گروه بین‌الملل - طرح احتمال بازگشت انگلیس به اتحادیه اروپا از سوی «اندی برنهام» نخست‌وزیر این کشور، شش سال پس از خروج رسمی، بار دیگر این پرسش را به صدر مباحث سیاسی بازگردانده که آیا مسیر بحث‌برانگیز برگزیت در حال معکوس شدن است؟ برنهام روز چهارشنبه ۸ مهر ۱۴۰۵ برای نخستین بار مجموعه‌ای از گزینه‌ها را برای ترمیم رابطه لندن با بروکسل مطرح کرد: حفظ وضعیت کنونی، پیوستن به اتحادیه گمرکی، بازگشت به بازار واحد و در نهایت عضویت کامل. او یک روز پیش‌تر در کنفرانس حزب کارگر با صراحت گفته بود که برگزیت بیش از سود، زیان وارد کرده است. به گفته او، انگلیس بخشی از نفوذ اقتصادی خود را از دست داده و وعده «بازپس‌گیری کنترل» نیز محقق نشده است. ضعف همکاری با اروپا حتی مدیریت مهاجرت را دشوارتر کرده است. اهمیت این سخنان بیش از اعلام تصمیم فوری، در شکستن یک تابوی سیاسی است. دو حزب اصلی کارگر و محافظه‌کار طی سال‌های پس از همه‌پرسی ۱۳۹۵ از باز کردن دوباره بحث عضویت فاصله گرفته بودند. حزب کارگر در انتخابات دو سال پیش تعهد داده بود که در دوره جاری پارلمان به اتحادیه، بازار واحد و اتحادیه گمرکی بازنخواهد گشت. برنهام نیز در ابتدای نخست‌وزیری این تعهد را تأیید کرده بود. بنابراین سخنان تازه او نشانه آغاز بحث درباره جهت‌گیری پس از انتخابات بعدی است. یک دهه پرآشوب و هزینه اقتصادی همه‌پرسی ۲۳ ژوئن ۲۰۱۶ سیاست داخلی و خارجی انگلیس را دگرگون کرد. دیوید کامرون استعفا داد، ترزا می نتوانست توافق خروج را از پارلمان عبور دهد و مناقشه به روی کار آمدن بوریس جانسون انجامید. انگلیس در ۳۱ ژانویه ۲۰۲۰ رسماً خارج شد و از ۲۰۲۱ روابط اقتصادی بر اساس توافق تجارت و همکاری تنظیم شد. مدافعان خروج، برگزیت را پروژه‌ای برای بازگرداندن اختیار قانون‌گذاری و تجارت معرفی می‌کردند. لندن پس از خروج توافق‌های تجاری متعددی بست و به پیمان ترانس‌پاسیفیک پیوست. اما جدایی از بزرگ‌ترین بازار همسایه، موانع تازه‌ای ایجاد کرد: اظهارنامه‌های گمرکی، کنترل‌های مرزی و تفاوت استانداردها. مطالعات متعدد نشان می‌دهد خروج از بازار واحد و اتحادیه گمرکی اقتصاد انگلیس را کوچک‌تر کرده است. نهاد ناظر بودجه دولت فرض می‌کند روابط پسابرگزیت در بلندمدت بهره‌وری را حدود چهار درصد و حجم تجارت را حدود ۱۵ درصد کاهش می‌دهد. بانک مرکزی انگلیس نیز کاهش ظرفیت بهره‌وری را حدود سه و یک‌چهارم درصد ارزیابی کرده است. اتحادیه اروپا همچنان ۴۱ درصد صادرات انگلیس را تشکیل می‌دهد، اما صادرات کالا به اروپا در ۲۰۲۵ به قیمت‌های ثابت ۱۴ درصد کمتر از ۲۰۱۹ بود. وعده کنترل مهاجرت و واقعیت یکی از قوی‌ترین شعارهای خروج، کنترل مرزها بود. آزادی رفت‌وآمد اتباع اتحادیه پایان یافت، اما نتیجه متفاوت شد. مهاجرت اروپایی‌ها کاهش یافت، اما ورود نیروی کار از خارج اروپا افزایش پیدا کرد. مرکز اصلاحات اروپایی محاسبه کرده شمار شاغلان متولد خارج در ۲۰۲۴ حدود ۲۰۷ هزار نفر بیش از سناریوی بدون برگزیت بوده است. برنهام همین تناقض را برجسته کرد: کاهش همکاری با همسایگان، مدیریت مرزها را دشوارتر کرده است. به گزارش ایرنا، نزدیک شدن دوباره انگلیس به ساختارهای اروپایی پیش از سخنان برنهام آغاز شده بود. دولت کارگر سیاست «بازتنظیم» را پیش برد و مذاکرات برای همکاری در مواد غذایی، انرژی، اراسموس و بازار برق ادامه دارد. اما هر مرحله نزدیک‌تر شدن، لندن را با پذیرش قواعد مشترک یا پرداخت سهم مالی روبه‌رو می‌کند. کشورهای بزرگ اروپایی با اصل بازگشت مخالف نیستند. مکرون پیام «خوش آمدید» داده و نخست‌وزیر اسپانیا نیز از آمادگی کشورش سخن گفته است. اما استقبال به معنای احیای امتیازهای قدیمی نیست. انگلیس پیش از خروج عضو یورو و شنگن نبود و از تخفیف بودجه برخوردار بود. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد حمایت از بازگشت وقتی شرط مشارکت در یورو و شنگن مطرح می‌شود، به شدت کاهش می‌یابد. موانع داخلی و مسیر محتمل مانع بزرگ در داخل انگلیس است. حزب اصلاح انگلیس و محافظه‌کاران دولت را متهم کرده‌اند که قصد دارد بدون همه‌پرسی جدید کشور را به ساختارهای اتحادیه بازگرداند. مسیر حقوقی نیز کوتاه نیست. انگلیس باید بر اساس ماده ۴۹ مانند یک متقاضی جدید درخواست دهد و موافقت همه اعضا را جلب کند. تحلیل‌گران محتمل‌ترین مسیر در مرحله نخست را عضویت کامل نمی‌دانند. اتحادیه گمرکی یا بازار واحد گزینه‌های میانی هستند، اما پذیرش چهار آزادی بازار واحد بدون توافق درباره رفت‌وآمد دشوار است. الگوی شبیه سوئیس نیز مطرح شده است. هنوز هیچ تصمیمی برای بازگشت گرفته نشده است. برنهام بحثی سیاسی را آغاز کرده و گفته انگلیس باید میان چند مسیر انتخاب کند. آنچه تغییر کرده، فضای این بحث است: از چگونگی خروج، به این پرسش که آیا ماندن در وضع موجود بهترین انتخاب است. مسیر محتمل‌تر مجموعه‌ای از گام‌های تدریجی خواهد بود که انگلیس را مرحله به مرحله به ساختارهای اروپایی نزدیک‌تر کند.