کد خبر: 55492 | صفحه ۱ | تاریخ: 20 آبان 1404
جنگ ایران و اسرائیل؛ واقعیت یا خیال؟ / سعید پای بند
در هفتههای اخیر، پیشبینیهایی از وقوع جنگی فرسایشی و طولانی میان ایران و اسرائیل در محافل رسانهای و کارشناسی مطرح شده است. بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که در صورت آغاز چنین درگیری، دو کشور درگیر یک جنگ فرسایشی و پرهزینه خواهند شد. اما آیا این پیشبینیها واقعگرایانه هستند؟ با توجه به شرایط کنونی، به نظر میرسد که تحلیلهایی که به یک جنگ طولانی اشاره دارند، از واقعیتهای میدانی فاصله دارند. ایران و اسرائیل دو کشور با ظرفیتهای متفاوت هستند. در حالی که ایران با وسعت جغرافیایی وسیع و جمعیت زیاد، موشک های زیاد با قدرت نقطه زنی دقیق، از توان بیشتری برای مقابله در برابر تهدیدات طولانیمدت برخوردار است، اسرائیل با محدودیتهای جغرافیایی و منابع کمتری روبرو است که ممکن است توانایی آن برای تحمل یک جنگ فرسایشی را کاهش دهد.
نکته دیگری که باید در نظر گرفته شود، احتمال ورود سریع ایالات متحده و متحدان غربی به درگیری است. بر خلاف جنگهای گذشته که ایالات متحده عمدتاً از راههای غیرمستقیم به حمایت از اسرائیل پرداخته بود، این بار به نظر میرسد که واشنگتن و کشورهای اروپایی از همان ابتدا برای جلوگیری از گسترش درگیری وارد عمل شوند. رزمایشهای مشترک اخیر میان نیروهای غربی و اسرائیل، نشانهای از این همکاری است که میتواند به تسریع پایان جنگ کمک کند.
بخش دیگری از دلایل برای پیشبینی یک جنگ کوتاه و شوکهکننده، نگرانی از اثرات اقتصادی آن است. افزایش قیمت نفت، اختلال در عرضه انرژی و بحرانهای اقتصادی جهانی، کشورهای صنعتی را وادار میکند تا از هرگونه جنگ طولانیمدت جلوگیری کنند. جنگهای فرسایشی، به ویژه در خاورمیانه، میتوانند موجب بیثباتی در بازارهای جهانی و کاهش رشد اقتصادی شوند.
در این شرایط، یکی از عوامل مهمی که میتواند معادلات را تغییر دهد، استفاده یا تهدید به استفاده از سلاحهای هستهای است. اگرچه استفاده از تسلیحات هستهای در صحنه جنگ ممکن است دور از ذهن باشد، اما این امکان وجود دارد که با توجه به ویژگیهای جنگهای مدرن و تهدیدات فزاینده، ایران بایستی پیشدستانه کند و به چنین تسلیحاتی دست بزند. از سوی دیگر، نمایش توان هستهای ایران میتواند بهعنوان یک ابزار بازدارنده مؤثر عمل کرده و از جنگ جلوگیری کند. همانطور که تجربه کره شمالی نشان داده است، یک تهدید هستهای میتواند از فشارهای بینالمللی جلوگیری کند و طرف مقابل را به مذاکره وادارد.
در نهایت، به نظر میرسد که جنگ احتمالی ایران و اسرائیل اگر رخ دهد، به هیچوجه جنگی فرسایشی نخواهد بود. این درگیری احتمالی با سرعت و شدت بالا، ولی در زمان کوتاهی به پایان خواهد رسید. در این شرایط، استفاده از توان هستهای ایران بهعنوان یک عامل بازدارنده و تصمیمات سریع و قاطع در سیاست خارجی، میتواند راهگشا باشد. بهویژه با توجه به محاسبات استراتژیک جهانی، ایران باید در راستای تقویت بازدارندگی خود در برابر تهدیدات خارجی گامهای مؤثری بردارد.