گروه سیاسی- جمعی از فعالان سیاسی اصلاح‌طلب و کنشگران سیاسی-اجتماعی اخیراً با مسعود پزشکیان رئیس‌جمهوری کشورمان، دیدار و گفت‌وگو کردند. روایت دو نفر از حاضران در این نشست، احمد زیدآبادی و غلامرضا ظریفیان، نشان می‌دهد محور اصلی بحث‌ها حول تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و چگونگی استفاده از فرصت‌های دیپلماتیک شکل گرفته است. این دیدار در شرایطی برگزار شد که به نظر می‌رسد نهاد ریاست‌جمهوری به دنبال ایجاد تعادل در فضای عمومی و تقویت صدای حامیان این تفاهم‌نامه است. احمد زیدآبادی، فعال سیاسی و روزنامه‌نگار، در تشریح جزئیات این نشست در گفت و گویی که با ایسنا داشته، عنوان کرد، برخلاف دو جلسه قبلی، این بار حاضران عمدتاً از نیروهای طرفدار اصلاحات یا منتقدان وضعیت موجود بودند و از اصولگرایان معتدل یا تندرو خبری نبود. به اعتقاد او، هدف اصلی جلسه شنیدن نظرات این جمع درباره تفاهم‌نامه اسلام‌آباد بود. زیدآبادی تأکید کرد که اکثریت ایرانی‌ها نگاه مثبتی به این تفاهم‌نامه دارند، اما صدای مخالفان که در اقلیت هستند، بسیار بلندتر شنیده می‌شود و جو جامعه را تحت تأثیر قرار داده است. به گفته وی، چهره‌های سیاسی حامی تفاهم‌نامه معمولاً سکوت کرده‌اند و نهاد ریاست‌جمهوری علاقه‌مند است صداهای بیشتری به نفع آن در جامعه بلند شود. در این نشست حدود ۱۰ نفر هر کدام به مدت پنج دقیقه صحبت کردند. محمدجواد ظریف نیز از جمله سخنرانان بود. زیدآبادی روایت کرد که ظریف نگرانی عمیقی نسبت به احتمال حمله مجدد به ایران داشت و اوضاع را بحرانی می‌دید. هشدارهای او نسبت به دیگران شدیدتر و غلیظ‌تر بود. سخنان رئیس‌جمهور در پایان جلسه نیز بیشتر توضیح نظرات قبلی بود و موضوع تازه‌ای مطرح نشد. زیدآبادی دو نکته قابل تامل را در این نشست برجسته کرد. نخست، تصور حاضران و تیم ریاست‌جمهوری مبنی بر وجود وقت کافی برای رایزنی و متقاعدسازی همه طرف‌ها برای بازگشت به تفاهم‌نامه. او این تصور را نادرست دانست و تأکید کرد که کشور با عمیق‌ترین چالش تاریخی خود روبه‌روست؛ امری که از نظر بُعد، عمق و وسعت سابقه ندارد. به باور او، در مواجهه با چنین بحرانی ابتدا باید درک همه‌جانبه‌ای از آن وجود داشته باشد و سپس با شجاعت و سرعت تصمیم‌گیری شود. این امر نیازمند ساختار تصمیم‌گیری منسجم و هماهنگ است که به گفته وی، در شرایط حاضر مفقود است. زیدآبادی وضعیت را بسیار پیچیده توصیف کرد و گفت ادراک این شرایط کار ساده‌ای نیست و نیازمند افرادی با زیرکی خاص و مشاورانی توانمند است، در حالی که کشور همچنان در سطح سادگی باقی مانده است. فرصت‌های دیپلماسی و ضرورت انسجام ملی غلامرضا ظریفیان، فعال سیاسی و استاد دانشگاه، روایتی مکمل از این نشست ارائه داد. او به خبرگزاری ایسنا گفته پزشکیان به‌طور مکرر از گروه‌ها، جریان‌های مختلف، اساتید و صاحب‌نظران دعوت می‌کند تا درباره مسائل کشور اظهارنظر کنند. این رویکرد ناشی از سابقه دانشگاهی رئیس‌جمهور و تمایل او به استفاده از نظرات گوناگون در شرایط سخت کنونی است. به گفته ظریفیان، جلسه اخیر بیشتر معطوف به عرصه دیپلماسی و چگونگی استفاده از فرصت‌های موجود بود. او تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را یکی از کم‌نظیرترین اسناد تاریخ دیپلماسی پس از انقلاب توصیف کرد که علی‌رغم دو جنگ سخت و ظالمانه به امضای دو رئیس‌جمهور