با افزایش مداوم هزینه‌های درمان در مراکز خصوصی، شمار بیشتری از مردم ناچار شده‌اند برای دریافت خدمات پزشکی به بیمارستان‌های دولتی مراجعه کنند؛ روندی که اگرچه نشان‌دهنده نقش حیاتی بخش دولتی در حفظ دسترسی عمومی به درمان است، اما زیرساخت‌های سلامت کشور تحت فشار قرار داده است.
هفته گذشته معاون پرستاری وزارت بهداشت و درمان با اشاره چند باره به کمبود شدید نیروی پرستاری و همچنین خدمات پرستاران در بحران‌ها و جنگ اخیر، تبدیل وضعیت پرستاران شرکتی و قراردادی و لحاظ 25هزار امتیاز «فوق‌العاده خاص» برای آنها را خواستار شد.
به گزارش تجارت نیوز، عباس عبادی با بیان اینکه از کمبود شدید نیروی پرستاری رنج می‌بریم، به ایسنا گفت: از حاکمیت درخواست می‌کنم که شرایط تبدیل وضعیت نیروهای پرستاری قراردادی و شرکتی را فراهم کند. همچنین صدور مجوز جذب نیروی انسانی نیز اهمیت دارد و درخواست جذب بیشتر نیروی انسانی را داریم.
اما مساله اینجاست که مساله کمبود پرستار در بیمارستان‌ها مساله‌ای نیست که مربوط به همین دوران بحرانی جنگ باشد. یکی از شاخص‌های استاندارد بررسی میزان پرستار در هر کشور، نسبت پرستار به جمعیت است. میانگین این نسبت در دنیا سه پرستار به ازای هر هزار نفر است اما این میزان در ایران ۱.۵ و کمتر از نصف میانگین جهانی بوده در حالی که در اغلب کشورهای اروپایی این میزان بالای ۱۰ پرستار به ازای هر هزار نفر است.
افزایش هزینه‌های درمان در مراکز خصوصی و تبعات آن
در شرایط کنونی با افزایش مداوم هزینه‌های درمان در مراکز خصوصی، شمار بیشتری از مردم ناچار شده‌اند برای دریافت خدمات پزشکی به بیمارستان‌های دولتی مراجعه کنند؛ روندی که اگرچه نشان‌دهنده نقش حیاتی بخش دولتی در حفظ دسترسی عمومی به درمان است، اما همزمان فشار سنگینی را بر زیرساخت‌های سلامت کشور وارد کرده است. در این میان، کمبود نیروی پرستاری به یکی از مهم‌ترین بحران‌های نظام درمان تبدیل شده؛ بحرانی که حالا نه‌فقط کارکنان بیمارستان‌ها، بلکه بیماران و خانواده‌های آنان نیز آثارش را به‌طور مستقیم لمس می‌کنند.
در بسیاری از بیمارستان‌های دولتی، تعداد بیماران بستری و مراجعه‌کنندگان اورژانس به شکل محسوسی افزایش یافته، اما ظرفیت نیروی انسانی متناسب با این رشد توسعه پیدا نکرده است. پرستارانی که باید از چند بیمار مراقبت کنند، اکنون گاهی مسئولیت رسیدگی همزمان به تعداد بسیار بیشتری را برعهده دارند؛ موضوعی که کیفیت مراقبت، ایمنی بیماران و سلامت جسمی و روانی کادر درمان را تهدید می‌کند.
زیرساخت نیروی انسانی در بیمارستان‌های دولتی متناسب با افزایش تقاضا رشد نکرده است
مهدی محرابی، کارشناس اقتصاد درمان در این باره به تجارت‌نیوز می‌گوید: وقتی هزینه ویزیت، بستری و جراحی در بخش خصوصی با سرعتی بیشتر از درآمد خانوار افزایش پیدا می‌کند، طبیعی است که بار مراجعه به بیمارستان‌های دولتی بالا برود. اما مشکل اینجاست که زیرساخت نیروی انسانی در این مراکز متناسب با افزایش تقاضا رشد نکرده است.
