مهدی خادم ثامنی در گفت‌وگو با ایلنا به مناسبت «هفته محیط‌زیست» درباره مهمترین معضلات کشور در مدیریت اصولی پسماندها و شیرابه‌های ناشی از آن و خسارت‌های حاصل از دپو و دفن انبوه پسماندهای مدیریت‌نشده و ورود شیرابه‌های تصفیه‌نشده به عرصه‌های طبیعی توضیح داد: آخرین آمارها نشان می‌دهد که سالانه حدود ۲۱ میلیون تن پسماند عادی در کشورمان تولید می‌شود که از این مقدار، حدود ۷۰ درصد پسماندهای تر و مابقی پسماندهای خشک هستند.
مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط‌زیست ادامه داد: در سال‌های اخیر تعداد مراکز دفن پسماند در کشورمان محدودتر شده است و به ۳۰۱ سایت کاهش یافته که این اقدام در راستای هدف‌گذاری محیط‌زیستی منطقه‌ای رسیدن به «پسماند صفر» انجام شده است تا میزان آلودگی منابع آب و خاک بر اثر دپوی پسماند در طبیعت کمتر شود، اما هنوز تا رسیدن به نقطه مطلوب در این زمینه بسیار فاصله داریم.
وی افزود: متاسفانه تعداد مراکز دفن مهندسی پسماند در کشورمان بسیار محدود است و در اغلب محل‌های دفن پسماند، زباله‌ها به صورت تلنباری و خاکپوشانی دفن می‌شود که آثار مخرب متعددی را برای طبیعت به همراه دارد. بنابراین حتما باید به سمت ساماندهی محل‌های دفن قدیمی و احداث هرچه بیشتر مراکز دفن مهندسی پیش برویم تا آلودگی حاصل از پسماندها و شیرابه‌های حاصل از آن بر منابع آبی و خاکی کشور کمتر شود.
عدم امحای علمی پسماند‌ها و تصفیه نشدن شیرابه‌ها
خادم ثامنی با اشاره به آخرین تحقیقات انجام‌شده درباره خسارت‌های مالی ناشی از عدم مدیریت اصولی پسماند بر محیط‌زیست کشور گفت: در سال ۱۳۹۸ سازمان حفاظت محیط‌زیست، پژوهشکده محیط‌زیست و توسعه پایدار و موسسه پژوهشی مهندسی راهبرد دانش‌پویا، پژوهشی را انجام دادند که هدف از آن طراحی یک نقشه راه برای مدیریت پسماند استان‌های شمالی کشور بود. در بخشی از این پژوهش به خسارت‌های مالی ناشی از ورود شیرابه حاصل از پسماندهای مدیریت‌نشده به عرصه‌های طبیعی و منابع آبی و همچنین خسارات وارده به منابع خاکی کشور بر اثر دفن غیراصولی پسماندها پرداخته شده و ذکر شده بود که عدم امحای علمی پسماند‌ها، عدم تفکیک مناسب، تصفیه نشدن شیرابه‌ها و سایر معایبی که در سیستم مدیریت پسماند ایران وجود دارد، سالانه حدود ۴۴۸‌ هزار‌ میلیارد ریال معادل نزدیک به ۴۵ هزار میلیارد تومان به محیط‌زیست کشور خسارت می‌زند.
مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط‌زیست ادامه داد: در آن پژوهش، محققان برای به دست آوردن آمار خسارات مالی ناشی از مدیریت نشدن پسماندها و شیرابه‌های حاصل از آن بر محیط‌زیست، ابتدا ارزش تقریبی منابع آب، خاک، هوا و سایر منابع طبیعی را برآورد کردند و ضمن تخمین آسیب هرکدام از محل‌های دپوی پسماند بر عرصه‌های طبیعی و منابع آبی و خاکی و ... در سطح کشور، از مجموع اعداد و ارقام به‌دست‌آمده، رقم ۴۴۸‌ هزار ‌میلیارد ریال را به عنوان میزان خسارت‌های سالیانه ناشی از مدیریت نشدن اصولی پسماندها و شیرابه‌ها بر محیط‌زیست کشور اعلام کردند. آخرین آمار مربوط به این مساله نیز در همان سال ۹۸ به دست آمده و تا کنون آمار جدیدتری در این زمینه اعلام نشده است.
وی در ادامه اظهار کرد: اساسا به دست آوردن آمار خسارت‌های محیط‌زیستی ناشی از مدیریت نشدن پسماند و شیرابه در کشور، کاملا تخمینی است و هیچ‌گاه نمی‌توان رقم دقیقی را در این زمینه به دست آورد؛ زیرا برای این کار باید ارزش اقتصادی یک متر مکعب هوا، خاک و منابع آبی را در هر منطقه برآورد کنیم، لذا در حال حاضر نمی‌توان ارزش‌گذاری اقتصادی دقیقی را برای این منابع طبیعی انجام داد یا میزان خسارت‌های جبران‌ناپذیری را که بعضا بر اثر آلودگی حاصل از پسماندها و شیرابه‌ها بر عرصه‌های طبیعی کشور وارد می‌شود، برآورد کرد. بنابراین اعداد و ارقامی مانند آنچه در گزارش سال ۹۸ اعلام شده است، بیشتر از آن که یک آمار دقیق باشد، هشداری است برای مسئولان که متوجه باشند مدیریت نشدن پسماند، دپوی انبوه زباله در طبیعت و شیرابه‌های حاصل از آن، چه خسارت شدیدی را بر کشورمان وارد می‌کند.
خادم ثامنی با تاکید بر این که مکان‌یابی مناسب برای احداث مراکز دفن مهندسی، یکی از مهمترین معضلات حوزه مدیریت پسماند کشور محسوب می‌شود، عنوان کرد: مکان‌یابی سایت‌های مدیریت اصولی پسماندهای عادی براساس ماده ۱۲ قانون مدیریت پسماندها، با همکاری سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارت جهاد کشاورزی برعهده وزارت کشور است، اما با توجه به تراکم بالای جمعیت شهری و گران شدن قیمت زمین در بسیاری از مناطق کشور، مشکلات متعددی برای مکان‌‌یابی مناسب جهت احداث مراکز مهندسی پیشِ روی مدیریت اجرایی پسماند وجود دارد؛ بخصوص که در شمال کشور، رودخانه‌ها، جنگل‌ها، مراتع و اراضی متعددی وجود دارد که از نظر منابع طبیعی بسیار ارزشمند هستند و نمی‌توان به‌راحتی مجوز احداث سایت مدیریت پسماند را در آنها صادر کرد.