صفحات روزنامه
اخبار آنلاین
ترامپ در هژمونی آمریکا تغییر ایجاد می کند؟
طلاق سیاسی آمریکا و اروپا
زلزلهای که با درگیری لفظی بین ترامپ و مرتس آغاز شد، ممکن است در نهایت به فروپاشی بنای ۸۰ ساله امنیت جهانی منجر شود که به معنای انزوای بیش از پیش آمریکا در جهان خواهد بود.
حتی اگر بپذیریم که آمریکا از اروپا قویتر است، اما این لزوماً به این معنی نیست که تنش بین دو متحد سنتی به طرف قویتر نیز آسیب نرساند. کافی است بدانیم که اگر آمریکا اعتماد اروپا به عنوان بزرگترین متحد خود، را از دست بدهد، با همین سرنوشت در مورد سایر متحدانش در سایر نقاط جهان تهدید خواهد شد.
تنش بین آمریکا و اروپا که با دانمارک، اسپانیا و ایتالیا آغاز شده بود، با درگیری لفظی بین دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و فریدریش مرتس صدراعظم آلمان به اوج خود رسید. در پی این تنش، مرتس لحن خود را در برابر آمریکاییها تندتر کرد و گفت که آنها توسط ایران تحقیر شدهاند و در مقابل ترامپ با اظهارات عصبی و تصمیماتی از جمله افزایش تعرفهها و طرحی برای خروج ۵۰۰۰ نظامی آمریکایی از آلمان به این تنش پاسخ داد.
این رقم در مقایسه با حجم حضور نظامی آمریکا در آلمان که در دسامبر گذشته به بیش از ۳۶ هزار نظامی رسیده است، اندک است؛ اما مطمئناً پیامی بزرگ از سوی ترامپ بود، مبنی بر اینکه آلمان و کل اروپا ممکن است شرایط مشابهی را تجربه کنند.
الجزیره در مقاله ای با اشاره به این اختلافات مینویسد که در حقیقت، درگیری سیاسی و رسانهای بین ترامپ و مرتس صرفاً یک اختلاف موقت بین دو رهبر غربی نیست، بلکه یکی از شاخص های شکاف فزاینده در روابط تاریخی بین آمریکا و اروپا به شمار می رود.
این مقاله می افزاید که از پایان جنگ جهانی دوم، استراتژی آمریکا بر جلوگیری از ظهور یک قدرت مسلط در اروپا و پیوند امنیت و منافع قاره با آمریکا از طریق پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و نهادهای اقتصادی غربی استوار بود. لذا حضور آمریکا در اروپا صرفاً برای «حمایت از متحدان» نبود، بلکه ابزاری برای تضمین نفوذ جهانی آمریکا و جلوگیری از پر کردن هرگونه خلأ استراتژیک توسط روسیه یا چین بود. ترامپ اما، چه در دوره اول و چه در این دوره، نشان داد که به این معادله با دیدی متفاوت نگاه میکند.
او معتقد است که کشورش بار مالی و نظامی عظیمی را متحمل میشود و اروپا از نظر اقتصادی و امنیتی از آمریکا بهره کشی میکند. استراتژی اخیر آمریکا نشان داد که سیاست آمریکا به جای اروپا بر مناطق دیگری مانند چین و آمریکای جنوبی متمرکز است.
گرچه صحبت از خروج کامل آمریکا از ائتلاف با اروپا هنوز اغراقآمیز است، اما به نظر می رسد ترامپ مایل به «بازسازی رابطه با اروپا» است، اما به راحتی نمیتواند ساختار استراتژیکی را که واشنگتن در طول حدود هشت دهه بنا کرده است، برچیند. از سوی دیگر از نظر قانون اساسی، اقدامی نظیر خروج از ناتو نمیتواند صرفاً با تصمیم رئیسجمهور انجام شود، بلکه نیاز به قانون کنگره یا موافقت دو سوم آراء در سنا دارد.
دستاوردهای احتمالی آمریکا در جدایی از اروپا
اگر واشنگتن به سمت کاهش تعهدات اروپایی خود حرکت کند، اولین چیزی که ممکن است به دست آورد، کاهش بخشی از بار نظامی و مالی بر خود است. حامیان ترامپ معتقدند که آمریکا سالانه میلیاردها دلار برای حفظ حضور نظامی در خارج از کشور هزینه میکند، در حالی که این پول میتواند به داخل آمریکا هدایت شود.
