شبکه‌های تلویزیون در این روزها مملو از مستندهای کوتاه راوی‌محور شده است.
به گزارش ایسنا، در جریان جنگ تحمیلی سوم، گونه‌ای از مستندهای تلویزیونی در صداوسیما گسترش قابل توجهی یافت و به آنتن شبکه‌های متعدد سیما رسید که پیش از این سابقه زیادی در این رسانه نداشت و نمونه‌های پرشماری از آن در صداوسیما تولید و پخش نشده بود.
این قبیل برنامه‌ها که هم‌اکنون در جدول پخش چندین شبکه سیما جانمایی شده‌اند، در دسته مستندهای کوتاه راوی‌محور طبقه‌بندی می‌شوند که معمولا بین ۱۰ تا ۲۰ دقیقه زمان دارند و با سرعتی بالا به تولید می‌رسند. داستان‌محوری و وجود مصاحبه‌هایی در خارج از استودیو و اغلب در فضاهای واقعی مانند خودرو، از جمله ویژگی‌های اصلی ساختاری این محصولات است.
در اغلب این عناوین، چهره‌های شناخته‌شده به عنوان راوی جلوی دوربین می‌روند و در معرض روایت‌هایی از شهروندان قرار می‌گیرند که در جریان جنگ اتفاق می‌افتد یا احوالات اقشار و اصناف مختلفی را روایت می‌کنند که همزمان با جنگ، به یاری دیگر هموطنان می‌پردازند.
از این دست عناوین می‌توان به «خاکریز مردم» با روایت نوید جعفرزاده در شبکه یک، «سپیدار» با روایت المیرا شریفی‌مقدم در شبکه دو، «گزارش جنگ» با روایت محمد اقدم‌نژاد در شبکه سه، «کارزار» با روایت محسن اردستانی رستمی در شبکه افق، «ایران و تن» با روایت آرمان درویش در شبکه آی‌فیلم و «نبض وطن» با اجرای آزیتا ترکاشوند در شبکه نسیم اشاره کرد. بخش‌هایی از برنامه خاکریز مردم قابل مشاهده است:
در سال‌های اخیر، سابقه این دست برنامه‌ها که پس از جنگ ۱۲روزه و پخش «تهران تل‌آویو» از شبکه دو ناگهان رو به ازدیاد رفتند، به معدود برنامه‌هایی مثل مجموعه مستند «بی‌واسطه» با روایت محمد دلاوری برمی‌گشت که البته پیش از دو جنگ سال ۱۴۰۴ به آنتن تلویزیون رسید و دیده شد. ساختار یادشده در شبکه‌های تلویزیونی بین‌المللی و دیگر جنگ‌های سال‌های اخیر نظیر جنگ اوکراین و جنگ لبنان نیز دیده شده است.
ویژگی اصلی این ژانر، حضور راوی در دل مکان‌های واقعی است که با پرهیز از دکور استودیویی، به ارتباط مستقیم با جامعه و تنوع لوکیشن می‌انجامد و تماشای محتوا را برای مخاطبان جذاب می‌کند. به نظر می‌رسد تلویزیون در حال تطبیق با الگوهای نوین رسانه‌ای جنگی است؛ الگوهایی که هم سرعت عمل بالایی دارند و هم با زبان نزدیک به مردم، روایت رسمی را به میان جامعه می‌برند. اگرچه در این میان باید توجه داشت استفاده مکرر از هر قالبی، ممکن است برای تماشاگران تکراری شده و به دلزدگی آنان بینجامد.