نشست خبری روز گذشته اتحادیه اروپا در بروکسل با جدال لفظی و پرسش‌های تند خبرنگاران درباره چرایی انفعال این اتحادیه در محکوم نکردن صریح اقدام نظامی دولت دونالد ترامپ در ونزوئلا آغاز شد و پاسخ‌های مقام اروپایی بار دیگر بحث استانداردهای دوگانه غرب در ادعای پایبندی به حقوق بین‌الملل را به صدر سوالات کشاند.
به گزارش ایرنا، محور اصلی تنش در نشست خبری امروز، اصرار خبرنگاران بر این پرسش ساده بود که آیا بروکسل اقدام نظامی آمریکا برای کنار زدن رئیس جمهوری ونزوئلا را نقض آشکار منشور سازمان ملل و اصل حاکمیت کشورها می‌داند یا نه؟ پاسخ‌های مقام اروپایی اما در چارچوبی کلی و با پرهیز از نام بردن از آمریکا تکرار شد و هر بار به جای ورود به ماهیت حقوقی اقدام واشنگتن، بر لزوم خویشتنداری، پرهیز از تشدید تنش و ضرورت رعایت حقوق بین‌الملل تاکید شد.
پرسش نخست با اشاره مستقیم به بیانیه رئیس کمیسیون اروپا و نیز موضع مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا آغاز شد و خبرنگار تاکید کرد که بروکسل از «گذار دموکراتیک» سخن گفته، اما از محکومیت صریح مداخله نظامی آمریکا برای برکناری نیکلاس مادورو پرهیز کرده است. آنیتا هیپر سخنگوی کمیسیون اروپا در پاسخ، به بیانیه مسوول سیاست خارجی اشاره کرد که به گفته وی مورد حمایت بیست و شش کشور عضو اتحادیه اروپا قرار گرفته و در آن از همه طرف‌ها خواسته شده است آرامش و خویشتنداری نشان دهند، از تشدید تنش جلوگیری و مسیر «راه حل مسالمت آمیز» را دنبال کنند.
مقام اروپایی همچنین با تکرار مواضع سیاسی اتحادیه اروپا درباره ونزوئلا گفت بروکسل مدت‌هاست مادورو را فاقد مشروعیت یک رئیس جمهوری منتخب دموکراتیک می‌داند و از «گذار مسالمت آمیز به دموکراسی با محوریت ونزوئلایی‌ها» حمایت می‌کند. این ادعا اما بلافاصله با دو سوال پیگیری روبه رو شد مبنی بر اینکه آیا همین نگاه سیاسی بروکسل درباره مشروعیت، برای توجیه یا تحمل مداخله نظامی کافی است و آیا اتحادیه اروپا از این ایده حمایت می‌کند که آمریکا بخواهد ونزوئلا را اداره کند یا کشور را به رفتار مطیعانه وادار سازد.
سخنگوی کمیسیون اروپا در پاسخ، بار دیگر از محکومیت یا حتی توصیف حقوقی اقدام آمریکا فاصله گرفت و گفت رویدادهای آخر هفته فرصتی ایجاد می‌کند تا گذار دموکراتیک به رهبری مردم ونزوئلا شکل بگیرد. وی اضافه کرد که در همین زمینه، اتحادیه اروپا بر ضرورت پایبندی به حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل نیز تاکید کرده است. این سخنگو در پاسخ به سوالی درباره ادعای اداره ونزوئلا از سوی واشنگتن نیز گفت اداره کشور باید در اختیار مردم ونزوئلا باشد، همان گونه که درباره هر ملت دیگری در جهان چنین است.
با این حال، فشار اصلی زمانی بالا گرفت که خبرنگاری از دویچه وله به صراحت پرسید اتحادیه اروپا این اقدام آمریکا را چه می‌نامد و آیا با مفاهیمی چون «تهاجم»، «مداخله»، «اقدام تجاوزکارانه» یا «کودتای بیرونی» آن را توصیف می‌کند یا نه. پاسخ مقام اروپایی، به جای انتخاب یک واژه روشن، به پرهیز از واژه سازی ختم شد و گفت که درباره اینکه «آن را چه می‌خوانیم» گفت وگویی انجام نشده و مهم ترین بخش ماجرا، از نگاه بروکسل، همان فرصت ادعایی برای گذار دموکراتیک است. این پاسخ، خبرنگار را قانع نکرد و او در ادامه پرسید اگر قرار نیست مساله را همان طور که هست نام ببریم، اتحادیه اروپا به طور عملی در حال تعریف روایت «فرصت گذار دموکراتیک» به عنوان جایگزینی برای توصیف واقعیت است. مقام اروپایی نیز بدون تغییر مسیر پاسخ، تاکید کرد که منظورش از این تعبیر، ایجاد یک زمینه برای امکان گذار است و اروپا امیدوار است مردم ونزوئلا بتوانند از آن استفاده کنند.
