سرمقاله
ترامپ؛ خودشیفتهای که جهان را به قمارخانه تبدیل کرده است / غلامحسین اسلامیفرد
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
برای انتشار یک برنامه اینترنتی، همیشه لازم نیست یک سرور تهیه کنیم و همهچیز را از صفر روی آن بچینیم. پلتفرمهای ابری بخشی از کارهای مربوط به اجرای برنامه، نگهداری دادهها، ذخیره فایل و بررسی وضعیت سرویس را سادهتر کردهاند. به همین دلیل، نامهایی مانند Vercel، Heroku، Railway و DigitalOcean میان برنامهنویسان شناخته شدهاند.
لیارا نمونه ایرانی این دسته از خدمات است؛ اما تنها به دیپلوی برنامه محدود نمیشود. در پنل آن میتوان از میزبانی برنامه و دیتابیس گرفته تا سرور مجازی، فضای فایل، ایمیل و برنامههای آماده را راهاندازی کرد. برای شناخت بهتر لیارا، باید آن را کنار رقبای خارجی و براساس نوع استفاده مقایسه کرد.
لیارا یک پلتفرم رایانش ابری ایرانی است که به برنامهنویسان و صاحبان سایت اجازه میدهد سرویسهای موردنیاز خود را بدون خرید تجهیزات فیزیکی راهاندازی کنند. کاربر میتواند کد برنامه را روی PaaS منتشر کند، یک سرور مجازی با دسترسی کامل بسازد یا دیتابیس موردنیازش را جدا از برنامه اجرا کند.
در مدل ابری، منابع پردازشی و فضای ذخیرهسازی از راه اینترنت در اختیار کاربر قرار میگیرند. مقاله رایانش ابری چیست؟ این مفهوم را با جزئیات بیشتری توضیح میدهد. مزیت این مدل آن است که پروژه لازم نیست از روز اول با یک سرور بزرگ آغاز شود؛ هر بخش را میتوان متناسب با مصرف همان قسمت انتخاب کرد.
لیارا نیز خدماتی مانند PaaS، سرور مجازی، دیتابیس، فضای ذخیرهسازی، DNS، ایمیل و برنامههای آماده را در یک پنل قرار داده است.
Vercel بیشتر برای دیپلوی برنامههای وب و اجرای کد سمت سرور بدون نگهداری مستقیم سرور شناخته میشود. این پلتفرم برای تیمهایی که با Next.js و وب مدرن کار میکنند، امکانات تخصصی زیادی دارد. Vercel Functions نیز اجرای کد سمت سرور و اتصال به APIها و دیتابیسها را بدون اداره ماشین مجازی ممکن میکند.
Heroku تجربهای کلاسیکتر از PaaS ارائه میدهد. برنامهها روی Dynoهای مدیریتشده اجرا میشوند و ابزارهایی مانند دیتابیس، مانیتورینگ و پردازش داده از راه Add-onها به برنامه افزوده میشوند. این مدل برای تیمی مناسب است که ترجیح میدهد بیشتر زمانش را صرف کد کند، نه تنظیم سرور.
Railway نیز انتشار برنامه و ساخت دیتابیس را ساده کرده است. در یک پروژه میتوان API، Worker و دیتابیس را کنار هم قرار داد. سادگی شروع کار، Railway را برای نمونههای اولیه و سرویسهای کوچک جذاب میکند.
لیارا با این سه پلتفرم در سادهکردن اجرای برنامه شباهت دارد؛ با این تفاوت که در کنار PaaS، محصولاتی برای نیازهای رایجتر کاربران ایرانی نیز عرضه میکند.
همه کاربران برای اجرای سایت یا API به پلتفرم ابری مراجعه نمیکنند. گاهی پروژه به دسترسی کامل سیستمعامل، منابع مشخص و امکان نصب نرمافزار دلخواه نیاز دارد. میزبانی بازیهای آنلاین یکی از همین موارد است.
