سخنرانی «مسعود پزشکیان» در تاریخ 23 سپتامبر، یکی از مهم‌ترین رویدادهای روز دوم بود؛ به‌ویژه آنکه فقط یک روز پس از سخنرانی «دونالد ترامپ» انجام شد. پزشکیان در واکنش به توصیفِ آمریکا از ایران گفت: «ما تروریست نیستیم، ایرانیان خود قربانیِ تروریسم‌اند... ایران برای گفت‌و‌گو، مذاکره و دیپلماسی آماده است، اما زبان تهدید و زور را نمی‌پذیرد...در منطقه فقط اسرائیل سلاح هسته‌ای دارد که عضویت در ان‌پی‌تی را نپذیرفته، ولی به‌دلیل برنامۀ هسته‌ای ما را بمباران می‌کنند و اصرار دارند ایران بازرسی شود... تهران مخالفِ سلاح هسته‌ای است اما از حق استفادۀ صلح‌آمیز از فناوری هسته‌ای عقب‌نشینی نمی‌کند... یا امنیت را در منطقه با هم می‌سازیم یا ناامنی را با هم تحمل خواهیم کرد.. ما جنگ را انتخاب نکرده‌ایم، اما در برابر تجاوز تسلیم نمی‌شویم» او حملات آمریکا و اسرائیل را عامل کشته‌شدنِ غیرنظامیان دانست و در بخشی از سخنانش، تصاویری از کودکانِ کشته‌شده در حمله به «مدرسۀ میناب» را به نمایش گذاشت. اهمیتِ سخنان پزشکیان دقیقاً در همین دوگانه بود؛ لحن سخنرانی تقابلی بود، اما پیامِ دیپلماتیک داشت. می‌خواست نشان دهد فشار نظامی و زبان تهدید را نمی‌پذیرد، ولی هم‌زمان راه مذاکره را مسدود نمی‌کند. اعضای هیأت‌های آمریکا و اسرائیل، در اعتراض به سخنرانی رئیس‌جمهور سالن را ترک کردند. تحلیل‌گران خارجی، سخنان رئیس‌جمهور کشورمان را دفاعی و تقابلی، در عینِ بازگذاشتنِ بابِ مذاکره توصیف کردند. رویترز نوشت: «پزشکیان ضمن ردِ فشار آمریکا و نپذیرفتنِ تسلیم، کماکان بر امکان دیپلماسی تأکید دارد». «جوی هود» (دیپلمات سابق آمریکایی) در گفت‌و‌گو با الجزیره گفت: «سخنرانی عمدتاً تکرار مواضع گذشتۀ ایران بود و پزشکیان فرصتِ ارائۀ پیشنهاد مشخص و تازه برای مصالحه را از دست داد.» گاردین نیز سخنانِ پزشکیان را تلاش برای پاسخ به تهدیدهای ترامپ و آمادگی ایران برای مذاکره ارزیابی کرد. برداشت غالبِ مفسران خارجی این بود که پزشکیان از موضعِ ایران با صراحت دفاع کرده، ولی سخنانش به‌جای ارائۀ ابتکار جدید، همچون گذشته، بر رد فشار آمریکا و حفظ امکان مذاکره متمرکز است. طرح ایران برای بازگشایی تنگه هرمز به گزارش نور نیوز مهم‌ترین محور تحولات دیپلماتیک، طرحی است که به گفته عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از طریق میانجی‌ها به مقام‌های آمریکایی ارائه شده است. عراقچی گفته است در صورت پذیرش شروط تعیین‌شده، تنگه هرمز پس از هفت روز باز خواهد شد و مذاکرات میان ایران و آمریکا از سر گرفته می‌شود. به گفته وزیر امور خارجه، شروط مطرح‌شده از سوی تهران موضوع جدیدی نیست و فراتر از چارچوب تفاهمی نیست که پیش‌تر میان دو طرف مطرح شده بود. یکی از محورهای این طرح نیز موافقت آمریکا با مسیر عبور دریایی از تنگه هرمز است که ایران و عمان درباره آن به توافق رسیده‌اند. این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده که تنگه هرمز به یکی از اصلی‌ترین محورهای مناقشه تبدیل شده و وضعیت آن