گروه بین‌الملل – ابتکار پس از ماه‌ها درگیری و کشمکش دیپلماتیک، سرانجام توافق صلح میان ایران و آمریکا به مرحله امضا رسید. بر اساس آخرین تحولات، مراسم رسمی امضای این توافق روز جمعه ۲۹ خرداد ۱۴۰۵ (۱۹ ژوئن ۲۰۲۶) در سوئیس برگزار خواهد شد .
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز یکشنبه در شبکه اجتماعی خود به طور رسمی از نهایی شدن این توافق خبر داد و نوشت: «توافق با جمهوری اسلامی ایران اکنون کامل شده است. به همه تبریک می‌گویم! من به طور کامل آزادی عبور از تنگه هرمز را بدون عوارض تأیید می‌کنم و همزمان برداشتن فوری محاصره دریایی آمریکا را مجاز می‌سازم. کشتی‌های جهان، موتورهایتان را روشن کنید. بگذارید نفت جاری شود.»
آمریکا در آستانه امضای توافق از مواضع خود عقب‌نشینی کرد
بر اساس اطلاعات به دست آمده از روند مذاکرات که با میانجی‌گری پاکستان انجام شد، آنچه بیش از همه در این توافق چشمگیر به نظر می‌رسد، تعدیل مواضع قبلی واشنگتن در برابر درخواست‌های تهران است. مقامات ایرانی به خبرگزاری‌های بین‌المللی اعلام کرده‌اند که پیش‌نویس نهایی توافقنامه شامل مفادی است که نشان می‌دهد آمریکا مجبور به کوتاه آمدن در چند محور کلیدی شده است .
تغییر موضع آمریکا در موضوع هسته‌ای
در حالی که مقامات آمریکایی پیش از این بر «برچیده شدن کامل برنامه هسته‌ای ایران» و «خروج مواد غنی‌شده از کشور» تأکید داشتند، متن نهایی توافق نشان می‌دهد که ایران موفق شده است شرط خود را برای انجام فرآیند کاهش غنای اورانیوم در داخل خاک ایران عملی کند. یک مقام ارشد ایرانی به رویترز گفت که ایالات متحده در پیش‌نویس نهایی با این درخواست موافقت کرده است که ایران ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را در داخل کشور رقیق (دایلوت) کند .
بر اساس گزارش‌ها، تهران تا دستیابی به توافق نهایی (در دوره ۶۰ روزه پس از امضای تفاهم‌نامه) با حفظ وضعیت هسته‌ای موجود، عدم غنی‌سازی و عدم گسترش تأسیسات هسته‌ای موافقت کرده است .
موفقیت ایران در گنجاندن محور لبنان
یکی دیگر از دستاوردهای مهم تیم مذاکره‌کننده ایرانی، گنجاندن آتش‌بس در لبنان در متن توافق بود. گزارش‌های پیشین حاکی از آن بود که آمریکا و اسرائیل به شدت با الحاق محور لبنان به توافق مخالف بودند، اما اصرار ایران باعث شد تا این بند در نهایت در توافقنامه گنجانده شود .
لغو محاصره و رفع تحریم‌های نفتی
در بخش اقتصادی نیز واشنگتن عقب‌نشینی قابل توجهی داشته است. پیش‌نویس توافق شامل موارد زیر است :
- رفع فوری محاصره دریایی بنادر ایران
- معافیت تحریم‌های نفتی ایران برای یک دوره مشخص
- آزادسازی ۲۵ میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران از طریق نقل و انتقالات نقدی
- عدم اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران تا زمان دستیابی به توافق نهایی
پیش‌شرط تهران برای شروع مذاکرات ۶۰ روزه
اگرچه امضای تفاهم‌نامه روز جمعه انجام می‌شود، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران تأکید کرده است که ورود به دوره ۶۰ روزه مذاکرات برای توافق نهایی منوط به اجرای کامل تعهدات از سوی آمریکاست. این تعهدات شامل «پایان محاصره دریایی، پایان وضعیت جنگ و عملیات نظامی، و آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده ایران» است .
اختلافات باقی‌مانده
با وجود پیشرفت‌ها، هنوز اختلافاتی میان دو طرف وجود دارد. مهم‌ترین این اختلافات به سرنوشت نهایی اورانیوم‌های با غنای بالا بازمی‌گردد. در حالی که مقامات آمریکایی از «انهدام و خروج مواد هسته‌ای از ایران» سخن می‌گویند، تهران بر حق خود برای انجام فرآیند رقیق‌سازی در داخل کشور تأکید دارد .
طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده، نمایندگان فنی دو کشور در روزهای آینده برای نهایی کردن جزئیات اجرایی تشکیل جلسه خواهند داد و مراسم امضای رسمی روز جمعه در سوئیس برگزار می‌شود .
واشنگتن پست: اهداف آمریکا از براندازی ایران به بازگشایی تنگه هرمز تقلیل یافت
روزنامه واشنگتن نوشت که سیاست جنگ افروزانه دونالد ترامپ علیه ایران از تجزیه حاکمیت ایران به بازگشایی تنگه هرمز تقلیل یافت.
روزنامه آمریکایی واشنگتن پست در مطلبی با اشاره به امضای توافق آتش بس بین ایران و آمریکا نوشت که دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا جنگ علیه ایران را با هدف تجزیه حاکمیت این کشور آغاز کرد اما در نهایت به بازگشایی تنگه هرمز اکتفا کرد.
