سرمقاله

گورباچف و هواپیمای تک‌نفره آلمان غربی

پیمان مولوی

«کشف گنج مخفی در زیر زمین تخت‌جمشید و پنهان‌کاری میراث فرهنگی» عنوان فیلم کوتاهی است که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، درحالی‌که پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید، مطالب آن را غیرواقعی و توهم بدخواهان میراث فرهنگی دانسته و در پاسخ به آن و برای روشنگری درباره آنچه در زیرزمین تخت‌جمشید وجود دارد، ویدئویی را منتشر کرده است.
به گزارش ایسنا، پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید همچنین توضیح داده که چنین مطالبی صرفا برای تشویق و ترغیب مردم به گنج‌یابی و تخریب آثار تاریخی ایران از سوی متوهمان و بدخواهان میراث فرهنگی منتشر می‌شود
درباره آنچه در زیر زمین تخت‌جمشید مشاهده شده، به نقل از اریک اف اشمیت ـ باستان‌شناس آلمانی و استاد موسسه خاورشناسی شیکاگو ـ از جلد اول کتاب تخت جمشید، آمده است: «بنیانگذار تخت‌جمشید و معماران وی به خوبی از اثر ویران‌کننده باران‌های زمستانی آگاه بودند. برای حفظ ابنیه آنجا که قسمت عمده آن‌ها از خشت ساخته شده بود، شبکه مجاری آبراهه‌ها تعبیه کردند تا آب خیابان‌ها و حیاط‌ها به سهولت بیرون رود و دیوارها خراب نشود. محلی که بیش از همه‌جا در معرض سیلاب قرار داشت قسمت شرقی تخت‌جمشید در امتداد پای کوه رحمت بود که آب باران و سیلاب به آن سرازیر می‌شد، خندقی در این قسمت وجود داشت که قسمت زیادی از آب باران را دفع می‌کرد. آنچه از خندق فزونی می‌یافت و از بالای خندق ریزش می‌کرد و یا از نهرهای سرپوشیده واقع در زیر استحکامات جاری می‌شد و آبی در حیاط‌های مقر سکونت پادگان جمع می‌شد به وسیله مجرای زیرزمینی که زیر خانه سربازان در صخره سنگ کنده شده بود به خارج روان می‌شد. پروفسور هرتسفلد و دیگران قسمت‌هایی از مجاری سنگی زیرزمینی مشابهی را در زیر محوطه کاخ‌های تخت جمشید پیدا کردند. در بسیاری محل‌ها ثابت شد که آب سقف و بام به وسیله ناودان‌های درون دیوار به طرف مجرای زیرزمینی روان می‌شد.»
حمید فدایی ـ مدیر پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید ـ در این ویدئو توضیح می‌دهد که «شبکه آبراهه‌ها یکی از شگفتی‌های مهندسی در تخت‌جمشید است که بعد از گذشت ۲۵۰۰ سال این شبکه همچنان کارکرد خود را به عنوان پدیده مهندسی حفظ کرده است، به خصوص پایشی که همکاران ما در سال‌های گذشته به‌ویژه در بارندگی‌های سیل‌آسای فروردین ۱۳۹۸ انجام دادند، نشان می‌دهد این شبکه چگونه توانست به هدایت سریع و مناسب و به هنگام سیلاب‌ها، سبب نجات‌بخشی کاخ‌ها و بناهای و تخت‌ها از آبگرفتگی و فرسایش شود.»
او اضافه می‌کند: «البته احیای دوباره این مسیرهای آبراهه را مرهون کاوش و خاکبرداری از ۹ دهه گذشته تا امروز می‌دانیم، به‌ویژه در چند سال گذشته پنج فصل کاوش علمی و باستان‌شناسی را در این آبراهه‌های تخت‌جمشید تا امروز دنبال کردیم. آبراهه‌ها عمدتا مملو از خاک و رسوبات می‌شوند که دیگر کارایی خود را از دست می‌دهند، کاوش های علمی این بخش‌ها برای احیای کاربری آبراهه‌ها از دهه‌های گذشته تا امروز به صورت مداوم دنبال شده است.»
علی اسدی ـ سرپرست کاووش‌های آبراهه‌های تخت‌جمشید ـ نیز توضیح می‌دهد: تختگاه تخت‌جمشید ۱۲.۵هکتار وسعت دارد. در مواقع بارندگی، آب‌هایی که روی سطح تخت‌ها فرود می‌آیند اگر سیستم دفع آب وجود نداشت، به سمت بخش‌های پایین‌تر و یا دارای ارتفاع کمتر حرکت می‌کرد و در زمان حیات تخت‌جمشید موجب از بین رفتن بناها می‌شد. معماران هخامنشی از ابتدا می‌دانستند این مشکل وجود خواهد داشت و بارندگی‌های سیل‌آسا وجود خواهد داشت و باید قبل از ساخت کاخ‌ها فکری برای سیستم دفع در این محوطه انجام دهند، ‌ در نتیجه مهمترین کاری که انجام می‌دهند این است که شبکه‌ای از آبراهه‌ها زیر تمام کاخ‌ها و حیاط‌های تخت‌جمشید تعبیه می‌کنند و با شیب مناسب این آبراهه‌ها به سمت گوشه شرقی تختگاه حرکت داده می‌شوند و از آنجا با دریچه‌ای که وجود دارد آب‌ها به محوطه قسمت جنوبی تخت‌جمشید هدایت می‌شد و بیرون می‌رفت.