در ادامه، پرسش دیگری با تمرکز بر متن بیانیه اتحادیه اروپا مطرح شد که در آن از «همه بازیگران» خواسته شده حقوق بین‌الملل را رعایت کنند، اما نامی از آمریکا برده نشده است. خبرنگار پرسید آیا ارزیابی بروکسل این است که اقدامات آمریکا تا اینجا مطابق حقوق بین‌الملل بوده است. مقام اروپایی گفت بیانیه روشن است که حقوق بین‌الملل باید رعایت شود و اتحادیه اروپا انتظار دارد همه طرف‌های درگیر به این اصول پایبند باشند.
وقتی خبرنگار یادآوری کرد که «این اتفاق افتاده» و سوال درباره آینده نیست، مقام اروپایی از پاسخ صریح باز هم فاصله گرفت و گفت هنوز زود است که پیامدها و ابعاد حقوقی رخدادها ارزیابی شود. وی اضافه کرد که ارزیابی حقوقی باید با روشن شدن کامل واقعیت‌ها انجام شود و اتحادیه اروپا در این مرحله وارد جمع بندی حقوقی درباره قانونی یا غیرقانونی بودن اقدام آمریکا نمی‌شود. تنش نشست زمانی دوباره اوج گرفت که خبرنگاری از یک خبرگزاری اسپانیایی پرسید اتحادیه اروپا چگونه از «فرصت گذار دموکراتیک» سخن می‌گوید، در حالی که رئیس جمهوری آمریکا ادعا می‌کند واشنگتن اداره ونزوئلا را در دست خواهد گرفت. سخنگوی کمیسیون اروپا در پاسخ، بر رویکرد اتحادیه اروپا برای یک گذار «ونزوئلایی محور و مسالمت آمیز» تاکید کرد و گفت راه پیش رو باید تنها بر پایه احترام به مردم ونزوئلا باشد. در بخش دیگری از نشست، خبرنگاری از پولیتیکو پرسید اگر واشنگتن در عمل مدعی اداره کشور باشد، طرف مرجع اتحادیه اروپا در کاراکاس چه کسی خواهد بود و بروکسل دولت مشروع را چگونه تعریف می‌کند. مقام اروپایی در پاسخ، به جای اشاره به ساختار رسمی قدرت یا تعیین مرجع دیپلماتیک جدید، از اپوزیسیون نام برد و آن‌ها را به عنوان چهره‌های مورد حمایت یاد کرد. وی مدعی شد که میلیون‌ها ونزوئلایی در سال ۲۰۲۴ به تغییر رای داده‌اند و مسیر پیش رو باید با گفت وگو برای گذار دموکراتیک همراه باشد که این چهره‌ها در آن نقش داشته باشند. در ادامه، خبرنگاری دیگر پرسید آیا اتحادیه اروپا نشانه‌ای دارد که دولت آمریکا واقعا به گذار دموکراتیک علاقه مند باشد. پاسخ مقام اروپایی کوتاه بود و گفت این سوال را باید از رئیس جمهوری آمریکا پرسید. او سپس دوباره تکرار کرد آنچه اتحادیه اروپا می‌گوید این است که رخدادهای چند روز گذشته امکان و فرصتی ایجاد می‌کند تا کسانی که از نگاه بروکسل «به طور دموکراتیک انتخاب شده‌اند» اداره کشور را در دست بگیرند. همچنین پرسشی درباره این مطرح شد که آیا اتحادیه اروپا آمریکا را در این پرونده «متجاوز» می‌داند و آیا دست کم کشته شدن غیرنظامیان را که دولت ونزوئلا مطرح کرده و تکذیب هم نشده، محکوم می‌کند یا نه. پاسخ مقام اروپایی بار دیگر به همان چارچوب بازگشت و گفت چیزی فراتر از مواضع قبلی درباره اینکه این رویدادها را چگونه نام گذاری می‌کنند ندارد. در نهایت، یکی از خبرنگاران با اشاره به منشور سازمان ملل گفت موضع اتحادیه اروپا مبهم است و چنین برداشت می‌شود که ارزیابی نهایی بروکسل از اقدام نظامی آمریکا به این بستگی دارد که آیا این رخدادها در عمل به گذار دموکراتیک منجر می‌شود یا نه. مقام اروپایی این برداشت را رد کرد و گفت اتحادیه اروپا اصول راهنمای خود را تکرار کرده که همان حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل است و بر آن پای می‌فشارد. او در عین حال گفت نهادهایی هستند که برای تشخیص قانونی یا غیرقانونی بودن در جایگاه مناسب تری قرار دارند و به برگزاری نشست سازمان ملل در همین باره اشاره کرد. به گزارش ایرنا، ایالات متحده صبح روز شنبه ۱۳ دی‌ماه ۱۴۰۴ در اقدامی که با موجی از واکنش‌های بین‌المللی مواجه شده است، به ونزوئلا حمله کرد. رسانه‌ها از شنیده شدن صدای انفجار و مشاهده ستون‌های دود در کاراکاس و چند ایالت دیگر خبر دادند و دونالد ترامپ نیز با انتشار پیامی نقش آمریکا را تأیید کرد.