همزمان با تشدید درگیری‌ها در جنگ تحمیلی سوم، مراکز علمی و دانشگاه‌های کشور هدف حملات گسترده قرار گرفته‌اند؛ به‌گونه‌ای که وزیر علوم اعلام کرده است تاکنون ۳۰ دانشگاه در سراسر کشور در معرض تخریب و خسارات مستقیم قرار گرفته‌اند، رویدادی که امنیت فضای علمی و تحقیقاتی کشور را با چالش مواجه کرده است.
به گزارش ایرنا، جنگ تحمیلی سوم از ۹ اسفند ۱۴۰۴ با حمله به خاک کشور آغاز شد و از همان روزهای نخست، مراکز علمی و آموزشی نیز در فهرست اهداف قرار گرفتند. در یکی از این حملات، مدرسه‌ای در میناب هدف قرار گرفت که به کشته شدن ۱۶۷ کودک انجامید.
بر اساس این گزارش، در طول یک ماه ابتدایی جنگ، شماری از دانشگاه‌های کشور از جمله ارومیه، اصفهان، خلیج فارس، علوم و فنون دریایی خرمشهر و علوم دریایی چابهار دچار خساراتی شدند.
همچنین در بامداد شنبه هشتم فروردین ماه ۱۴۰۵ دشمن با حمله به دانشگاه علم و صنعت، تخریب یکی از مراکز تحقیقاتی و پژوهشی در این دانشگاه را در کارنامه سیاه خود برجسته کرد. در این حمله ساختمان مرکز تحقیقاتی دانشگاه علم و صنعت ایران دچار تخریب ۱۰۰ درصدی شده است.
پس از گذشت یک هفته از حمله دشمن به دانشگاه علم و صنعت، ساعت ۱۶ روز چهارشنبه ۱۴ فروردین ماه پژوهشگاه لیزر و پلاسمای دانشگاه شهید بهشتی در منطقه ولنجک مورد هدف حمله مستقیم دشمن جنایتکار آمریکایی صهیونی قرار گرفت و بخش قابل توجهی از این مرکز تخریب شد.
حمله دشمن به مراکز آموزش عالی ادامه دارد و در حمله ددمنشانه دیگری ۱۷ فروردین ماه یکی از ساختمان های واقع در دانشگاه صنعتی شریف که مشرف به خیابان آزادی است مورد اصابت واقع شد. در این حمله خصمانه خساراتی به ساختمان های مجاور وارد شد و براساس گزارش های دریافتی این واقعه تلفات جانی نداشت.
در این ایام و پس از حمله دشمن به دانشگاه ها، حسین سیمایی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری بلافاصله با مراجعه به دانشگاه هایی که به آنها حمله شده است از نزدیک در جریان خسارت های وارده قرار گرفت. حسین سیمایی در بازدید از دانشگاه علم و صنعت ضمن تاکید بر اینکه براساس کمیسیون ها و کنوانسیون های مختلف حمله به مراکز علمی و تحقیقاتی غیرقانونی است افزود که رژیم صهیونیستی با این گمان باطل به دانشگاه‌های ما حمله می‌کند که شاید با تخریب ساختمان، ساختار علم هم فرو بریزد حال آنکه بین این دو تفاوت بسیار است و حدود ۲ هزار سال از تأسیس مراکز علمی در ایران می‌گذرد و قدمت دانشگاه جندی شاپور به ۱۷۰۰ سال می‌رسد. علم در ایران نهادینه شده با انهدام ساختمان و با زدن دانشمندان و استادان ما ولو اینکه یک خلأ بزرگ احساس می‌شود اما قطعا مسیر علم مختل نمی‌شود و بی‌بازگشت است و تفوق علمی ایران بر همگان ثابت است.
وزیر علوم همچنین در بازدید از دانشگاه شهید بهشتی اعلام کرد که ۳۰ دانشگاه کشور در جنگ رمضان ۳۰ دانشگاه کشور مورد حمله مستقیم قرار گرفته است و این آمار را باورنکردنی دانست. سیمایی با یادآوری ترور دانشمندان ایرانی توسط رژیم صهیونیستی، خاطرنشان کرد: اسرائیل از سال‌ها پیش برنامه ترور دانشمندان کشور ما را در دستورکار داشته و شهدایی مانند شهید شهریاری و شهید علی‌محمدی نمونه‌های بارز این اقدامات هستند. در جنگ ۱۲ روزه، استادان این دانشگاه از جمله شهید طهرانچی، شهید مینوچهر و شهید ذوالفقاری به شهادت رسیدند و بیش از ۶۰ دانشجوی کشور نیز قربانی شدند.
وزیر علوم تاکید کرد که حمله به دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، برگشت به عصر حجر است و نشان‌دهنده دشمنی با علم، فرهنگ و تمدن است؛ دشمنی که حتی از ابتدایی‌ترین ارزش‌های انسانی و دموکراسی فاصله گرفته است. اما کشور ما همچنان به مسیر توسعه علمی و فناوری ادامه خواهد داد و این اقدامات خشونت‌آمیز نمی‌تواند عزم ما در تربیت نیروی انسانی علمی برای ایران و جهان را متوقف کند.
