سرمقاله
صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
یک روزنامه عربی به نقل از منابع آگاه مدعی شد که علی الزیدی، نخستوزیر عراق، قرار است اواخر هفته جاری به تهران سفر کند و پیشنهاد بغداد برای میزبانی مذاکرات مستقیم یا غیرمستقیم میان ایران و آمریکا را مطرح کند. به گزارش فرارو به نقل از العرب، بر اساس این گزارش، سفر نخستوزیر عراق به تهران پس از سفر اخیر او به واشنگتن و دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، انجام میشود. بغداد تلاش دارد با توجه به روابط خود با هر دو طرف، نقشی میانجیگرانه در کاهش تنشها میان ایران و آمریکا ایفا کند. منابع آگاه اعلام کردند که علی الزیدی در جریان سفر به تهران، پیشنهاد میزبانی بغداد از گفتوگوهای ایران و آمریکا را مطرح خواهد کرد. این مذاکرات میتواند بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم برگزار شود. این سفر در شرایطی انجام میشود که عراق به دلیل روابط همزمان با تهران و واشنگتن، در موقعیتی حساس قرار دارد. دولت بغداد در هفتههای اخیر تلاش کرده است ضمن حفظ روابط نزدیک خود با ایران، مناسبات سیاسی و اقتصادی با آمریکا را نیز گسترش دهد. بر اساس گزارشهای منتشرشده، سفر نخستوزیر عراق به ایران علاوه بر موضوع میانجیگری میان تهران و واشنگتن، با هدف تقویت روابط دوجانبه و بررسی همکاریهای مشترک میان دو کشور انجام خواهد شد. یک کارشناس عراقی در تحلیلی با اشاره به سیاستهای دولت بغداد، نوشت عراق در تلاش است با پایان دادن به معادله حضور نظامی و تنشهای امنیتی، روابط خود با آمریکا را بر پایه شراکت اقتصادی بازتعریف کند و همزمان با بهرهگیری از روابط خود با جمهوری اسلامی ایران، از یک میدان رقابت به میانجی راهبردی میان تهران و واشنگتن تبدیل شود. به گزارش ایسنا، «محمد الخزاعی» تحلیلگر عراقی در یادداشتی با عنوان «عراق معادله جایگزینی امنیت با منفعت میان تهران و واشنگتن را مطرح میکند» نوشت که بغداد، تهران و واشنگتن، هرچند بدون اعلام رسمی، در یک هدف راهبردی مشترک یعنی پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در غرب آسیا اشتراک نظر دارند، اما هر یک این هدف را از مسیر متفاوتی دنبال میکنند. طبق گزارش شبکه المیادین، وی با بیان اینکه عراق تلاش میکند معادله مبتنی بر حضور نظامی، تنشهای امنیتی، سلطه آمریکا و انحصار سرمایهگذاریها را با الگوی شراکتهای اقتصادی چندقطبی جایگزین کند، افزود این روند میتواند منطقه را از فضای تقابل به سمت همکاریهای اقتصادی سوق دهد. سفر الزیدی به واشنگتن الخزاعی معتقد است که سفر «علی الزیدی» نخستوزیر عراق به واشنگتن و دیدار وی با «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا نقطه عطفی در روابط بغداد و واشنگتن است و این سفر صرفاً یک دیدار تشریفاتی نبود، بلکه نشانه شکلگیری معادلهای جدید در روابط دو کشور به شمار میرود. به نوشته این تحلیلگر، الزیدی در سفر خود به واشنگتن، عراق را بهعنوان کشوری معرفی کرد که در پی انحصار سلاح در اختیار دولت، پایان دادن به نیاز به حضور نیروهای نظامی خارجی و گسترش همکاریهای اقتصادی با آمریکا در حوزههای انرژی، تجارت و فناوری است. الخزاعی یادآور میشود که نخستوزیر عراق پیش از سفر به آمریکا نیز در مقالهای که در روزنامه «واشنگتنپست» منتشر کرد، بر انحصار استفاده مشروع از قدرت در اختیار دولت و تمرکز بر توسعه اقتصادی به جای ورود به محورهای درگیری منطقهای تأکید کرده بود. پایان حضور آمریکا و انحصار سلاح در دست دولت وی با اشاره به اظهارات مقامهای دو کشور در