صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
درحالیکه دونالد ترامپ پیشتر دو بار در دوران ریاستجمهوری خود استیضاح شده، عملکرد او در دوره دوم بار دیگر بحث استفاده از این ابزار قانونی را در محافل سیاسی آمریکا مطرح کرده است. بااینحال، اختلافنظر میان رهبران حزب دموکرات درباره ضرورت و پیامدهای استیضاح سوم، پرسشهایی درباره آینده نظارت کنگره بر عملکرد کاخ سفید ایجاد کرده است. جامل بویی، تحلیلگر روزنامه نیویورکتایمز، در یادداشتی با انتقاد از عملکرد دولت ترامپ نوشته است که بسیاری از اقدامات رئیسجمهور آمریکا در دوره دوم، از نظر او زمینه کافی برای آغاز روند استیضاح را فراهم کردهاند. وی معتقد است خودداری دموکراتها از پیگیری این موضوع میتواند به تضعیف سازوکارهای پاسخگویی در نظام سیاسی آمریکا منجر شود. از دو استیضاح گذشته تا اتهامات تازه ترامپ نخستین بار در سال ۲۰۱۹ به دلیل فشار بر دولت اوکراین برای انجام تحقیقاتی علیه جو بایدن استیضاح شد. دومین استیضاح نیز در ژانویه ۲۰۲۱ و پس از حمله طرفدارانش به ساختمان کنگره آمریکا صورت گرفت. بااینحال، مجلس سنا در هر دو پرونده به محکومیت و برکناری او رأی نداد. بویی در یادداشت خود مجموعهای از اقدامات دولت دوم ترامپ را مصداق سوءاستفاده از قدرت میداند. به اعتقاد او، استفاده از نیروهای گارد ملی در شهرهای آمریکا، عملکرد نهادهای مهاجرتی، فشار بر دانشگاهها و مؤسسات حقوقی، محدودیتهای اعمالشده علیه رسانهها و استفاده بحثبرانگیز از اختیارات عفو ریاستجمهوری، از جمله مواردی هستند که میتوانند موضوع تحقیقات استیضاح قرار گیرند. این تحلیلگر همچنین مدعی است برخی سیاستهای دولت ترامپ، استقلال نهادهای عمومی و سازوکارهای نظارتی را با چالش مواجه کردهاند. استیضاح؛ ابزار نظارت بر قدرت بویی برای توضیح مبانی حقوقی استدلال خود به نوشتههای الکساندر همیلتون، از بنیانگذاران ایالات متحده، استناد میکند. همیلتون در مقاله شماره ۶۵ مجموعه مقالات فدرالیست، استیضاح را ابزاری برای رسیدگی به تخلفاتی معرفی کرده بود که آثار آنها مستقیماً متوجه جامعه و نظام سیاسی میشود. از نگاه نویسنده نیویورکتایمز، استیضاح صرفاً سازوکاری برای مجازات تخلفات فردی نیست، بلکه میتواند مانعی در برابر تمرکز قدرت و تضعیف اصول قانون اساسی باشد. البته آغاز روند استیضاح به معنای برکناری رئیسجمهور نیست. مجلس نمایندگان اختیار تصویب اتهامات را دارد، اما محکومیت و برکناری رئیسجمهور مستلزم رأی دوسوم سناتورهای حاضر در مجلس سناست؛ موضوعی که دستیابی به آن را در فضای دوقطبی سیاست آمریکا دشوار میکند. تردید در اردوگاه دموکراتها باوجود انتقادهای مطرحشده علیه ترامپ، رهبران دموکرات درباره آغاز استیضاح سوم اتفاقنظر ندارند. حکیم جفریز، رهبر اقلیت مجلس نمایندگان، تاکنون موضع قطعی در حمایت یا مخالفت با این اقدام اتخاذ نکرده است. در مقابل، رام امانوئل، شهردار پیشین شیکاگو، معتقد است پیگیری استیضاح نتیجه عملی نخواهد داشت و تنها اختلافات سیاسی را تشدید میکند. تامی داکورث، سناتور دموکرات ایالت ایلینوی، نیز خواستار تمرکز حزب بر وظایف قانونگذاری شده است. این اختلافنظر نشاندهنده دو رویکرد متفاوت در حزب دموکرات است؛ گروهی پاسخگویی حقوقی رئیسجمهور را ضروری میدانند و گروهی دیگر ترجیح میدهند انرژی سیاسی حزب صرف مسائل اقتصادی و مطالبات رأیدهندگان شود. انتخابات و آینده تقابل سیاسی بویی هشدار میدهد که کنار گذاشتن استیضاح ممکن است زمینه استفاده گستردهتر ترامپ از اختیارات ریاستجمهوری را فراهم کند. وی همچنین به تهدیدهای رئیسجمهور آمریکا درباره تشدید جنگ علیه ایران پس از انتخابات میاندورهای اشاره کرده و آن را نشانهای از اهمیت نظارت کنگره بر تصمیمهای کاخ سفید میداند. از دیدگاه این تحلیلگر، حتی اگر استیضاح به برکناری ترامپ منجر نشود، تحقیقات کنگره میتواند اطلاعات تازهای درباره عملکرد دولت منتشر کند و زمینه پاسخگویی مقامهای اجرایی را فراهم آورد. درمجموع، بحث استیضاح سوم ترامپ تنها به اختلافات حزبی محدود نیست، بلکه به پرسشی اساسی درباره حدود اختیارات ریاستجمهوری و نقش نهادهای نظارتی در ساختار سیاسی آمریکا بازمیگردد. سرنوشت این بحث تا حد زیادی به ترکیب آینده کنگره و تصمیم رهبران دموکرات بستگی خواهد داشت.