در این ایام تلاش کردیم با استادان دانشگاه های مختلف گفت و گو کنیم و نظرات آنها را درباره حمله دشمن به مراکز علمی جویا شویم. سید جواد میری استاد تمام جامعه‌شناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات آموزش عالی در گفت وگو با ایرنا تاکید داشت که اقدامات مستندسازی و نامه‌نگاری به مجامع بین‌المللی در محکومیت حمله به دانشگاه‌ها و مراکز علمی ضروری است اما کافی نیست و ایران برای مقابله با تهدیدات خارجی نیازمند بازتعریف کلان استراتژی امنیت ملی و تقویت بازدارندگی تام و اخص است.
محمدرضا عطاردی عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع) با بیان اینکه دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند موتور محرک تولید قدرت ملی و بازدارندگی در جنگ ترکیبی باشند، تهاجم دشمن به مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی را در راستای قطع زنجیره تولید قدرت ملی ارزیابی کرد.
علیرضا رهایی عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر با محکوم کردن حملات به مراکز آموزشی و علمی، این اقدامات را مغایر با اصول انسانی و قواعد پذیرفته‌شده بین‌المللی دانست و خواستار اتخاذ تدابیر فوری برای جلوگیری از تکرار آن شد.
معصومه مقیمی دانشیار رشته مدیریت آموزشی دانشگاه فرهنگیان تهران با محکوم کردن حمله به دانشگاه تهران، این اقدام را نقض آشکار قوانین بین‌المللی و نشانه استیصال دشمنان دانست و تأکید کرد که چنین اقداماتی عزم جامعه علمی کشور را برای پیشرفت بیشتر تقویت می‌کند.
سید مصطفی سیادت موسوی معاون آموزشی دانشگاه علم و صنعت تأکید کرد که اساتید و جامعه دانشگاهی باید با استفاده از ظرفیت‌های علمی و انجمن‌های تخصصی، صدای اعتراض خود را در رابطه با حمله متجاوزان به دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی به مجامع بین‌المللی برسانند و نقش خود را در دفاع از حرمت دانش و استقلال دانشگاه ایفا کنند.
منوچهر مرادی سبزوار معاون پژوهشی دانشگاه تهران گفت: دانشگاه‌ها خانه اندیشه و گفت‌وگو هستند و هرگونه خشونت و تهدید در این فضا، حمله به بنیان‌های پیشرفت ملی و کرامت انسانی تلقی می‌شود.
وحید احمدی استاد دانشگاه تربیت مدرس، حمله به دانشگاه علم و صنعت ایران و سایر مراکز آموزشی کشورمان را محکوم و تأکید کرد که حمله به مراکز علمی و پژوهشی، صرفاً یک اقدام نظامی تلقی نمی‌شود، بلکه به‌معنای آسیب به سرمایه‌های علمی، اخلاقی و انسانی است.
در ادامه امیرمحمد حاجی‌یوسفی عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی روز دوشنبه در گفت و گو با ایرنا در محکومیت حملاتی که دشمن به دانشگاه‌های کشور انجام می‌دهد، اظهار داشت: دانشگاه شهید بهشتی با چنین اقداماتی بیگانه نیست و این موضوع برای ما مسبوق به سابقه است؛ به‌گونه‌ای که در گذشته نیز اساتید ما هدف ترور قرار گرفته‌اند و در جریان جنگ تحمیلی اخیر نیز برخی از اساتید خود را از دست داده‌ایم.
این استاد دانشگاه ادامه داد: اقداماتی که علیه مراکز علمی کشور صورت می‌گیرد، خلاف همه عرف‌های بین‌المللی و قواعد حقوق بین‌الملل است و حتی طرف مقابل به‌نوعی به این اقدامات افتخار نیز می‌کند. با این حال، صرف محکومیت این اقدامات از نظر اجرایی و حقوقی کافی نیست، هرچند لازم است در تمامی مجامع بین‌المللی پیگیری شود.
حاجی‌یوسفی تصریح کرد: در عین حال، نباید انتظار داشت که این محکومیت‌ها الزاماً منجر به واکنش عملی از سوی سایر کشورها شود، چرا که تاکنون نیز نمونه‌ای جدی از محکومیت این‌گونه حملات از سوی کشورهای دیگر مشاهده نشده است.
وی با اشاره به شرایط کنونی کشور گفت: جمهوری اسلامی ایران در وضعیتی قرار دارد که باید با اتکا به توان و قدرت خود، امنیت و منافعش را تأمین کند. از این رو، در کنار پیگیری‌های حقوقی و دیپلماتیک توسط وزارت علوم، دانشگاه‌ها و اساتید، پاسخ متناسب به این اقدامات نیز امری قابل توجه است.
این عضو هیئت علمی خاطرنشان کرد: همان‌گونه که حملاتی علیه کشور صورت می‌گیرد، ایران نیز حق دفاع از خود را دارد و نمی‌توان انتظار داشت که نیروهای نظامی در برابر این اقدامات واکنشی نشان ندهند.