همچنین، کاهش تعهدات در قبال اروپا ممکن است به واشنگتن توانایی بیشتری برای تمرکز بر آسیا بدهد، جایی که چین در دهههای آینده جدیترین چالش استراتژیک محسوب میشود.
همچنین منافع تجاری مربوط به استفاده از امنیت به عنوان یک کالای چانهزنی از سوی واشنگتن برای به دست آوردن مزایای اقتصادی از کشورهای اروپایی وجود دارد. از این منظر، عقبنشینی جزئی از اروپا به معنای «انزوای کامل» نیست، بلکه به معنای باز توزیع منابع به سمت اقیانوسهای هند و آرام است.
برخی از محافظهکاران آمریکایی نیز معتقدند که فشار بر اروپا ممکن است آن ها را به جای اتکای تقریباً دائمی به قدرت آمریکا، به سمت پذیرش مسئولیتهای دفاعی خود سوق دهد.
خسارات آمریکا در طلاق سیاسی از اروپا
الجزیره با اشاره به اینکه «زیان آمریکا در جدایی از اروپا میتواند بیشتر از منافع آن باشد»، تصریح کرد که خروج آمریکا از ائتلاف با اروپا عاری از خطرات استراتژیک و بزرگ نیست. قدرت آمریکا پس از جنگ جهانی دوم فقط بر اقتصاد و سلاح استوار نبود، بلکه بر شبکه گسترده ائتلافهایی استوار بود که واشنگتن را از نظر سیاسی، نظامی و اقتصادی مرکز جهان غرب قرار داد. لذا اروپا صرفا یک متحد عادی نیست، بلکه بزرگترین شریک اقتصادی و سیاسی آمریکا نیست، بلکه نماینده حجم بالایی از رویکردهای دیپلماتیک، فناوری و صنعتی است.
اتحادیه اروپا نیز در اولین واکنش خود پس از تصمیم واشنگتن برای خروج برخی از نظامیان خود از آلمان، بر این تأکید کرد که حضور نیروهای آمریکایی در اروپا نیز به نفع واشنگتن است.
وبسایت آیپیپر در این رابطه مینویسد که پایگاههای آمریکایی در اروپا از اهمیت لجستیکی بالایی برای حمایت از عملیات نظامی آمریکا در مناطقی مانند خاورمیانه برخوردارند. بنابراین خروج تعداد زیادی از نیروها از اروپا منافع استراتژیک آمریکا را تضعیف خواهد کرد.
این وبسایت انگلیسی به نقل از وین ریس، استاد بازنشسته علوم سیاسی و روابط بینالملل در دانشگاه ناتینگهام، تأکید میکند که هرگونه اقدام آمریکا در خاورمیانه -به عنوان مثال- نیاز به انتقال داراییها از اروپا خواهد داشت و بنابراین، خروج این داراییها به معنی «بریدن دست خود آمریکا» خواهد بود.
این وبسایت به نقل از نوئل حاجی میکائیل، رئیس مرکز تحقیقات دفاع و امنیت در لندن، تأکید میکند که اروپای قوی، منسجم، انعطافپذیر و دموکراتیک در نهایت به نفع آمریکا است.
«لیناس کوجالا» متخصص امور اروپا نیز در همین راستا در نیویورک تایمز نوشت: آمریکاییها ممکن است بعدها از تضعیف یکی از مهمترین سرمایهگذاریهای استراتژیک خود در اروپا پشیمان شوند؛ زیرا حضور نظامی در آنجا تنها از اروپاییها محافظت نمیکند، بلکه به واشنگتن نفوذ جهانی، عمق لجستیکی و توانایی مدیریت بحرانها از خاورمیانه تا اوکراین را میدهد.
به نوشته الجزیره، آسیب های آمریکا از قطع روابط با اروپا به جنبه نظامی محدود نمیشود، بلکه میتواند خسارات اقتصادی و تجاری عظیمی را به همراه داشته باشد، به ویژه که اتحادیه اروپا بزرگترین شریک تجاری آمریکا و بزرگترین منبع سرمایهگذاری مستقیم خارجی در اقتصاد آن است.
