ابتکار- عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با هشدار درباره پیامدهای بلندمدت زیست‌محیطی جنگ‌ها تأکید کرد تخریب منابع طبیعی، آلودگی آب و خاک و نابودی زیست‌بوم‌ها می‌تواند دهه‌ها پس از پایان درگیری‌های نظامی ادامه یابد. وی خواستار تقویت سازوکارهای بین‌المللی برای مستندسازی خسارات، جبران آسیب‌ها و پاسخگو کردن عاملان تخریب گسترده محیط‌زیست شد. عراقچی روز یکشنبه در نشست تخصصی «اکوساید؛ جنایت جنگی خاموش» که در سازمان حفاظت محیط‌زیست برگزار شد، اظهار کرد: تخریب گسترده محیط‌زیست در مخاصمات مسلحانه صرفاً یک مسئله زیست‌محیطی نیست، بلکه با حق حیات، سلامت انسان‌ها، امنیت غذایی، صلح بین‌المللی و حقوق نسل‌های آینده ارتباط مستقیم دارد. وزیر امور خارجه با بیان اینکه دیگر نمی‌توان محیط‌زیست را قربانی خاموش جنگ دانست، گفت: درگیری‌های نظامی علاوه بر تلفات انسانی و تخریب زیرساخت‌ها، منابع آب، خاک، جنگل‌ها، اراضی کشاورزی و تنوع زیستی را نیز تهدید می‌کنند. انتشار آلاینده‌ها و مواد خطرناک، آلودگی منابع حیاتی و نابودی پوشش گیاهی از پیامدهایی است که آثار آن ممکن است برای چندین نسل باقی بماند. عراقچی تأکید کرد محیط‌زیست میراث مشترک بشریت است و نباید به ابزار فشار سیاسی یا قربانی ملاحظات نظامی تبدیل شود. به گفته وی، حفاظت از طبیعت باید از تعهدات اعلامی فراتر رود و به مسئولیت‌پذیری و اقدامات مؤثر بین‌المللی منجر شود. رئیس دستگاه دیپلماسی با اشاره به پیامدهای زیست‌محیطی حملات نظامی در غزه، لبنان و ایران گفت: برنامه محیط‌زیست سازمان ملل متحد از خسارات بی‌سابقه زیست‌محیطی در غزه خبر داده است. تخریب شبکه‌های آب و فاضلاب، آلودگی منابع آب و خاک، آسیب به سواحل و انباشت آوارهای خطرناک، مشکلاتی ایجاد کرده که آثار آن می‌تواند دهه‌ها ادامه داشته باشد. وی همچنین به نابودی بخش‌هایی از جنگل‌ها و اراضی کشاورزی لبنان و آسیب به ده‌ها هزار درخت زیتون اشاره کرد و یادآور شد حمله به مخازن نفتی این کشور نیز در گذشته موجب آلودگی گسترده سواحل شده است. عراقچی درباره ایران اظهار کرد حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به تأسیسات نفتی و انرژی، مخاطرات جدی زیست‌محیطی ایجاد کرده است. به گفته وی، برنامه محیط‌زیست سازمان ملل در اسفند ۱۴۰۴ تأیید کرده بود که آتش‌سوزی تأسیسات نفتی در مناطق شهری، از جمله تهران، موجب انتشار ترکیبات خطرناکی شده که قابلیت انتقال از هوا به خاک، منابع آب و زنجیره غذایی را دارند. وزیر امور خارجه با تأکید بر ضرورت رعایت حقوق بین‌الملل بشردوستانه گفت: اصول تمایز و تناسب در اقدامات نظامی باید همراه با ارزیابی پیامدهای مستقیم و بلندمدت زیست‌محیطی رعایت شوند. هیچ دولت یا بازیگری نباید خود را فراتر از مسئولیت‌های بین‌المللی بداند. وی اعلام کرد جمهوری اسلامی ایران از گفت‌وگوهای حقوقی برای تقویت حمایت بین‌المللی از محیط‌زیست، از جمله بررسی شناسایی «اکوساید» یا تخریب گسترده محیط‌زیست به‌عنوان جرمی مستقل در حقوق بین‌الملل، حمایت می‌کند. عراقچی همچنین نسبت به استانداردهای دوگانه هشدار داد و تأکید کرد حفاظت از محیط‌زیست نباید امتیازی برای برخی کشورها و تعهدی برای دیگران باشد. وی خواستار بررسی آثار محدودیت‌های یک‌جانبه بر دسترسی کشورها به فناوری‌های پاک، منابع مالی و تجهیزات ضروری مدیریت بحران شد. وزیر امور خارجه برای تقویت همکاری‌های بین‌المللی سه محور پیشنهاد کرد: تدوین معیارهای حقوقی روشن برای شناسایی تخریب گسترده محیط‌زیست، ایجاد سازوکارهای علمی و بی‌طرفانه برای مستندسازی خسارات و توسعه همکاری‌های منطقه‌ای برای بازسازی زیست‌بوم‌های آسیب‌دیده. وی برگزاری اجلاس اقلیمی کاپ ۳۱ را فرصتی برای جلب توجه جهانی به پیامدهای زیست‌محیطی جنگ‌ها دانست و از آمادگی ایران برای مشارکت علمی، حقوقی و دیپلماتیک در این زمینه خبر داد. عراقچی در پایان تأکید کرد جامعه جهانی باید با همکاری جمعی، زمینه پاسخگویی عاملان تخریب محیط‌زیست را فراهم کند؛ زیرا طبیعت صدایی در مذاکرات و میدان جنگ ندارد و حفاظت از آن مسئولیتی مشترک برای حفظ آینده بشریت است.