوند را تا حدود زیادی حل کنند.در روش پیشنهادی برای پیوند سر ابتدا سر گیرنده و بدن دهنده را برای حدود 45 دقیقه سرد میکنند تا احتمال آسیب عصبی به علت کمبود اکسیژن در حین جراحی کاهش یابد و سپس به توسط چاقوهای خیلی تیز سر از بدن جدا میشود تا حداقل آسیب به نخاع وارد شود. سپس سخت ترین مرحله یعنی اتصال انجام میشود که شامل اتصال نخاع و عروق خونی و استخوان ها در ناحیه گردن است.دکتر کاناورو میگوید این جراحی احتمالا 36 ساعت به طول انجامیده و به مهارت یک صد جراح نیاز دارد. بعد از جراحی بیمار برای 4-3 هفته در کما نگاه داشته میشود تا جلوی حرکت گردن گرفته شود تا اینکه اعصاب بتوانند به هم متصل شوند. بعد از به هوش آمدن فرد، او میتواند بدنش را حرکت دهد ولی برای راه رفتن احتمالا نیاز به حدود یکسال فیزیوتراپی وجود دارد.
web site hit counter