به این ترتیب خسارات اقتصادی و تجاری از دست دادن بزرگترین شریک تجاری برای ترامپ شامل موارد زیر است:
- از دست دادن نفوذ استراتژیک و نظامی؛ پایگاههای نظامی آمریکا در اروپا در حال حاضر کنترل خطوط کشتیرانی در اقیانوس اطلس و مدیترانه را تضمین میکنند که شریان حیاتی تجارت جهانی هستند.
- خلأ ژئوپلیتیک کشنده؛ اگر آمریکا از اروپا عقبنشینی کند، ممکن است نفوذ قدرتهایی مانند چین در این مناطق بیشتر شود.
- ضعف جایگاه بینالمللی و قدرت نرم؛ کنار گذاشتن متحد اروپایی توسط آمریکا باعث نگرانی سایر متحدان خواهد شد و آنها سرنوشت مشابهی را برای خود پیشبینی خواهند کرد و به دنبال جایگزینهای دیگر بر خواهند آمد.
بحران موقت یا آغاز عصری جدید
گرچه هنوز نمیتوانیم بگوییم که آمریکا به سمت قطع رابطه واقعی با اروپا پیش میرود، اما آنچه مسلم است اینکه این رابطه در حال گذراندن مرحلهای از بازتعریف عمیق است. جهانی که پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت، به سرعت در حال تغییر است، و آمریکا دیگر به ائتلافهای سنتی به همان شیوهای که نسلهای جنگ سرد نگاه میکردند، نمینگرد.
دوری استراتژیک کامل از اروپا گرچه در کوتاهمدت برای آمریکا پول، تواناییهای نظامی و فضای مانور سیاسی فراهم میکند، اما در بلندمدت، باعث می شود آمریکا نفوذ خود، وفاداری متحدانش، اهرمهای فشار اقتصادی و کنترل ژئوپلیتیک خود را از دست بدهد.
در نهایت، این نگرانی برای واشنگتن وجود دارد که زلزلهای که با درگیری لفظی بین ترامپ و مرتس آغاز شد و راه را برای بیان برخی از ناگفتهها باز کرد، ممکن است در نهایت به فروپاشی بنای امنیت جهانی که ۸۰ سال دوام آورده، منجر شود و این به معنای طوفانهای شدیدتر در جهانی آشفته خواهد بود.
محمدرضا عارف مطرح کرد
زمینه سازی برای بازگشت نخبگان و استادان به ایران
معاون اول رئیسجمهوری با بیان اینکه باید از ظرفیت ایرانیان علاقهمند به خدمت به کشور استفاده کنیم، تصریح کرد: با طراحی مشوقهای مناسب، زمینه بازگشت نخبگان و استاداان را فراهم سازیم. نباید دنبال این باشیم چرا استادان مهاجرت کردهاند، بلکه باید به بازگرداندن آنان بیندیشیم.
به گزارش ایسنا، محمدرضا عارف در بازدید از دانشگاه علم و صنعت و دیدار رئیس، مدیران و اعضای هیئت علمی این دانشگاه، با یادآوری عبور ایران از توطئهها، کودتاها و جنگهای مختلف در پنج دهه گذشته، گفت: دشمن در جنگ ۱۲ روزه به دنبال سرنگونی نظام بود اما مردم محاسبات او را بر هم زدند و در جنگ رمضان نیز با وجود خسارتها و شهادتها، ملت ایران توانست قدرت پوشالی آمریکا را به شکست بکشاند.
وی با اشاره به تغییر شرایط کشور پس از جنگ رمضان افزود: در این شرایط، دانشگاهها مسئولیت مهمتری بر عهده دارند. دانشگاهها از ابتدای انقلاب نقش تمدنسازی داشتهاند و امروز نیز باید در حل چالشهای کشور، توسعه علم و فناوری و دستیابی به مرجعیت علمی در جهان نقشآفرینی کنند.
معاون اول رئیسجمهوری با بیان اینکه جنگهای امروز، جنگهای علم و فناوری است، تصریح کرد: پیشرفتهای علمی و فناورانه کشور در جنگ اخیر نقش تعیینکنندهای داشت و به همین دلیل دشمن دانشگاهها و مراکز علمی را هدف قرار داد.
