اختلافات میان اربیل و سلیمانیه در اقلیم کردستان عراق پدیده‌ای تازه نیست و ریشه در تحولات پس از سال ۱۹۹۱ دارد. محمدصالح صدقیان، رئیس مرکز عربی مطالعات ایران، در گفت‌وگو با ایلنا تأکید کرد که پس از انتفاضه عراق و ایجاد منطقه پرواز ممنوع با حمایت آمریکا، ساختار خودمختار کردستان شکل گرفت، اما رقابت میان جریان‌های اصلی کرد پایان نیافت. در سال ۱۹۹۶ این اختلافات به جنگ تمام‌عیار میان حزب دموکرات کردستان به رهبری مسعود بارزانی و اتحادیه میهنی به رهبری جلال طالبانی منجر شد و حتی مداخله نیروهای صدام را نیز در پی داشت. پس از آن، رقابت سیاسی و امنیتی دو جریان همچنان ادامه یافت. پس از سال ۲۰۰۳ و تشکیل نظام جدید عراق، دو حزب برای مدیریت اختلافات به تقسیم قدرت روی آوردند. با این حال، انتخابات پارلمان کردستان نیز نتوانست اختلافات ساختاری را حل کند. سه موضوع اصلی همچنان محل مناقشه است: نخست، نیروهای پیشمرگه که عملاً از فرماندهی‌های جداگانه در اربیل و سلیمانیه برخوردارند و ساختار نظامی یکپارچه‌ای شکل نگرفته است. دوم، درآمدهای گمرکی و گذرگاه‌های مرزی به‌ویژه با ترکیه که منبع درآمد قابل توجهی محسوب می‌شوند و نحوه توزیع آن‌ها همواره اختلاف‌برانگیز بوده است. سوم، تقسیم مناصب سیاسی از جمله ریاست اقلیم، ریاست پارلمان و وزارتخانه‌های کلیدی مانند کشور، نهادهای امنیتی، پیشمرگه و اقتصاد. در تحولات اخیر، اختلاف بر سر وزارتخانه‌های امنیتی به‌ویژه وزارت کشور تشدید شده و اتحادیه میهنی اعلام کرده ادامه شراکت سیاسی به شکل کنونی را نمی‌پذیرد. در همین چارچوب، ایده تشکیل اقلیم جدید در شرق کردستان مطرح شده است. قانون اساسی عراق امکان تشکیل اقلیم فدرال جدید از طریق مشارکت چند استان و همه‌پرسی را فراهم کرده و سلیمانیه و احتمالاً کرکوک به‌عنوان اجزای احتمالی چنین ساختاری مطرح می‌شوند. کرکوک اما به دلیل منابع نفتی و ترکیب جمعیتی متنوع، با پیچیدگی‌های جدی روبه‌روست. صدقیان به سفر هیئت ایرانی به اربیل و سلیمانیه برای میانجی‌گری اشاره کرد و گفت رویکرد ایران بر حفظ وحدت اقلیم و جلوگیری از تبدیل رقابت‌ها به بحران امنیتی استوار است. در مقابل، اظهارات تام باراک، نماینده ویژه ترامپ در امور سوریه و عراق، که این اختلافات را به منازعه خانوادگی میان بارزانی و طالبانی تقلیل داده، تأمل‌برانگیز است. به گفته صدقیان، این اختلافات صرفاً خانوادگی نیست و ریشه در رقابت بر سر قدرت سیاسی، منابع اقتصادی و فرماندهی نظامی دارد. تقلیل آن به اختلاف قبیله‌ای، ابعاد واقعی بحران را نادیده می‌گیرد. او همچنین به مواضع پیشین باراک درباره کردهای سوریه اشاره کرد که در آن ضرورت تشکیل اقلیم مستقل زیر سؤال رفته بود. این مواضع برای کردها غیرمنتظره بود، زیرا آمریکا خود از بازیگران اصلی تثبیت ساختار خودمختار کردستان عراق بوده است. اکنون این پرسش مطرح است که آیا واشنگتن به دنبال حفظ ساختار کنونی است یا در حال بازتعریف رابطه اقلیم با بغداد؟ تحولات سوریه که در آن نیروهای کرد بدون تشکیل اقلیم مستقل با دمشق به توافق رسیدند، می‌تواند نشانه‌ای از تغییر رویکرد آمریکا باشد. در معادلات منطقه‌ای، ایران و ترکیه نیز بازیگران تأثیرگذارند. ایران با تشدید اختلافات داخلی و بی‌ثباتی در مرزهای خود موافق نیست و ترکیه نیز نسبت به پیامدهای بی‌ثبات‌کننده حساس است. دولت مرکزی عراق به دلیل مشکلات داخلی، ظرفیت محدودی برای میانجی‌گری مؤثر دارد. بنابراین حل اختلافات بیش از هر چیز به توافق سیاسی میان احزاب کرد و روشن شدن رویکرد بازیگران خارجی وابسته است. صدقیان در پایان تأکید کرد که آینده اقلیم کردستان را نمی‌توان جدا از تحولات کلان منطقه، به‌ویژه تداوم تنش میان ایران از یک سو و آمریکا و رژیم صهیونیستی از سوی دیگر بررسی کرد. هنوز مشخص نیست آمریکا به دنبال حفظ ساختار کنونی، تغییر توازن قدرت میان اربیل و سلیمانیه، تشکیل اقلیم جدید یا بازتعریف رابطه با بغداد است. پاسخ به این پرسش، در کنار نحوه مدیریت اختلافات داخلی، نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده سیاسی و امنیتی کردستان عراق خواهد داشت.