در لیارا میتوان برای راهاندازی Minecraft، Counter-Strike، Valheim و بازیهای چندنفره دیگر از سرور گیم استفاده کرد. کاربر میتواند سیستمعامل، فایلهای بازی، مودها و تنظیمات سرور را براساس نیاز خود انتخاب کند. این سرویس روی VPS ارائه میشود و امکان تغییر منابع نیز در پنل وجود دارد.
Vercel و Heroku اساسا برای میزبانی گیمسرور ساخته نشدهاند. Railway نیز بیشتر بر برنامهها، کانتینرها و دیتابیسها تمرکز دارد. وجود چنین محصولی نشان میدهد لیارا فقط نسخه فارسی یک PaaS خارجی نیست.
DigitalOcean در میان رقبای خارجی، شباهت بیشتری به لیارا دارد. کاربران آن میتوانند با Droplet ماشین مجازی بسازند یا از App Platform برای انتشار برنامه استفاده کنند. محصولات دیگری مانند دیتابیس مدیریتشده، فضای Object Storage و برنامههای آماده نیز در دسترس هستند.
بااینحال، نحوه بستهبندی خدمات در لیارا بیشتر با نیاز شناختهشده کاربران ایرانی هماهنگ شده است. برای نمونه، مدیر یک سایت دانلودی معمولا بهدنبال فضایی برای فایل، لینک مستقیم و جداکردن ترافیک دانلود از سرور اصلی است.
در این شرایط، خرید هاست دانلود اجازه میدهد فایلهای ویدیویی، نرمافزارها، نسخههای پشتیبان یا محصولات قابل دانلود جدا از فضای اجرای سایت نگهداری شوند. این جداسازی مانع از آن میشود که فایلهای حجیم، دیسک و ترافیک سرور برنامه را اشغال کنند.
یک برنامه اینترنتی فقط به پردازنده و دیتابیس نیاز ندارد. ثبتنام کاربر، بازیابی رمز عبور، اعلام وضعیت سفارش و ارسال فاکتور معمولا با ایمیل انجام میشوند. ارسال این پیامها از یک حساب ایمیل معمولی یا از همان سرور برنامه، بررسی خطاها و وضعیت تحویل را سخت میکند.
هاست ایمیل لیارا برای ارسال ایمیلهای تراکنشی و استفاده از SMTP در سایت یا برنامه ارائه شده است. کاربر میتواند دامنه خود را متصل کند و وضعیت ایمیلهای ارسالشده را از پنل ببیند.
در Vercel، Heroku و Railway معمولا برای ارسال ایمیل از یک سرویس خارجی یا ابزار موجود در Marketplace استفاده میشود. لیارا این بخش را نیز کنار سرور، برنامه، دیتابیس و فضای فایل قرار داده است.
Vercel برای تیمهای متمرکز بر Next.js انتخاب تخصصیتری است. Heroku تجربهای قدیمی و شناختهشده در PaaS دارد، Railway شروع کار را ساده میکند و DigitalOcean تنوع بالایی از محصولات ابری در چند موقعیت جغرافیایی ارائه میدهد.
لیارا بیشتر برای کاربری معنا پیدا میکند که مخاطبش در ایران است و میخواهد چند نیاز متفاوت را از یک پنل دنبال کند. پروژه میتواند با یک برنامه کوچک آغاز شود و بعد سرور، دیتابیس، فایل یا ایمیل به آن اضافه شود، بدون اینکه همه اجزا روی یک ماشین قرار بگیرند.
لیارا را نمیتوان فقط یک شرکت هاستینگ یا یک سرویس دیپلوی دانست. از یک طرف تجربهای نزدیک به Heroku، Railway و Vercel برای اجرای برنامه ارائه میدهد و از طرف دیگر، مانند DigitalOcean سرور مجازی و محصولات جانبی دارد.
تفاوت اصلی زمانی دیده میشود که نیازهای رایج کاربران ایرانی را کنار هم بگذاریم: اجرای کد، ساخت سرور، میزبانی بازی، نگهداری فایلهای دانلودی و ارسال ایمیل. لیارا این موارد را در یک حساب کاربری جمع کرده است و همین ترکیب، جایگاه آن را میان پلتفرمهای ابری خارجی و سرویسهای میزبانی داخلی مشخص میکند.