علاوه بر مناسبات ایران و آمریکا، بر حمل‌ونقل دریایی و بازار انرژی نیز اثر گذاشته است. مسعود پزشکیان نیز در گفت‌وگو با رسانه‌های آمریکایی اعلام کرده تهران برای کاهش تنش‌های هسته‌ای آمادگی دارد سطح غنی‌سازی خود را کاهش دهد و امکان راستی‌آزمایی خارجی را فراهم کند. رئیس‌جمهور ایران همچنین گفته تهران خواهان ادامه جنگ نیست و در صورت فراهم شدن شرایط لازم برای یک توافق، آماده ادامه مسیر تفاهم است. پزشکیان درباره تفاهم پیشین میان تهران و واشنگتن نیز گفته است که ایران همچنان خواهان ادامه آن مسیر است. او تأکید کرده تهران به دنبال دستیابی به سلاح هسته‌ای نیست و در عین حال خواستار رفع فشارها و محدودیت‌هایی است که از سوی آمریکا اعمال شده است. روایت نیویورک‌تایمز از سخنرانی پزشکیان: از میدان جنگ تا تریبون سازمان ملل روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی درباره سخنرانی رئیس‌جمهور ایران در مجمع عمومی سازمان ملل، این اظهارات را در چارچوب جنگ و تنش بی‌سابقه با آمریکا تحلیل کرده و از آن به‌عنوان پیامی دوگانه شامل ایستادگی در برابر فشار و همزمان باز گذاشتن مسیر مذاکره یاد کرده است. به گزارش ایسنا، روزنامه نیویورک‌تایمز در گزارشی درباره سخنرانی «مسعود پزشکیان» رئیس‌جمهور ایران در سازمان ملل که در صفحه نخست این روزنامه با تصویری از سخنرانی وی در صحن مجمع عمومی منتشر شده، این رویداد را در بستر یک تقابل کم‌سابقه میان تهران و واشنگتن ارزیابی و تأکید کرد که حضور رئیس‌جمهور کشوری در حال جنگ با آمریکا در نیویورک، رخدادی نادر در تاریخ سازمان ملل محسوب می‌شود. در این گزارش، لحن سخنان رئیس‌جمهور ایران «سرسخت و تقابلی» توصیف و بر بخش‌هایی از اظهارات وی مبنی بر عدم تسلیم در برابر فشارها و تهدیدات آمریکا تمرکز شده است؛ مواضعی که در واکنش به تهدیدات اخیر «دونالد ترامپ» مطرح شده‌اند. با این حال، نیویورک‌تایمز همزمان به جنبه دیگری از این سخنرانی نیز اشاره کرده و آن تأکید تهران بر آمادگی برای گفت‌وگو و دیپلماسی است؛ موضوعی که از نگاه این رسانه نشان‌دهنده ارسال سیگنالی ترکیبی از سوی ایران شامل «بازدارندگی و مذاکره» است. این روزنامه همچنین به بخش‌هایی از سخنان پزشکیان درباره متهم کردن آمریکا و رژیم صهیونیستی به نقض حقوق بین‌الملل و هدف قرار دادن زیرساخت‌های غیرنظامی پرداخته و این موارد را در قالب ادعاهای مطرح‌شده از سوی ایران بازتاب داده است. در ادامه گزارش، نیویورک‌تایمز با اشاره به نمایش تصاویر قربانیان تجاوز اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، در جریان سخنرانی پزشکیان، این اقدام را بخشی از تلاش برای ایجاد یک روایت انسانی و تأثیرگذار از سوی ایران توصیف کرده است. نیویورک‌تایمز در پایان نتیجه می‌گیرد که پیام کلی سخنرانی رئیس‌جمهور ایران، نه نشانه‌ای از عقب‌نشینی و نه بیانگر تشدید کامل تنش‌هاست، بلکه بیانگر ادامه رویکردی است که در آن تهران به‌طور همزمان بر مقاومت در برابر فشارها و حفظ مسیر دیپلماسی تأکید دارد.