کد خبر: 58871 | صفحه ۱ | تاریخ: 03 اسفند 1404
مسقط در میانه میدان؛ وقتی یک عکس، پیام جنگ و صلح را همزمان مخابره میکند / سعید پای بند
در سیاست خارجی، همیشه بیانیهها تعیینکننده نیستند؛ گاهی یک تصویر، معادلات را بازتعریف میکند. انتشار تصویری از بدر البوسعیدی در کنار ترامپ، در شرایطی که واشنگتن از «ضربالاجل» برای توافق با ایران سخن میگوید، دقیقاً از همین جنس است؛ تصویری که هم بوی تهدید میدهد و هم نشانی از باز بودن روزنهای برای گفتوگو دارد.
در هفتههایی که تحلیلها—از جمله گزارشهایی در The Wall Street Journal—از سناریوهای «حمله محدود» به تأسیسات هستهای ایران سخن گفتهاند، حضور دیپلمات ارشد عمان در واشنگتن حامل پیامی متفاوت است: هنوز همه پلها خراب نشدهاند. این همان دوگانهای است که سیاست امروز آمریکا را شکل میدهد؛ نمایش قدرت در صحنه عمومی و فعال نگه داشتن کانالهای ارتباطی در پشت صحنه.
عمان در سالهای گذشته نشان داده که در بزنگاههای حساس، نقش «میانجی قابل اعتماد» را ایفا میکند. از گفتوگوهای محرمانهای که به توافق هستهای ۲۰۱۵ انجامید تا تبادل پیامها در دورههای اوج تنش، مسقط همواره کوشیده است از تبدیل بحران به درگیری جلوگیری کند. اکنون نیز به نظر میرسد این کشور بیش از آنکه در حال مذاکره بر سر یک توافق جامع باشد، در حال مدیریت تنش و جلوگیری از خطای محاسباتی است.
راهبرد شناختهشده ترامپ، ترکیب فشار و پیشنهاد مذاکره، بار دیگر در حال بازتولید است. خروج او از برجام در گذشته و اعمال سیاست «فشار حداکثری» نشان داد که تهدید، بخشی از ابزار چانهزنی اوست. اکنون نیز همزمانی ادبیات تند با تحرکات دیپلماتیک از مسیر عمان، بیانگر همان الگوست: افزایش هزینه مقاومت برای ایران و در عین حال، باز گذاشتن دری برای توافقی متفاوت.
اما پرسش اصلی اینجاست: آیا مسقط میتواند مانع جنگ شود؟ پاسخ واقعبینانه آن است که عمان نمیتواند جای تصمیمگیران اصلی را بگیرد، اما میتواند از وقوع یک «جنگ ناخواسته» جلوگیری کند. در فضای فقدان ارتباط مستقیم میان تهران و واشنگتن، کوچکترین سوءبرداشت یا اقدام میدانی میتواند به چرخهای از واکنشهای غیرقابل کنترل منجر شود. نقش عمان، دقیقاً در همین نقطه تعریف میشود: انتقال دقیق پیامها، روشنسازی خطوط قرمز و ایجاد فرصت برای تنفس دیپلماتیک.
تصویر البوسعیدی و ترامپ را باید در همین چارچوب خواند؛ نه بهعنوان نشانهای از توافق قریبالوقوع، و نه صرفاً یک ژست تبلیغاتی. این تصویر، نماد ورود به مرحلهای تازه از «دیپلماسی زیر سایه تهدید» است؛ مرحلهای که در آن، جنگ و صلح بیش از هر زمان دیگری به کیفیت مدیریت بحران وابستهاند.
شاید مسقط نتواند معادله را بهتنهایی تغییر دهد، اما میتواند زمان بخرد؛ و در سیاست بینالملل، گاهی خریدن زمان، مهمترین ابزار جلوگیری از یک اشتباه تاریخی است.