در بسیاری از بیمارستان‌های دولتی، ظرفیت تخت‌ها تقریباً تکمیل است
او ادامه می‌دهد: در بسیاری از بیمارستان‌های دولتی، ظرفیت تخت‌ها تقریباً تکمیل است و در برخی مراکز حتی بیماران ساعت‌ها در اورژانس منتظر خالی شدن تخت می‌مانند. این تراکم، فشار مضاعفی بر پرستاران وارد می‌کند و احتمال خطاهای درمانی را بالا می‌برد.
وقتی یک پرستار مجبور می‌شود به‌جای 5 بیمار، همزمان به ۱۰ یا ۱۲ بیمار رسیدگی کند، کیفیت مراقبت افت می‌کند
این کارشناس اظهار می‌دارد: یکی از پیامدهای مهم افزایش مراجعات، فرسودگی نیروی انسانی است. وقتی یک پرستار مجبور می‌شود به‌جای 5 بیمار، همزمان به ۱۰ یا ۱۲ بیمار رسیدگی کند، کیفیت مراقبت افت می‌کند. این فقط مساله کارکنان نیست؛ مساله امنیت درمان بیماران است.
بحران نگهداشت نیروی انسانی مطرح است
محرابی در ادامه تاکید می‌کند: مساله فقط کمبود عددی نیست؛ ما با بحران نگهداشت نیرو مواجهیم. بسیاری از پرستاران جوان یا مهاجرت می‌کنند یا ترجیح می‌دهند وارد مشاغل دیگری شوند. وقتی حقوق و مزایا با سختی کار تناسب ندارد، انگیزه ماندن کاهش پیدا می‌کند. او می‌افزاید: در بعضی بخش‌ها، پرستاران مجبورند شیفت‌های طولانی و اضافه‌کار اجباری داشته باشند. این وضعیت در بلندمدت فرساینده است و کیفیت خدمات را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
ادامه این روند می‌تواند در آینده نزدیک بحران نیروی انسانی را شدیدتر کند
این کارشناس اقتصاد درمان اظهار می‌دارد: ادامه این روند می‌تواند در آینده نزدیک بحران نیروی انسانی را شدیدتر کند. اگر سیاست جدی برای حفظ نیروها اتخاذ نشود، بیمارستان‌های دولتی با مشکلات بیشتری روبه‌رو خواهند شد.
بحران کمبود پرستار اکنون به یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام سلامت ایران تبدیل شده است
محرابی تاکید می‌کند: بحران کمبود پرستار اکنون به یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام سلامت ایران تبدیل شده است؛ بحرانی که همزمان با افزایش فشار اقتصادی بر مردم و رشد مراجعات به بیمارستان‌های دولتی، ابعاد پیچیده‌تری پیدا کرده است.
وقتی نسبت پرستار به بیمار استاندارد نباشد، رسیدگی دقیق دشوار می‌شود
محرابی در بخش دیگری از سخنان خود می‌گوید: کمبود پرستار در نهایت بیشترین آسیب را به بیماران وارد می‌کند. افزایش زمان انتظار، کاهش کیفیت مراقبت، خستگی کادر درمان و تراکم بالای بیماران می‌تواند روند درمان را دشوارتر کند.
او می‌افزاید: وقتی نسبت پرستار به بیمار استاندارد نباشد، رسیدگی دقیق دشوار می‌شود. ممکن است زمان تزریق دارو، کنترل علائم حیاتی یا پاسخ به درخواست بیماران با تأخیر انجام شود. این موضوع برای بیماران بدحال یا سالمندان می‌تواند خطرناک باشد.
این کارشناس اقتصاد درمان در پایان هشدار می‌دهد: ادامه این وضعیت، اعتماد عمومی به نظام درمان را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. مردم وقتی ساعت‌ها در صف اورژانس می‌مانند یا احساس می‌کنند رسیدگی کافی دریافت نکرده‌اند، دچار نارضایتی می‌شوند. در حالی که بسیاری از این مشکلات ناشی از کمبود نیروی انسانی است، نه کم‌کاری کارکنان.