رسید. بسیاری از صاحب‌نظران داخلی و خارجی معتقدند این تفاهم‌نامه مبتنی بر منافع ملی ایران تنظیم شده و به همین دلیل اسرائیل و بعدها آمریکا تلاش کردند آن را تضعیف کنند. ظریفیان تأکید کرد که تفاهم‌نامه حاصل تلاش دیپلماتیک، مقاومت و تاب‌آوری مردم و جانفشانی رزمندگان بوده است. محور بحث حاضران این بود که چگونه می‌توان این فرصت را حفظ کرد و از آن حداکثر استفاده را برد. کسانی که در عرصه سیاست خارجی تبحر داشتند، از زوایای مختلف به وضعیت نظام بین‌المللی و تلاش دشمنان برای انزوای ایران پرداختند و راهبردهایی ارائه دادند. رئیس‌جمهوری در سخنان خود بر ضرورت انسجام و تفاهم ملی تأکید کرد و گفت این بار سنگین را فقط دولت نمی‌تواند به دوش بکشد. او به تنگناهای معیشتی مردم و مشکلات کشور اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که برخی جریان‌های اقلیت صدای بلندی دارند، در حالی که صدای اکثریت جامعه و نخبگان کمتر طنین‌انداز است. پزشکیان خواستار سازماندهی صدای انسجام و استفاده حداکثری از فرصت‌ها شد تا این صدا به صدای حل مسائل کشور تبدیل شود. تحلیل فضای نشست و پیامدهای آن این دو روایت در کنار هم تصویری روشن از وضعیت کنونی ارائه می‌دهند. از یک سو، نهاد ریاست‌جمهوری به دنبال ایجاد فضای حمایتی برای تفاهم‌نامه اسلام‌آباد و تقویت صدای موافقان است. از سوی دیگر، نگرانی‌های جدی درباره عمق مشکلات، کمبود زمان و ضعف ساختار تصمیم‌گیری وجود دارد. هشدار ظریف درباره احتمال حمله مجدد و تأکید زیدآبادی بر بی‌سابقه‌بودن بحران، نشان‌دهنده فضای پرتنش و احساس فوریت در میان بخشی از اصلاح‌طلبان است. در این میان تفاهم‌نامه اسلام‌آباد به‌عنوان دستاوردی دیپلماتیک مطرح شده که می‌تواند راهگشای کاهش فشارهای خارجی باشد، اما حفظ و بهره‌برداری از آن نیازمند اجماع داخلی است. صدای بلند مخالفان و سکوت نسبی حامیان، معادله‌ای نابرابر ایجاد کرده که دولت تلاش می‌کند آن را تغییر دهد. با این حال، تأکید بر انسجام ملی از سوی رئیس‌جمهور نشان می‌دهد که بدون حمایت گسترده داخلی، پیشبرد این مسیر دشوار خواهد بود. نکته قابل توجه، ترکیب حاضران است. دعوت از نیروهای اصلاح‌طلب و منتقد بدون حضور اصولگرایان، نشان‌دهنده تلاش برای شنیدن صدای طیفی خاص است که می‌تواند در تقویت پشتوانه تفاهم‌نامه مؤثر باشد. در عین حال، نگرانی‌هایی مانند کمبود زمان و ضعف هماهنگی در تصمیم‌گیری، هشدارهایی جدی برای مدیریت بحران محسوب می‌شوند. در همین رابطه برخی کارشناسان معتقدند، دیدار اخیر اصلاح‌طلبان با پزشکیان را می‌توان نشانه‌ای از تلاش دولت برای ایجاد تعادل در فضای عمومی و تقویت پشتوانه داخلی تفاهم‌نامه اسلام‌آباد دانست. روایت حاضران حاکی از آن است که اکثریت جامعه نگاه مثبتی به این سند دارند، اما صدای اقلیت مخالف بلندتر است. در عین حال، هشدارها درباره عمق بحران تاریخی، احتمال تهدیدات خارجی و ضرورت تصمیم‌گیری سریع و منسجم، تصویری از شرایط خطیر کشور ترسیم می‌کند. موفقیت در حفظ این فرصت دیپلماتیک بیش از هر چیز به توانایی ایجاد انسجام ملی، تقویت صدای نخبگان حامی و پر کردن خلأهای ساختاری در تصمیم‌گیری وابسته است. بدون این عناصر، حتی دستاوردهای دیپلماتیک نیز در معرض خطر قرار می‌گیرند. لذا این نشست می‌تواند آغازگر گفت‌وگویی گسترده‌تر باشد، مشروط بر آنکه به اقدامات عملی و هماهنگی واقعی منجر شود.