حمله اخیر به انبار‌های نفت در مناطق اطراف تهران و کرج، علاوه بر خسارات مستقیم، پیامد‌های زیست‌محیطی گسترده‌ای از جمله آلودگی هوا، آب و خاک و همچنین تهدید سلامت ساکنان منطقه را به دنبال داشته است. یک کارشناس محیط زیست ضمن تشریح این اثرات، بر ضرورت انجام ارزیابی‌های علمی و جامع برای مقابله با تبعات بلندمدت این حادثه تأکید کرد.
عباس جعفری، کارشناس و کنشگر محیط زیست و حقوق شهروندی و پژوهشگر حوزه حکمرانی و مدرس دانشگاه، در گفت‌و‌گو با برنا درباره ابعاد زیست‌محیطی حمله اخیر جنگنده‌های صهیونیستی به سه انبار نفت در مناطق کوهک، شهران و کرج اظهار کرد: «در پی این حادثه، لازم است ارزیابی جامعی از پیامد‌های زیست‌محیطی انجام شود. حجم عظیم آلاینده‌های ناشی از احتراق سوخت‌های فسیلی قطعاً اثرات مخربی بر کیفیت هوا، منابع آبی و تنوع زیستی منطقه خواهد گذاشت.»
وی تأکید کرد: «ضرورت دارد پایش دقیقی از غلظت آلاینده‌های هوا نظیر ترکیبات آلی فرار، اکسید‌های نیتروژن و ذرات معلق، همچنین بررسی امکان آلودگی خاک و آب‌های زیرزمینی صورت گیرد تا بر اساس داده‌های واقعی، اقدامات اصلاحی و جبرانی طراحی شود.»
جعفری با اشاره به ماهیت مواد نفتی سوخته‌شده و انتشار گسترده آلاینده‌ها گفت: «در شرایط فعلی، اظهارنظر‌ها صرفاً می‌تواند کلی و بر مبنای آثار شناخته‌شده احتراق سوخت‌های هیدروکربنی باشد. با این حال، ارزیابی علمی جامع باید توسط نهاد‌های مسئول، سازمان‌های تخصصی، شرکت ملی نفت و پژوهشگران مستقل انجام شود تا میزان خسارت بر هوا، آب، خاک و اکوسیستم منطقه مشخص گردد.»
وی با انتقاد از این اقدام نظامی تأکید کرد: «حمله غیرانسانی رژیم صهیونیستی به زیرساخت‌های انرژی نزدیک مناطق مسکونی نه‌تنها ناقض اصول حقوق بشر است، بلکه آثار فاجعه‌بار محیط‌زیستی دارد. حجم زیاد آتش، آلودگی ناشی از آن و آثار تدریجی بعدی، سلامت اکوسیستم و پایداری زیست‌محیطی منطقه را تهدید می‌کند؛ بنابراین انجام پایش بلندمدت و مداخلات ترمیمی ضروری است.»
جعفری در بخش دیگری از گفت‌و‌گو افزود: «هرچند پویایی جوی و وزش باد در روز‌های اخیر موجب پراکنش آلاینده‌های گازی و ذره‌ای شد و از تداوم آلودگی هوای تهران و البرز جلوگیری کرد، اما نباید از خطر نفوذ ترکیبات هیدروکربنی سنگین، فلزات و مواد گوگردی حاصل از رسوب خشک و‌تر غافل شد. این ترکیبات در اثر بارندگی یا ته‌نشست می‌توانند وارد چرخه خاک و آب شوند و موجب آلودگی پایدار منابع زیرزمینی گردند.»
وی خاطرنشان کرد: «پایش‌های دوره‌ای و مدل‌سازی‌های انتقال و رسوب آلاینده‌ها باید با رویکرد ارزیابی ریسک زیست‌محیطی انجام شود تا پایداری و اثرات تجمعی آنها مشخص گردد. بدون چنین ارزیابی‌هایی، آثار بلندمدت آلاینده‌ها در اکوسیستم به‌درستی درک نخواهد شد.»
این کارشناس محیط زیست درباره تأثیر انفجار‌ها بر کیفیت هوا و سلامت انسان توضیح داد: «آزادسازی گسترده مواد نفتی و گاز‌های حاصل از احتراق باعث انتشار ترکیبات سمی مانند اکسید‌های نیتروژن، گوگرد، ترکیبات آلی فرار و ذرات معلق می‌شود. در کوتاه‌مدت، این آلودگی‌ها موجب افت شدید کیفیت هوا و بروز پدیده فتو‌اکسیدان و افزایش ازن تروپوسفری خواهند شد که آثار مستقیم بر سلامت جسمی ساکنان دارد.»
جعفری ادامه داد: «آلاینده‌های یادشده سلامت اکوسیستم‌های انسانی مجاور را تحت تأثیر قرار می‌دهند و می‌توانند موجب آسیب‌های تنفسی، قلبی‌عروقی و تغییرات بیوشیمیایی در بدن شوند. همچنین به صورت تجمعی تنوع زیستی را کاهش داده و باعث سوختگی شیمیایی پوشش گیاهی و تغییر در ترکیب میکروارگانیسم‌های خاک می‌شوند.»
وی درباره اثرات ثانویه در خاک و منابع آبی خاطرنشان کرد: «رسوب ترکیبات نفتی و فلزات سنگین حاصل از انفجار باعث کاهش نفوذپذیری خاک، تخریب ساختار فیزیکی آن، آلودگی سفره‌های زیرزمینی و برهم‌زدن چرخه تغذیه گیاهان می‌شود. این اثرات در مقایسه با آلودگی هوایی بسیار پایدارتر و پیچیده‌ترند و نیاز به بررسی میان‌رشته‌ای دارند.»
وی در پایان گفت: «میزان آسیب واردشده به مؤلفه‌های محیط‌زیستی منطقه – از هوا و آب تا خاک و سلامت زیستی انسان و اکوسیستم – باید با پایش مستمر، مطالعات علمی دقیق و رویکرد جامع ارزیابی شود تا راهبرد‌های ترمیمی مناسب برای کاهش خسارت‌ها تدوین گردد.»