وی تأکید کرد: با وجود نخبگان، متخصصان و دانشگاهیان کشور هیچ نگرانی درباره بازسازی، بهسازی و نوسازی مراکز آسیبدیده وجود ندارد و دانشگاهها باید در تدوین برنامههای کشور متناسب با شرایط جدید پساجنگ نقش محوری ایفا کنند.
عارف همچنین با اشاره به موضوع مهاجرت نخبگان، گفت: در جنگ تحمیلی دوم و سوم شاهد مهاجرت معکوس نخبگان و مردم به کشور بودیم. باید از ظرفیت ایرانیان علاقهمند به خدمت به کشور استفاده کنیم و با طراحی مشوقهای مناسب، زمینه بازگشت نخبگان و استادانان را فراهم سازیم. نباید به دنبال این باشیم که چرا استادان مهاجرت کردهاند، بلکه باید به بازگرداندن آنان بیندیشیم. با جذب متخصصان و اساتید ایرانی میتوان فناوریهای نوین و دانش روز دنیا را به کشور منتقل کرد.
معاون اول رئیسجمهوری در پایان بر ضرورت تقسیم کار ملی میان دانشگاهها و سایر نهادها برای پیشبرد برنامههای راهبردی کشور تأکید کرد و گفت: دولت نیز وظیفه دارد مسائل معیشتی استادان و دانشجویان را پیگیری کند و یکی از برنامههای دولت، حرکت به سمت تبدیل دانشگاهها به نهادهای علمی عمومی است.
توضیح سخنگوی دولت درباره شیوه پرداخت کالابرگ خردادماه
سخنگوی دولت با بیان اینکه مرحله یازدهم طرح کالابرگ الکترونیکی از ۱۵ خردادماه آغاز شده است، اظهار کرد: اعتبار خانوارهایی که رقم پایانی کد ملی سرپرست آنها سه، چهار، پنج و شش است، از ۲۰ خردادماه فعال خواهد شد و خانوارهای دارای ارقام پایانی هفت، هشت و نه، نیز از ۲۵ خردادماه امکان استفاده از اعتبار خود را خواهند داشت.
به گزارش ایسنا، فاطمه مهاجرانی در گزارشی تلویزیونی به مردم با بیان اینکه دولت با همکاری دانشگاهها مصمم است از الگوهای سنتی عبور و به سمت کشاورزی پربازده و دانشبنیان حرکت کند، اظهار کرد: در همین راستا، ۳۲ راهبرد مدیریت بحران آب که پس از مطالعات تخصصی و بررسیهای کارشناسی تدوین شده بود، به امضای رئیسجمهوری رسید و برای اجرا به دستگاهها و وزارتخانههای مرتبط ابلاغ شد.
وی همچنین با اشاره به اقدامات وزارت کار اظهار کرد: مرحله یازدهم طرح کالابرگ الکترونیکی از ۱۵ خردادماه آغاز شده است. در این مرحله، اعتبار خانوارهایی که رقم پایانی کد ملی سرپرست خانوار آنان، صفر، یک و دو است، همچنین خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی و نیروهای مسلح، واریز و فعال شده است. اعتبار خانوارهایی که رقم پایانی کد ملی سرپرست آنها سه، چهار، پنج و شش است، از ۲۰ خردادماه فعال خواهد شد و خانوارهای دارای ارقام پایانی هفت، هشت و نه، نیز از ۲۵ خردادماه امکان استفاده از اعتبار خود را خواهند داشت. هموطنان میتوانند تا پایان تیرماه از اعتبار اختصاصیافته برای خرید اقلام مشمول طرح کالابرگ استفاده کنند.
سخنگوی دولت همچنین از اجرای طرح «کارت امید مادر» در بستر کالابرگ الکترونیکی خبر داد و گفت: این طرح با هدف ارتقای امنیت غذایی، بهبود سلامت مادر و کودک و در همکاری با دبیرخانه ستاد ملی جمعیت اجرایی شده و اعتبار آن به حساب مادران مشمول واریز شده است. این اعتبار به مادرانی تعلق میگیرد که فرزند آنان از ابتدای فروردینماه ۱۴۰۵ متولد شده باشد و تا پایان دو سالگی کودک قابل استفاده خواهد بود. ویژگی متمایز این طرح، واریز اعتبار به حساب مادران است. همچنین وزارت بهداشت بر ترویج تغذیه نوزادان با شیر مادر به عنوان یکی از اهداف مهم این برنامه تأکید دارد.