ساعتی پس از نیمه شب گذشته دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی ایران با صدور بیانیه ای درباره توافق پایان جنگ میان ایران و آمریکا اعلام کرد، جمهوری اسلامی ایران در پرتو راهبری رهبر شهید خویش، تفوق خود در برابر دشمن امریکایی صهیونی را تکمیل کرده و ذیل تدابیر رهبری عالی قدر نظام (حفظه الله تعالی)، حمایت های آحاد مردم و تلاش مجاهدانه رزمندگان اسلام، به دنبال یک دوره مذاکرات دشوار و فشرده چند ماهه و بر اساس مصوبه شورایعالی امنیت ملی، متن یادداشت تفاهم در خصوص مذاکرات پایان جنگ (مذاکرات اسلام آباد) را میان ایران و امریکا در شامگاه ۲۴ خرداد ماه، نهایی کرد.
بر اساس توافقات انجام شده، جنگ و عملیات نظامی در تمامی جبهه ها از جمله لبنان به صورت فوری و دائمی پایان یافته و به علاوه، محاصره دریایی علیه ایران بلافاصله و به طور کامل خاتمه می‌یابد. امضای این یادداشت تفاهم در روز جمعه ۲۹ خرداد به طور رسمی انجام خواهد شد.
نیویورک تایمز: ایران مانع اعطای دستاورد نمادین به ترامپ شد
یک روزنامه آمریکایی اعتراف کرد که ایران مانع اعطای دستاورد سمبلیک به ترامپ شد.
به گزارش روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد، ایران با اعطای فرصت نمادین به ترامپ برای به پایان رساندن توافق با تهران در روز تولدش مخالفت کرد.
در این گزارش به نقل از مسئولان ایرانی آمده است، تولد ترامپ روز گذشته بود و تهران منتظر ماند تا ساعت از نیمه شب عبور کند و بعد توافق را به اتمام برساند چرا که تمایل نداشت این اتفاق با روز تولد ترامپ مصادف شود. اختلاف هفت و نیم ساعته میان ایران و آمریکا باعث شد تهران بتواند زمان اتمام توافق را مشخص کند. این توافق در ابتدای روز دوشنبه در ایران به اتمام رسید.
سایت شبکه الجزیره نیز روز گذشته در گزارشی نوشت، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا اصرار دارد روز یکشنبه توافق با ایران امضا شود چرا که مصادف با تولد هشتاد سالگی وی است.
بر اساس این گزارش، تحلیلگران معتقدند که این اقدام ترامپ در راستای سیاست های وی مبنی بر دستاوردسازی و مرتبط کردن آنها به خود او است.
در مقابل تهران قصد ندارد چنین دستاورد سمبلیکی را به ترامپ بدهد.
پاکستان: از تلاشها برای تثبیت توافق ایران و آمریکا حمایت می‌کنیم/ امضا ۱۹ ژوئن در ژنو
معاون نخست وزیر و وزیر امور خارجه پاکستان با استقبال از توافق بین جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده، از ادامه مذاکرات در مورد مسائل معوقه خبر داد و تاکید کرد: اسلام‌آباد از هر تلاشی در راستای تثبیت این تحول حمایت می کند.
سناتور «محمد اسحاق دار» صبح امروز در پیامی اعلام کرد: پاکستان از تفاهم حاصل شده بین ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران به گرمی استقبال می‌کند.
وی افزود: این پیشرفت قابل توجه، نشان دهنده قدرت تعامل دیپلماتیک پایدار و عزم جمعی کشورهای دوست برای انتخاب گفتگو به جای رویارویی است.
اسحاق دار اظهار داشت: همچنین پیام اطمینان بخشی به جامعه بین‌المللی مخابره می کند و اعتماد و ثبات بسیار مورد نیاز را برای بازارهای جهانی و اقتصاد جهانی، به ویژه برای کشورهای در حال توسعه که بیشتر در معرض بی‌ثباتی منطقه‌ای هستند، فراهم می‌کند.
وی خاطر نشان کرد: پاکستان در طول این ایام به طور فعال با همه طرف‌های درگیر تعامل داشته و پیوسته از خویشتنداری و تعامل سازنده حمایت داشته و معتقد است که گفت‌وگو و دیپلماسی تنها راه حل مناسب برای حل همه مسائل است.
وزیر خارجه پاکستان گفت: ما از اعتمادی که رهبری ایران و ایالات متحده به پاکستان نشان داده‌اند قدردانی می‌کنیم و تعهد آنها را برای ادامه مشارکت در دستیابی به یک نتیجه صلح‌آمیز و مذاکره‌محور ستایش می‌کنیم.
وی همچنین از حمایت و تلاش‌های دیپلماتیک عربستان سعودی، قطر، ترکیه، مصر و همچنین سازمان ملل و شرکای بین‌المللی پاکستان که در طول این فرآیند از نزدیک مشغول بودند و به دستیابی به این نقطه عطف مهم کمک کردند، قدردانی کرد.
سناتور محمد اسحاق دار افزود: در حالی که مذاکرات در مورد مسائل معوقه ادامه دارد، پاکستان آماده است تا از هر تلاشی که با هدف تثبیت این پیشرفت انجام می‌شود، حمایت کند.
وی تاکید کرد: ما مشتاقانه منتظر مراسم رسمی امضای توافق‌نامه در ۱۹ ژوئن در «ژنو» هستیم و اطمینان داریم که این تحول مثبت، راه را برای صلح پایدار، ثبات و رفاه مشترک برای منطقه و فراتر از آن هموار خواهد کرد.