جریان این سفر نوشته است که الزیدی در نشست خبری مشترک با ترامپ، بهطور شفاف اعلام کرد که دو طرف بر خروج نیروهای رزمی آمریکا و ائتلاف بینالمللی تا ۳۰ سپتامبر توافق کردهاند و پس از آن، ادامه فعالیت هیچ گروه مسلحی خارج از چارچوب دولت توجیهی نخواهد داشت. الخزاعی این همزمانی میان پایان دادن به حضور نظامی و توسعه همکاریهای اقتصادی را «معامله بزرگ» دولت عراق توصیف میکند که به اعتقاد او هدف آن، جایگزین کردن منطق منافع مشترک به جای سیاست مهار امنیتی است که طی دو دهه گذشته بر روابط بغداد و واشنگتن حاکم بوده است. با این حال، وی نسبت به اعتماد کامل به تعهدات آمریکا هشدار داد و یادآور شد که عراق طی دو دهه گذشته بارها تجربه وعدههای تحققنیافته واشنگتن، از بازسازی پس از سال ۲۰۰۳ گرفته تا توافقنامه شراکت راهبردی سال ۲۰۰۸، را پشت سر گذاشته است. این تحلیلگر در ادامه یادداشت خود آورده است که تجربه تحریمها، مسدود شدن داراییها و تغییر رویکرد دولتهای مختلف آمریکا نسبت به بغداد، ایجاب میکند عراق با احتیاط به این فرصت نگاه کند و آینده خود را به سیاستهای یک دولت خاص در واشنگتن گره نزند. وی همچنین تأکید میکند که موقعیت سیاسی علی الزیدی، بهعنوان نخستوزیری که فاقد پایگاه حزبی و پارلمانی قدرتمند است، میتواند در صورت تغییر اولویتهای آمریکا یا تغییر دولت در واشنگتن، با چالشهایی مواجه شود. سناریو پل ارتباطی میان ایران و آمریکا الخزاعی در ادامه، مهمترین فرصت پیشروی عراق را تبدیل شدن از میدان رقابت تهران و واشنگتن به پل ارتباطی میان دو طرف دانسته و نوشته است که بغداد، به دلیل موقعیت جغرافیایی، پیوندهای تاریخی، مذهبی و اجتماعی با ایران و نیز روابط متوازن با آمریکا، از ظرفیتهایی برخوردار است که بسیاری از کشورهای منطقه از آن بیبهره هستند. وی با اشاره به روابط گسترده میان مراکز دینی نجف، کربلا، کاظمین و سامرا با قم و مشهد، تأکید میکند که این پیوندهای عمیق مذهبی، اجتماعی، عشایری و اقتصادی، عراق را به گزینهای مناسب برای ایفای نقش میانجی تبدیل کرده است. به اعتقاد نویسنده، این ظرفیت در روزهای پس از مراسم تشییع آیتالله شهید سید علی خامنهای، رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران در نجف و کربلا نیز خود را نشان داد؛ رویدادی که به گفته وی، اندکی پیش از سفر الزیدی به واشنگتن برگزار شد و نشان داد بغداد همچنان توان ایفای نقش تلاقی دهنده مواضع در حساسترین مقاطع منطقه را دارد. الخزاعی تأکید میکند که ایفای نقش میانجی میان تهران و واشنگتن، تنها یک اقدام دیپلماتیک نمادین نیست، بلکه میتواند جایگاه عراق را در معادلات منطقهای ارتقا دهد و به دولت این کشور در پیشبرد برنامههایی مانند انحصار سلاح در اختیار دولت، مقابله با فساد و تمرکز بر توسعه خدمات و اقتصاد کمک کند. نویسنده معتقد است که در صورت موفقیت این رویکرد، بغداد میتواند در تمامی مذاکرات و توافقهای مهم آینده منطقه، از ترتیبات امنیتی جدید خلیج فارس گرفته تا مذاکرات هستهای ایران نقش مؤثری ایفا کند. عراق که سالها موضوع مذاکرات و رقابت قدرتهای منطقهای و بینالمللی بود، اکنون این فرصت را دارد که به یکی از بازیگران و میانجیهای اصلی تحولات خاورمیانه در دهه آینده تبدیل شود. در ادامه این یادداشت آمده است که تحقق این هدف، در گرو موفقیت دولت عراق در اجرای کامل برنامه انحصار سلاح در اختیار دولت تا موعد اعلامشده در پایان سپتامبر است؛ آزمونی که مشخص خواهد کرد بغداد واقعاً به یک میانجی راهبردی تبدیل میشود یا همچنان میدان رقابت دیگران باقی خواهد ماند.