وی اضافه می‌کند: شبکه آبراهه‌های تخت جمشید شامل چهار قسمت اصلی است که اصلی‌ترین شاخه این آبراهه‌ها در محدوده کاخ‌های آپادانا، صد ستون حیاط شمالی آپادانا و تا دروازه ملل را پوشش می‌دهد و آب‌های سطحی آن منطقه را به سمت خروجی هدایت می‌کرد. شاخه دوم، آب‌های سطی کاخ‌های تچر، هدیش و شورا و بخش‌های جلویی کاخ ملکه را به سمت خروجی هدایت می‌کرد. شبکه سوم هم که یک آبراه اصلی است و در شرق تخت جمشید به سمت جنوب امتداد دارد، تمام آب‌های دو شبکه دیگر را به سمت خروجی هدایت می‌کند. یک شبکه هم مختص بنای خزانه است که اصلی‌ترین شبکه روسطحی تختگاه است و در نهایت به سمت خروجی آبراهه‌ها در جنوب تختگاه متصل بود و همه این شبکه، یک کل واحد را تشکیل می‌داد.
آبراهه هایی که مانع تخریب سیل شد
سال گذشته پایگاه جهانی پرسپولیس با انتشار ویدئویی علت نجات این اثر تاریخی از سیل و آبگرفتی‌ها را توضیح داد.
به گزارش ایسنا، پایگاه جهانی پرسپولیس (تخت جمشید) با اشاره به بارندگی‌های سال گذشته که بسیاری از شهرها از جمله شیراز را دچار آبگرفتگی و سیلاب شدید کرد، توضیح داد: دوراندیشی و مهندسی دفع آب در دوره هخامنشی در تختگاه تخت‌جمشید، این شاهکار معماری ایران‌زمین را از خطر سیلاب مصون داشته است.
این پایگاه همچنین ویدئویی را که ۲۵ دی‌ماه ۱۴۰۰ و در روزهایی که استان‌های جنوبی ایران با بارندگی پی‌در پی دچار سیلاب و آبگرفتگی‌های شدید شده بودند، از تخت‌جمشید (پرسپولیس) گرفته شده است، منتشر کرد و در توضیح آن نوشت: «در این فیلم خروجی آبراهه‌های تخت جمشید نشان داده می‌شود که در گوشه جنوب شرقی تختگاه، قرار گرفته است و آبِ تمامی شبکه کانال‌های زیرزمینی به آن منتهی شده است و از آنجا به سمت برزن جنوبی جاری می‌شود.
این خروجی بین سال‌های ۹۰ تا ۹۳ توسط تیمی از باستان‌شناسان و مرمتگران به سرپرستی دکتر علی اسدی شناسایی و کاوش شد و در نهایت، مشکل آبگرفتگی بناهای تختگاه، به طور اساسی برای همیشه رفع شد.
خوشبختانه با درایت و تدبیر مهندسان نابغه هخامنشی و لایروبی کانال‌های دفع آب و کاوش‌های صورت‌گرفته در چند سال اخیر به همت مدیران تخت‌جمشید و کاوشگران سختکوش این کانال‌ها، مجموعه میراث جهانی تخت‌جمشید بدون مشکل سیلاب روزهای بارانی را سپری می‌کند.»
تخت جمشید تا سال ۱۳۹۱ با مشکل آبگرفتگی و تجمع آب مواجه بود. علی اسدی، باستان‌شناسی که آبراهه‌های تخت‌جمشید را کاوش کرده است، قبلا در این‌باره توضیح داده بود که تا سال ۹۱ به دلیل مسدود بودن مسیر خروجی آبراهه‌های تخت جمشید، این مجموعه همواره در فصل‌های پرآب با مشکل دفع آب و فاضلاب مواجه بود که موجب بروز مشکلات شده بود، به‌ گونه‌ای که همواره شاهد انباشت حجم زیادی آب در این مجموعه جهانی و آسیب به آثار آن بودیم. روشی که برای تخلیه این آب‌ها در نظر گرفته می‌شد گذاشتن پمپ در بخش‌هایی از کانال‌های زیرزمینی تخت‌جمشید بود و از این طریق، آب جمع‌شده در آبراهه‌ها از مسیری به بیرون از تخت‌گاه هدایت می‌شد.
سال ۹۱ علی اسدی و تیم باستان‌شناسی‌اش عملیات کاوش سیستم دفع آب ۲۵۰۰ ساله در پرسپولیس را آغاز کردند که ۱۱۰ روز طول کشید. اسدی این کاوش را پرخطر توصیف کرده و گفته بود: با وجود ریزش دیواره‌ها و عمق زیاد کارگاه، این کاوش یکی از کاوش‌های پرخطر باستان‌شناسی به حساب می‌آمد که بدون مشکل به نتیجه رسید.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام